Opłata za udostępnienie informacji publicznej

A A A

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ nie może uzależnić udostępnienia informacji publicznej od uprzedniego wniesienia opłaty. Jednocześnie podkreślił, że wysokość opłaty musi być określona indywidualnie w każdej sprawie i odpowiadać poniesionym przez organ rzeczywistym kosztom.

Stan faktyczny

M.H. zwrócił się do Starosty o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wysokości wynagrodzeń, nagród i premii wypłaconych wszystkim pracownikom Starostwa Powiatowego wraz z podaniem imion, nazwisk, stanowisk i wykształcenia pracowników pełniących funkcje publiczne, zestawienia pracowników niepełniących funkcji publicznych oraz uzasadnień przyznania nagród poszczególnym pracownikom. Organ zawiadomił M.H., że z uwagi na zakres i formę żądanych dokumentów, pracochłonność oraz potrzebę przetworzenia informacji, wnioskodawca będzie musiał uiścić opłatę w kwocie 4368 zł. Jak wyjaśniono, wysokość opłaty została obliczona na podstawie uchwały Zarządu Powiatu w sprawie ustalania opłat za ponowne wykorzystanie informacji sektora publicznego w celu ponownego wykorzystywania, w ten sposób, że pomnożono stawkę 13 zł przez liczbę 8 godzin pracy dwóch pracowników w ciągu 21 dni. M.H. został też poinformowany, że jeżeli w terminie 14 dni nie złoży wniosku o udostępnienie informacji publicznej w sposób wskazany w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji zostanie umorzone.

Orzeczenie WSA

Na skutek skargi M.H. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zawiadomienie Starosty ustalające koszty związane z udostępnieniem informacji publicznej. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku, wniosek skarżącego został złożony w trybie przepisów ustawy z 6.9.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 2176; dalej jako: DostInfPubU), która w sposób kompleksowy reguluje kwestie dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W ocenie sądu niedopuszczalne było ustalenie kosztów dostępu do informacji na podstawie uchwały Zarządu Powiatu o ponownym wykorzystaniu informacji sektora. Jak wyjaśniono, celem dostępu do informacji publicznej jest kontrola życia publicznego, natomiast w przypadku ponownego jej wykorzystania jest to cel rynkowy i gospodarczy, zatem prawo do ponownego wykorzystania informacji to nie to samo co prawo dostępu do informacji. Dostęp ten, co do zasady, jest bezpłatny i jedynie wyjątkowo można pobrać od wnioskodawcy opłatę, jeśli wnioskowany sposób udzielenia informacji publicznej lub konieczność przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku powoduje powstanie dodatkowych kosztów. Z art. 15 ust. 1 DostInfPubU wynika, że wysokość opłaty ma odpowiadać tym dodatkowym kosztom, zatem w odniesieniu do każdej sprawy powinna być określana indywidualnie. Wyklucza to opracowanie jakiegokolwiek sztywnego cennika lub ustanowienie stawek ryczałtowych.

Organ wyjaśnił skarżącemu, że opłata obejmuje wynagrodzenie pracowników Starostwa Powiatowego oddelegowanych do przygotowania wymaganych informacji. Sąd stwierdził, że opłata za czynności zrealizowane przez osobę przygotowującą informację publiczną nie może stanowić ułamku zwykłych kosztów funkcjonowania organu. W art. 15 ust. 1 DostInfPubU wyraźnie wskazano, że obciążenie opłatą za koszty pracy może nastąpić jedynie w przypadku, gdy są to koszty wykraczające poza normalne koszty funkcjonowania organu, czyli koszty pracy wykonywanej poza przyjętym zakresem czasu pracy. Natomiast organ w zawiadomieniu nie wykazał i nie uzasadnił, czy wskazywane koszty mają charakter kosztów dodatkowych, generowanych poza normalnym trybem pracy urzędu.

Sąd stwierdził też, że zawarte w zawiadomieniu pouczenie o umorzeniu postępowania jest bezpodstawne. Z art. 15 ust. 2 DostInfPubU wyraźnie wynika, że nie istnieje możliwość uzależnienia wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej od uprzedniego wniesienia opłaty. Samo powiadomienie o jej wysokości jest jedynie wstępnym etapem postępowania poprzedzającym samo udostępnienie informacji, które jest czynnością materialno-techniczną. WSA w Gdańsku wyjaśnił, że rozwiązanie to nie tylko gwarantuje pewność działania organu, jednocześnie daje bowiem wnioskodawcy możliwość zmiany lub wycofania wniosku po uzyskaniu informacji o kosztach udostępnienia informacji. Jak podkreślono, w art. 15 ust. 2 DostInfPubU przewidziano realizację obowiązku udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem także w przypadku braku odpowiedzi ze strony wnioskodawcy na zawiadomienie o wysokości opłaty. Argumentacja organu dotycząca braku wystarczających danych wnioskodawcy do wystawienia faktury nie ma przy tym żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonego zawiadomienia.

Stanowisko NSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu podkreślając, że art. 15 ust. 1 Dost­InfPubU nie może być podstawą do stosowania taryf wysokości opłat we wszystkich sprawach dotyczących udostępniania informacji publicznych. Prawo do pobrania opłaty może zostać zrealizowane tylko w indywidualnych sprawach, jeśli powstaną dodatkowe koszty związane ze sposobem udostępnienia informacji publicznej lub koniecznością jej przekształcenia (zob. wyrok NSA z 4.11.2021 r., III OSK 437/21, Legalis). Starosta nie wykazał i nie uzasadnił w zawiadomieniu, czy wymienione w nim koszty mają charakter kosztów dodatkowych. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przy ustalaniu wysokości kosztów nie jest dopuszczalne stosowanie taryf opłat określanych na podstawie przepisów dotyczących przekazywania informacji sektora publicznego w celu ponownego ich wykorzystania. Inne są cele ustaw regulujących oba zagadnienia oraz tryby ich dochodzenia.


Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że z art. 15 ust. 2 DostInfPubU wynika, że jeżeli wnioskodawca w ciągu 14 dni od dnia powiadomienia o wysokości opłaty nie cofnie wniosku lub wniosku tego nie zmieni w zakresie sposobu udostępnienia informacji, czyli jeśli wniosek potwierdzi lub zachowa milczenie, wówczas obowiązkiem organu jest udzielenie informacji zgodnie z tym wnioskiem. W ocenie NSA chronologia czynności wynikająca z DostInfPubU nie przewiduje możliwości umorzenia postępowania w sytuacji braku odpowiedzi ze strony wnioskodawcy na zawiadomienie o wysokości opłaty związanej z udostępnieniem żądanej informacji. Dla realizacji obowiązku udzielenia informacji nie ma znaczenia to, czy organ dysponuje wystarczającymi danymi wnioskodawcy do wystawienia faktury. Tryb egzekwowania wyliczonej opłaty jest bowiem niezależny od obowiązku udostępnienia przez organ informacji publicznej.

Wyrok NSA z 13.1.2022 r., III OSK 496/21


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Opłata za udostępnienie informacji publicznej
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny