Opłata komornicza

A A A

Firmy windykacyjne, które egzek­wują wierzytelności nabyte w drodze przelewu, muszą się liczyć z koniecznością zapłaty komornikowi opłaty w kwocie 150 zł w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego – wynika z uchwały Sądu Najwyższego.

Stan faktyczny

Egzekucja komornicza prowadzona wobec B.F. okazała się bezskuteczna. Komornik umorzył postępowanie i przyznał wierzycielowi – firmie windykacyjnej koszty zastępstwa prawnego oraz obciążył ją, na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy z 28.2.2018 r. o kosztach komorniczych (t. jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 210; dalej jako: KosztKomU), opłatą w wysokości 150 zł. Na skutek skargi wierzyciela referendarz sądowy uchylił postanowienie komornika dotyczące opłaty.

Pytanie prawne

Rozpoznający skargę organu egzekucyjnego asesor sądowy przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie prawne w celu rozstrzygnięcia: „Czy nabywca wierzytelności, po dokonaniu jej przelewu, na którego rzecz zasądzono prawomocnym orzeczeniem sądowym kwotę dochodzonego roszczenia oraz w tym samym orzeczeniu nałożono na jego przeciwnika obowiązek zwrotu kosztów procesu, jest w zakresie wierzytelności wynikającej z obowiązku zwrotu kosztów procesu wierzycielem pierwotnym w rozumieniu art. 29 ust. 5 pkt 3 lit. b Koszt­KomU?”.

Zgodnie z art. 29 ust. 4 KosztKomU, w razie umorzenia postępowania egze­kucyjnego z innych przyczyn niż wskazane w art. 29 ust. 1 KosztKomU komornik pobiera od wierzyciela opłatę w wysokości 150 zł, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 30 KosztKomU. Opłata podlega zmniejszeniu o sumę opłat egze­kucyjnych ściągniętych i obciążających dłużnika. W art. 29 ust. 5 KosztKomU wskazano natomiast przypadki, w których opłaty nie pobiera się. Dotyczy to m.in. podmiotów, których przedmiotem działalności jest działalność finansowa i ubezpieczeniowa w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z 29.6.1995 r. o statystyce publicznej (t. jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 459), o ile są wierzycielami pierwotnymi, a wierzytelność nie była przedmiotem obrotu, pod warunkiem, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed upływem dwóch lat od powstania tytułu egzekucyjnego obejmującego daną wierzytelność.

Sąd wskazał na dwa odmienne poglądy prezentowane w orzecznictwie w zakresie uznania, czy wierzyciel, który nabył wierzytelność w drodze przelewu, co do zasądzonych na jego rzecz orzeczeniem sądowym kosztów procesu, jest wierzycielem pierwotnym w rozumieniu art. 29 ust. 5 pkt 3 lit. b KosztKomU. Jedno ze stanowisk opiera się na założeniu, że należności z tytułu kosztów procesu są odrębne od dochodzonej w takim postępowaniu należności materialnoprawnej. Podkreśla się przy tym, że problematyka kosztów postępowania sądowego ma podstawy w odrębnych regulacjach procesowych i prawnoustrojowych. W uzasadnieniu pytania prawnego odwołano się do orzecznictwa SN, w którym przyjęto pogląd o akcesoryjności jedynie formalnej, a nie materialnej roszczenia o zwrot kosztów procesu (uchwała SN z 31.1.1996 r., III CZP 1/96, OSNC Nr 4/1996, poz. 57).

Wierzytelność z tytułu kosztów procesu powstaje dopiero w chwili jej zasądzenia i nie poprzedza jej istnienie w tym zakresie stosunku zobowiązaniowego między dłużnikiem i wcześniejszym wierzycielem-cedentem. Skoro więc wierzycielem pierwotnym jest podmiot, na rzecz którego powstała dana wierzytelność, to wierzycielem pierwotnym w zakresie wierzytelności o zwrot kosztów postępowania zasądzonych prawomocnym orzeczeniem sądowym jest podmiot, który wystąpił na drogę sądową przeciwko dłużnikowi i na którego rzecz te koszty zostały zasądzone, czyli w przypadku tej sprawy – firma windykacyjna. Podkreśla się też, że z art. 509 § 2 KC wynika, iż na nabywcę wierzytelności nie przechodzi nawet istniejące już roszczenie o zwrot zasądzonych kosztów postępowania przysługujące zbywcy. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że przechodzi na niego przyszłe roszczenie o zwrot kosztów ewentualnego postępowania sądowego mającego za przedmiot dochodzenie przelewanej wierzytelności. Ponadto wskazuje się na konstytutywny charakter orzeczenia o kosztach postępowania oraz możliwość samoistnej cesji wierzytelności z tego tytułu.

Za przyjęciem odmiennego poglądu przemawia fakt, że cesjonariusz wstępuje w pozycję prawną cedenta, zatem w zakresie roszczenia o zwrot kosztów procesu cesjonariusz jest wierzycielem wtórnym. Do zakresu praw związanych z wierzytelnością zalicza się uprawnienie do przymusowego dochodzenia należnego wierzycielowi świadczenia, które obejmuje również uprawnienie do zwrotu kosztów procesu. Argumentuje się, że istnienie należności głównej jest koniecznym warunkiem powstania po stronie powoda wierzytelności z tytułu kosztów procesu. Należność główna ma także decydujące znaczenie dla wysokości kosztów procesu; ona, wraz z odsetkami, kosztami i innymi należnościami ubocznymi, z wyjątkiem kosztów zastępstwa prawnego i kosztów komorniczych należnych w postępowaniu egzekucyjnym, jest również podstawą obliczenia opłaty stosunkowej na gruncie KosztKomU.

Stanowisko SN

Sąd Najwyższy uznał, że nabywca wierzytelności w drodze przelewu, na którego rzecz zasądzono koszty procesu, nie jest w tym zakresie wierzycielem pierwotnym w rozumieniu art. 29 ust. 5 pkt 3 lit. b KosztKomU.

Uchwała SN z 28.1.2022 r., III CZP 35/22


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Opłata komornicza
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny