Odszkodowanie dla pasażerów

A A A

Stan faktyczny

A. Moens dokonał w Ryanair Ltd rezerwacji lotu z Treviso (Włochy) do Charleroi (Belgia). Lot ten odbył się z opóźnieniem wynoszącym cztery godziny i dwadzieścia trzy minuty, przy czym opóźnienie to wynikało z obecności paliwa na pasie startowym lotniska w Treviso, które spowodowało zamknięcie tego pasa przez okres ponad dziesięciu godzin, a następnie odroczenie wylotu samolotu obsługującego odnośny lot. Z powodu tego opóźnienia A. Moens zwrócił się do Ryanair o zapłatę odszkodowania w wysokości 250 EUR przewidzianego w art. 5 ust. 1 lit. c) w zw. z art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) Nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11.2.2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) Nr 295/91 (Dz.U. z 2004 r., L 46, s. 1). Ryanair odmówił uwzględnienia tego żądania, ponieważ, jego zdaniem, to opóźnienie lotu wynikało z „nadzwyczajnej okoliczności” w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Nr 261/2004. Następnie A. Moens zwrócił się do sądu w Charleroi w celu uzyskania dochodzonego odszkodowania.

Pytania prejudycjalne

– Czy art. 5 ust. 3 w zw. z motywami 14 i 15 rozporządzenia Nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że obecność paliwa na jednym z pasów startowych lotniska, która spowodowała jego zamknięcie, a w konsekwencji duże opóźnienie wylotów i przylotów z tego lotniska, jest objęta pojęciem „nadzwyczajne okoliczności” w rozumieniu tego przepisu, jeżeli to paliwo nie pochodzi ze statku powietrznego przewoźnika, który obsługiwał ów lot?


– Czy art. 5 ust. 3 w zw. z motywami 14 i 15 rozporządzenia Nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że obecność paliwa na jednym z pasów startowych lotniska, która doprowadziła do zamknięcia tego pasa, w odniesieniu do której został stwierdzony jej charakter „nadzwyczajnej okoliczności”, należy uznać za okoliczność, której nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków w rozumieniu tego przepisu?


Stanowisko TS

1. Zakres pojęcia „nadzwyczajne okoliczności”

Na wstępie TS zauważył, że ze wskazówek sądu odsyłającego nie wynika, czy paliwo rozlane na pasie startowym będące powodem dużego opóźnienia omawianego lotu pochodziło ze statku powietrznego przewoźnika obsługującego ten lot, tzn. Ryanair.

Zamiarem unijnego prawodawcy było uregulowanie obowiązków przewoźników lotniczych, o których mowa w art. 5 ust. 1 rozporządzenia Nr 261/2004, w sytuacji odwołania lub dużego opóźnienia lotu, tj. wynoszącego co najmniej trzy godziny (wyrok Pešková i Peška, C-315/15, pkt 19). Zgodnie z motywami 14 i 15 oraz art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia, w drodze odstępstwa od przepisów ust. 1 tego artykułu, przewoźnik lotniczy jest zwolniony z ciążącego na nim obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 7 rozporządzenia Nr 261/2004, jeżeli jest on w stanie dowieść, że odwołanie lub opóźnienie lotu wynoszące co najmniej trzy godziny po planowanym przylocie wynika z „nadzwyczajnych okoliczności”, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, lub że w przypadku zaistnienia takiej okoliczności przyjął środki dostosowane do sytuacji poprzez wykorzystanie wszelkich dostępnych mu zasobów personalnych lub materialnych, a także zasobów finansowych w celu uniknięcia, aby okoliczność ta nie doprowadziła do odwołania lub dużego opóźnienia danego lotu (wyrok Germanwings, C-501/17, pkt 19).

Zgodnie z orzecznictwem TS jako „nadzwyczajne okoliczności” w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Nr 261/2004 można zakwalifikować wydarzenia, które ze względu na swój charakter lub źródło nie są właściwe dla normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i pozostają poza zakresem jego skutecznej kontroli, przy czym te dwa warunki są kumulatywne (wyrok Germanwings, pkt 20). Trybunał podkreślił, że kwalifikacja jako „nadzwyczajnej okoliczności” w rozumieniu tego przepisu powinno się dokonywać jedynie w odniesieniu do okoliczności leżącej u podstaw odwołania lub dużego opóźnienia danego lotu, bez konieczności dokonywania uprzedniej oceny, jak wydaje się rozważać sąd odsyłający, czy wspomniana okoliczność stanowi „zdarzenie” w rozumieniu pkt 22 wyroku Wallentin-Hermann (C-549/07).

Rozważając, czy obecność paliwa na jednym z pasów startowych danego lotniska, która spowodowała jego zamknięcie, a w konsekwencji duże opóźnienie wylotu lub przylotu z tego lotniska, należy do zakresu pojęcia „nadzwyczajnych okoliczności” w rozumieniu tego przepisu, jeżeli to paliwo nie pochodzi ze statku powietrznego przewoźnika obsługującego ten lot, TS stwierdził, że a priori nie można uznać takiej okoliczności za nierozerwalnie związaną z działaniem statku powietrznego obsługującego ten lot (wyrok Germanwings, pkt 24). Tym samym takiej okoliczności nie można uznać za właściwą ze względu na swój charakter lub źródło dla normalnego wykonywania działalności przez danego przewoźnika lotniczego (wyrok Germanwings, pkt 26). Ponadto, jest ona poza skuteczną kontrolą przewoźnika lotniczego, ponieważ utrzymanie pasów startowych w żaden sposób nie należy do jego kompetencji (wyrok Germanwings, pkt 26) oraz ponieważ decyzja o zamknięciu pasów startowych danego portu lotniczego podjęta przez właściwe organy lotniska zobowiązuje przewoźnika lotniczego.

Trybunał orzekł, że art. 5 ust. 3 rozporządzenia Nr 261/2004 w związku z jego motywami 14 i 15 należy interpretować w ten sposób, że obecność paliwa na jednym z pasów startowych lotniska, która doprowadziła do jego zamknięcia, a w konsekwencji do dużego opóźnienia lotu z lub do tego lotniska, jest objęta pojęciem „nadzwyczajnych okoliczności” w rozumieniu tego przepisu, jeżeli paliwo to nie pochodzi ze statku powietrznego przewoźnika obsługującego ten lot.

2. Zwolnienie z obowiązku odszkodowania

Trybunał przypomniał, że przewoźnik lotniczy jest zwolniony z obowiązku wypłaty pasażerom odszkodowania na podstawie art. 5 ust. 1 lit. c) i art. 7 rozporządzenia Nr 261/2004, jeżeli może dowieść, że odwołanie lub opóźnienie lotu wynoszące co najmniej 3 godziny jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można by było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Z orzecznictwa TS wynika, że ponieważ nie wszystkie nadzwyczajne okoliczności powodują zwolnienie z obowiązku wypłaty odszkodowania pasażerom, to na podmiocie, który zamierza się na nie powołać, spoczywa obowiązek wykazania, że okoliczności tych w żadnym razie nie można by było uniknąć za pomocą dostosowanych do sytuacji środków, tj. środków, które w chwili wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności odpowiadają m.in. warunkom technicznie i ekonomicznie możliwym do przyjęcia przez danego przewoźnika lotniczego (wyrok Pešková i Peška, pkt 28). To on musi zatem wykazać, że nawet przy użyciu wszystkich dostępnych mu zasobów osobowych lub materialnych, a także finansowych, w sposób oczywisty nie mógł – bez poświęceń niemożliwych do przyjęcia z punktu widzenia możliwości jego przedsiębiorstwa w danym czasie – uniknąć sytuacji, w której zaistniałe nadzwyczajne okoliczności doprowadziły do odwołania lotu lub do opóźnienia tego lotu wynoszącego 3 godziny po planowanym przylocie (wyrok Pešková i Peška, pkt 29). Zatem TS przyjął elastyczne i zindywidualizowane znaczenie pojęcia „racjonalny środek”, pozostawiając sądowi krajowemu zadanie dokonania oceny, czy w okolicznościach danej sprawy należy uznać, że przewoźnik lotniczy przyjął środki dostosowane do sytuacji (wyrok Pešková i Peška, pkt 30), wskazując jednocześnie, że należy brać pod uwagę jedynie środki, które mogą rzeczywiście do niego należeć, z wyłączeniem środków należących do kompetencji osób trzecich, takich jak m.in. zarządzający portem lotniczym lub właściwi kontrolerzy lotów (wyrok Pešková i Peška, pkt 43).


Trybunał wskazał, że w niniejszej sprawie skonfrontowany z decyzją organów lotniska o zamknięciu pasa startowego lotniska przewoźnik lotniczy ma obowiązek dostosować się do niej i zaczekać na decyzję tych organów o ponownym otwarciu tego pasa lub innego alternatywnego środka. W ocenie TS w takiej sytuacji przewoźnik lotniczy, taki jak Ryanair, nie miał prawa do przyjęcia ewentualnych rozsądnych środków w celu uniknięcia spornej nadzwyczajnej okoliczności.


Trybunał orzekł, że art. 5 ust. 3 rozporządzenia Nr 261/2004 w związku z jego motywami 14 i 15 należy interpretować w ten sposób, że obecność paliwa na pasie startowym na lotnisku powodująca jego zamknięcie, w odniesieniu do której został wykazany jej charakter „nadzwyczajnej okoliczności”, należy uznać za okoliczność, której nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszystkich rozsądnych środków w rozumieniu tego przepisu.


Wyrok TS z 26.6.2019 r., Moens, C-159/18




Źródło: www.curia.eu


opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Odszkodowanie dla pasażerów
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny