Odpowiedzialność przewoźnika za wypadek

A A A

Stan faktyczny

JR wraz z mężem i dwuletnim synem podróżowała z Salonik do Wiednia, lotem wykonywanym przez Austrian Airlines AG (dalej jako: AA). Na lotnisku w Wiedniu, podczas wysiadania z samolotu po schodach pasażerskich z poręczą po każdej stronie, mąż JR, który wychodził przed nią i trzymał w każdej ręce walizkę podręczną na kółkach, niemal upadł na tych schodach. W tym właśnie miejscu JR, która w prawej ręce trzymała torebkę, a na lewym ramieniu niosła swojego syna, upadła. W wyniku upadku JR doznała m.in. złamania lewego przedramienia. Następnie JR wytoczyła AA powództwo domagając się zapłaty odszkodowania w kwocie 4675 EUR wraz z odsetkami oraz kosztów postępowania. Twierdziła, że schody nie spełniają ciążącego na AA zobowiązania umownego do zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa pasażerów, ponieważ spadła ona z tych schodów, pomimo zachowania szczególnej ostrożności przy schodzeniu z nich. AA twierdziły, że powierzchnia stopni schodów posiadała otwory i rowki umożliwiające szybki odpływ wody, w związku z czym schody te nie były śliskie. Nie uchybiły one zatem swoim zobowiązaniom umownym do zapewnienia ochrony i zachowania staranności ani nie działały w sposób zawiniony lub niezgodny z prawem. Upadek JR był wynikiem jej własnego zachowania, z uwagi na to, iż nie skorzystała ona z żadnej poręczy, nawet po tym, jak zauważyła, że jej mąż omal nie upadł. W dodatku mimo zaleceń lekarza JR, naruszając swój obowiązek maksymalnego ograniczenia szkody, odmówiła natychmiastowego leczenia w znajdującym się w pobliżu lotniska szpitalu i poddała się leczeniu dopiero później, co mogło spowodować nasilenie się obrażeń.

Pytania prejudycjalne

– Czy art. 17 ust. 1 Konwencji o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, zawartej w Montrealu 28.5.1999 r., podpisanej przez Wspólnotę Europejską 9.12.1999 r. i zatwierdzonej w jej imieniu decyzją Rady 2001/539/WE z 5.4.2001 r. (dalej jako: KM) należy interpretować w ten sposób, że sytuacja, w której pasażer z nieustalonego powodu spada z mobilnych schodów przeznaczonych do wysiadania pasażerów z samolotu i doznaje obrażeń, wchodzi w zakres pojęcia „wypadku” w rozumieniu tego przepisu, nawet jeśli dany przewoźnik lotniczy nie uchybił w tym względzie swoim obowiązkom w zakresie zachowania należytej staranności i zapewnienia bezpieczeństwa?


– Czy art. 20 KM należy interpretować w ten sposób, że jeżeli wypadek, w wyniku którego pasażer doznał szkody, polega na tym, iż pasażer spadł z nieustalonego powodu z mobilnych schodów przeznaczonych do wysiadania pasażerów z samolotu, okoliczność, że w chwili upadku pasażer nie trzymał się poręczy tych schodów, może stanowić dowód niedbalstwa lub innego bezprawnego działania lub zaniechania ze strony tego pasażera, które spowodowało lub przyczyniło się do powstania szkody poniesionej przez tego pasażera w rozumieniu tego przepisu i w tym zakresie zwalnia danego przewoźnika lotniczego z odpowiedzialności w stosunku do tego pasażera?

Stanowisko TS

1. Pojęcie „wypadek”

Zgodnie z art. 17 ust. 1 KM przewoźnik ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą w razie śmierci lub uszkodzenia ciała pasażera jedynie pod warunkiem, że wypadek, który spowodował śmierć lub uszkodzenie ciała, miał miejsce na pokładzie statku powietrznego lub w trakcie jakiejkolwiek z czynności związanych z wsiadaniem i wysiadaniem. Z orzecznictwa TS wynika, że pojęcie „wypadek”, w jego zwykłym znaczeniu i w kontekście, w który się wpisuje, należy rozumieć jako nieprzewidziane nieumyślne zdarzenie powodujące szkodę oraz że pojęcie to nie wymaga, aby szkoda powstała w wyniku materializacji ryzyka typowego dla przewozów lotniczych lub aby istniał związek między „wypadkiem” a eksploatacją bądź ruchem statku powietrznego (wyrok TS z 19.12.2019 r., Niki Luftfahrt, C-532/18, pkt 34, 35, 41).

Trybunał stwierdził, że powyższa wykładnia art. 17 ust. 1 KM jest zgodna z celami KM, które polegają na zapewnieniu ochrony interesów konsumentów w międzynarodowym przewozie lotniczym i potrzebie sprawiedliwej rekompensaty opartej na zasadzie naprawienia szkody poprzez system nieograniczonej odpowiedzialności przewoźników lotniczych, przy jednoczesnym zachowaniu sprawiedliwej równowagi interesów przewoźników lotniczych i pasażerów (wyrok Niki Luftfahrt, pkt 36). W ocenie TS gdy z nieustalonego powodu pasażer spada z mobilnych schodów przeznaczonych do wysiadania pasażerów z samolotu i doznaje obrażeń, ten upadek wchodzi w zakres pojęcia „wypadku” w rozumieniu art. 17 ust. 1 KM.

Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1 KM należy interpretować w ten sposób, iż sytuacja, w której pasażer z nieustalonego powodu spada z mobilnych schodów przeznaczonych do wysiadania pasażerów z samolotu i doznaje obrażeń, wchodzi w zakres pojęcia „wypadek” w rozumieniu tego przepisu, nawet jeśli dany przewoźnik lotniczy nie uchybił w tym względzie swoim obowiązkom w zakresie zachowania należytej staranności i zapewnienia bezpieczeństwa.

2. Zwolnienie z odpowiedzialności

Zgodnie z treścią art. 20 zd. 1 KM, jeśli przewoźnik lotniczy udowodni, że szkoda została spowodowana przez niedbalstwo lub inne bezprawne działanie lub zaniechanie osoby domagającej się odszkodowania lub osoby, od której on lub ona uzyskała swoje prawa, lub też że taka sytuacja przyczyniła się do powstania tej szkody, ten przewoźnik jest całkowicie lub częściowo uwolniony od odpowiedzialności wobec osoby występującej z roszczeniem w takim zakresie, w jakim takie niedbalstwo lub inne takie bezprawne działanie lub zaniechanie spowodowało szkodę lub przyczyniło się do niej. Z orzecznictwa TS wynika, że przewidziana w art. 20 KM możliwość zwolnienia przewoźnika lotniczego z odpowiedzialności lub ograniczenia jego obowiązku wypłaty odszkodowania pasażerowi, który poniósł szkodę w wyniku „wypadku” w rozumieniu art. 17 ust. 1 KM, ma na celu zachowanie „sprawiedliwej równowagi interesów” przewoźników lotniczych i pasażerów, o której mowa w pkt 21 niniejszego wyroku (wyrok Niki Luftfahrt, pkt 39).

W związku z tym TS stwierdził, że KM nie zawiera szczegółowych przepisów dotyczących obowiązku przewoźnika lotniczego przedstawienia dowodu niedbalstwa lub innego bezprawnego działania lub zaniechania ze strony osoby domagającej się odszkodowania lub osoby, od której uzyskała ona swoje prawa, do celów stosowania art. 20 zd. 1 KM. W związku z tym sąd odsyłający powinien, zgodnie z zasadą autonomii proceduralnej, stosować odpowiednie przepisy prawa krajowego, pod warunkiem jednak, że przepisy te są zgodne z zasadami równoważności i skuteczności, określonymi w orzecznictwie TS (wyrok TS z 9.7.2020 r., Vueling Airlines, C-86/19, pkt 38–40). Trybunał wskazał, że do sądu odsyłającego należy ustalenie, czy dany przewoźnik lotniczy udowodnił niedbalstwo, inne bezprawne działanie lub zaniechanie ze strony danego pasażera, i w stosownym wypadku – dokonanie oceny, w jakim stopniu to niedbalstwo, działanie lub zaniechanie spowodowało szkodę poniesioną przez tego pasażera lub przyczyniło się do niej, a to w celu uwolnienia w tym zakresie tego przewoźnika od odpowiedzialności względem tego pasażera, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności, w jakich wystąpiła ta szkoda. W szczególności przywołana przez sąd odsyłający okoliczność, że dany pasażer nie trzymał się jednej z poręczy mobilnych schodów przeznaczonych do wysiadania pasażerów, z pewnością mogła spowodować zaistnienie obrażeń ciała, których doznał ten pasażer, lub przyczynić się do tego. Dokonując tej oceny, sąd odsyłający nie może jednak pominąć faktu, że pasażer podróżujący z małoletnim dzieckiem powinien również zapewnić bezpieczeństwo temu dziecku, co może prowadzić do tego, że ten pasażer nie będzie trzymał się takiej poręczy lub zaprzestanie tego, aby podjąć niezbędne środki w celu zapobieżenia zagrożeniu bezpieczeństwa dziecka. W odniesieniu do oceny, jako dowodu niedbalstwa lub innego bezprawnego działania lub zaniechania ze strony danego pasażera, do celów stosowania art. 20 zd. 1 KM, okoliczność, na którą powołał się również sąd odsyłający, że ten pasażer zauważył, iż tuż przed nim jego małżonek niemal spadł z tych samych schodów mobilnych, nie należy zapominać, że ten pasażer twierdzi, iż zaobserwowanie takiego ryzyka upadku skłoniło go do zachowania szczególnej ostrożności przy schodzeniu z tych schodów. Trybunał podkreślił, że do sądu tego należy jednak zweryfikowanie znaczenia takiego stwierdzenia w świetle obowiązujących przepisów prawa krajowego, zgodnie z wyrokiem TS Vueling Airlines (pkt 38–40). Zdaniem TS nie można wykluczyć, że okoliczność, iż poszkodowany pasażer nie skorzystał z pomocy lekarskiej bezpośrednio po nastąpieniu wypadku, przyczyniła się do pogłębienia doznanych przez niego obrażeń ciała. Jednak, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 76 opinii, należy w tym kontekście uwzględnić również stopień powagi, jaki wydawały się wykazywać te obrażenia bezpośrednio po wystąpieniu tego wypadku, oraz udzielone temu pasażerowi na miejscu przez personel medyczny informacje co do odroczenia opieki medycznej i dostępności takiej opieki w pobliżu.


Trybunał orzekł, że art. 20 zd. 1 KM należy interpretować w ten sposób, iż jeżeli wypadek, w wyniku którego pasażer doznał szkody, polega na tym, że pasażer ten spadł z nieustalonego powodu z mobilnych schodów przeznaczonych do wysiadania pasażerów z samolotu, dany przewoźnik lotniczy może zostać zwolniony z odpowiedzialności w stosunku do tego pasażera tylko w zakresie, w jakim – przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności, w jakich powstała ta szkoda – ten przewoźnik udowodni, zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami prawa krajowego i z zastrzeżeniem poszanowania zasad równoważności i skuteczności, że niedbalstwo lub inne bezprawne działanie lub zaniechanie ze strony tego pasażera spowodowało powstanie szkody poniesionej przez tego pasażera lub przyczyniło się do jej powstania w rozumieniu tego przepisu.

Wyrok TS z 2.6.2022 r., Austrian Airlines (Zwolnienie z odpowiedzialności przewoźnika lotniczego), C-589/20




Źródło: www.curia.eu

Opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie, ORCID: 0000-0003-4607-1448


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Odpowiedzialność przewoźnika za wypadek
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny