Obowiązki zakładu ubezpieczeń

A A A

W 1999 r. H.W. Van Leeuwen zawarł z Nationale Nederlanden Levensverzekering Mij NV (dalej jako: NN) umowę ubezpieczenia na życie stanowiącą część inwestycji, nazwaną „Zmiennym ubezpieczonym inwestowaniem”. W ramach tego ubezpieczenia wartość kapitałowa w dniu zawarcia ubezpieczenia nie jest gwarantowana, lecz zależy od wyników inwestycji. Ponadto, w okresie obowiązywania umowy ubezpieczenia wypłata stałej kwoty gwarantowanej jest przewidziana w przypadku śmierci ubezpieczającego przed upływem umowy. Z wyjaśnień złożonych przez NN wynika, że zgodnie z umową ubezpieczenia składka, której wysokość jest z góry określona, oznaczona jako „składka brutto”, podlega zapłacie z góry i okresowo. Ta składka jest inwestowana w fundusze wybrane przez ubezpieczającego. Od ustalonej w ten sposób wartości są okresowo odliczane koszty oraz składki na pokrycie ryzyka na wypadek śmierci. Te ostatnie składki nie są uwzględniane odrębnie, lecz stanowią część składki brutto. Przed zawarciem umowy ubezpieczenia na życie NN złożyła H.W. Van Leeuwenowi „propozycję zmiennego ubezpieczonego inwestowania”. Są w niej zawarte trzy przykłady inwestycji kapitałowych na podstawie różnych rentowności i kosztów administracyjnych w wysokości 0,3%. Ponadto w tytule „Rentowność produktu” zapisano, że „różnica między rentownością funduszu a rentownością produktu zależy od ubezpieczonych rodzajów ryzyka, należnych kosztów oraz ewentualnych świadczeń dodatkowych”. Po zawarciu umowy ubezpieczenia powstał spór pomiędzy NN a H.W. Van Leeuwenen, co do wysokości kosztów i składek na pokrycie ryzyka na wypadek śmierci odliczanych przez ubezpieczyciela, w tym zwłaszcza, czy NN przekazała wystarczające informacje dotyczące tych kosztów i składek?

W pytaniach prejudycjalnych Rechtbank Rotterdam dążył do ustalenia, czy art. 31 ust. 3 dyrektywy 92/96 w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do bezpośrednich ubezpieczeń na życie (trzeciej dyrektywy w sprawie ubezpieczeń na życie; dalej jako: Trzecia dyrektywa), należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, aby zakład ubezpieczeń był zobowiązany do przekazania ubezpieczającemu określonych informacji dodatkowych do informacji wymienionych w załączniku II do tej dyrektywy?

Z motywu 23 Trzeciej dyrektywy wynika, że jej celem jest w szczególności skoordynowanie przepisów podstawowych, tak aby konsument otrzymał jasną i dokładną informację w sprawie głównych cech charakterystycznych zaproponowanych mu produktów ubezpieczeniowych. W tym samym motywie stwierdzono, że aby konsument mógł w pełni korzystać z szerszej i bardziej zróżnicowanej oferty umów na jednolitym rynku ubezpieczeń, musi otrzymywać wszystkie niezbędne informacje umożliwiające mu dokonanie wyboru umowy najlepiej odpowiadającej jego potrzebom. W tym celu art. 31 Trzeciej dyrektywy w ust. 1 przewiduje, że przed zawarciem umowy ubezpieczenia ubezpieczającemu przekazuje się co najmniej informacje wymienione w pkt A załącznika II do tej umowy, a w ust. 2, że przez cały okres obowiązywania umowy ubezpieczający jest powiadamiany o wszelkich zmianach dotyczących informacji wymienionych w pkt B załącznika II do tej dyrektywy. Artykuł 31 ust. 3 Trzeciej dyrektywy stanowi, że państwo członkowskie zobowiązania może wymagać od zakładu ubezpieczeń dostarczenia informacji dodatkowych do tych wymienionych w załączniku II do tej dyrektywy jedynie wtedy, gdy jest to konieczne do właściwego zrozumienia przez ubezpieczającego istotnych elementów zobowiązania. Trybunał uznał, że te dodatkowe informacje muszą być jasne, dokładne i niezbędne dla prawidłowego zrozumienia głównych cech charakterystycznych produktów ubezpieczeniowych zaproponowanych ubezpieczającemu (wyrok Axa Royale Belge, C 386/00, pkt 24). Trybunał podkreślił, że unijny prawodawca zmierzał do ograniczenia informacji dodatkowych, jakich w interesie konsumentów państwa członkowskie mogą wymagać od zakładów ubezpieczeń, aby umożliwić tym konsumentom pełne korzystanie z wyboru produktów ubezpieczeniowych oferowanych w ramach jednolitego rynku ubezpieczeniowego. W art. 31 ust. 3 tej dyrektywy nie określono sposobu, w jaki państwa członkowskie mogą, jeżeli uznają to za zasadne, wykonać to prawo.

Trybunał stwierdził, że chociaż trzecia dyrektywa dokonuje podstawowej harmonizacji w odniesieniu do informacji, jakie należy przekazać ubezpieczającym, to w art. 31 ust. 3 ograniczono to uprawnienie ze względu na to, że, po pierwsze, te informacje powinny umożliwić ubezpieczającemu właściwe zrozumienie istotnych elementów zobowiązania. Po drugie, ten przepis ogranicza informacje dodatkowe, do tego co jest niezbędne do realizacji powyższego celu. Trybunał uznał, że podstawa prawna, w oparciu o którą państwo członkowskie zamierza skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 31 ust. 3 Trzeciej dyrektywy powinna być taka, aby zgodnie z zasadą pewności prawa pozwalała zakładom ubezpieczeń na określenie z dostateczną przewidywalnością informacji dodatkowych, jakie powinny one przekazać i na jakie może liczyć ubezpieczający. Trybunał stwierdził, że przy ocenie wymogów, jakie należy ustanowić co do przewidywalności takiego obowiązku przekazania informacji dodatkowych, sąd krajowy może wziąć pod uwagę, iż zakład ubezpieczeń określa charakter i cechy proponowanych przez siebie produktów ubezpieczeniowych, a zatem, co do zasady, powinien być w stanie określić cechy tych produktów mogące uzasadnić konieczność przekazania ubezpieczającemu informacji dodatkowych.

Trybunał orzekł, że przepis art. 31 ust. 3 Trzeciej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, aby zakład ubezpieczeń, na podstawie ogólnych zasad prawa krajowego, takich jak „otwarte lub niepisane normy” będące przedmiotem postępowania głównego, był zobowiązany do przekazania ubezpieczającemu określonych informacji dodatkowych, oprócz informacji wymienionych w załączniku II do dyrektywy. Jednak pod warunkiem, że wymagane informacje są jasne, precyzyjne i konieczne do właściwego zrozumienia przez ubezpieczającego istotnych elementów zobowiązania, oraz że gwarantują one dostateczną pewność prawa. Trybunał wskazał, że do sądu odsyłającego należy ocena, czy „otwarte lub niepisane normy” rozpatrywane w sporze głównym spełniają wymogi art. 31 ust. 3 Trzeciej dyrektywy.

Wyrok TS z 29.4.2015 r., Nationale-Nederlanden Levensverzekering Mij, C 51/13

Źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska - adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Obowiązki zakładu ubezpieczeń
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny