Obowiązek ujawnienia przez notariusza treści aktu notarialnego sądowi

A A A

Obowiązek przedstawienia dokumentu, przewidziany w art. 248 § 1 KPC, dotyczy także notariusza i obejmuje sporządzane przez niego akty notarialne – stwierdził w uchwale Sąd Najwyższy.

Rozpoznający spór z udziałem „A.” sp. z o.o. sąd zażądał od notariusza Michała G. wydania aktu notarialnego dotyczącego zgromadzenia wspólników tej spółki. Gdy notariusz odmówił udostępnienia dokumentu, został ukarany grzywną w wysokości 5 tys. zł. Jak podkreślono, zgodnie z art. 111 § 2 ustawy z 14.2.1991 r. – Prawo o notariacie (t. jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 164; dalej jako: PrNot) notariusz w przypadkach prawem przewidzianych przesyła sądom i innym organom państwowym informacje pisemne o sporządzonych dokumentach i wypisy tych dokumentów. Natomiast w art. 248 KPC nałożono na każdego obowiązek przedstawienia na zarządzenie sądu w oznaczonym terminie i miejscu dokumentu znajdującego się w jego posiadaniu i stanowiącego dowód faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że dokument zawiera informacje niejawne. Od powyższego obowiązku może uchylić się ten, kto co do okoliczności objętych treścią dokumentu mógłby jako świadek odmówić zeznania albo kto posiada dokument w imieniu osoby trzeciej, która mogłaby z takich samych przyczyn sprzeciwić się przedstawieniu dokumentu. Jednak i wówczas nie można odmówić przedstawienia dokumentu, gdy jego posiadacz lub osoba trzecia obowiązani są do tego względem chociażby jednej ze stron albo gdy dokument wystawiony jest w interesie strony, która żąda przeprowadzenia dowodu. Strona nie może ponadto odmówić przedstawienia dokumentu, jeżeli szkoda, na którą byłaby przez to narażona, polega na przegraniu procesu.

Ukarany złożył zażalenie dowodząc, że notariusz nie powinien ujawniać danych dotyczących swoich klientów, bowiem mogłoby to prowadzić do naruszenia tajemnicy notarialnej i w rezultacie odpowiedzialności odszkodowawczej. Skoro „A.” sp. z o.o. jest stroną postępowania, niezbędne informacje sąd powinien uzyskać od niej. Notariusz wyjaśnił również, że przesłanki ujawniania treści aktu notarialnego zawarte zostały w art. 110 § 1 i 2 PrNot, na mocy którego, wypisy aktu notarialnego wydaje się stronom aktu lub osobom, dla których zastrzeżono w akcie prawo otrzymania wypisu, a także ich następcom prawnym. Za zgodą stron lub na podstawie prawomocnego postanowienia sądu okręgowego, w którego okręgu znajduje się kancelaria notariusza, wypis aktu notarialnego może być wydany także innym osobom. Sąd orzeka w tym przedmiocie w trybie postępowania nieprocesowego, po wysłuchaniu stron aktu notarialnego, jeżeli stawią się na wezwanie. Postanowienie sądu okręgowego nie podlega zaskarżeniu.

Sąd II instancji skierował do SN pytanie o następującej treści: „Czy można uznać, iż notariusz jest „każdym” w rozumieniu art. 248 § 1 KPC, na którym ciąży obowiązek przedstawienia na zarządzenie sądu w wyznaczonym miejscu i terminie dokumentu – tutaj odpisu z aktu notarialnego znajdującego się w jego posiadaniu, a sporządzonego w ramach wykonywanego zawodu – z wyjątkiem sytuacji, w których zawiera on informacje niejawne, względnie czy regulacje zawarte w art. 110 i 111 PrNot stanowią lex specialis w stosunku do art. 248 KPC, który w odniesieniu do notariusza nie ma zastosowania w tej sytuacji?”.

W ocenie sądu II instancji, krąg podmiotów zobowiązanych do przedstawienia dokumentu na zarządzenie sądu jest szeroki ze względu na ogólne sformułowanie użyte przez ustawodawcę, który używając słowa „każdy” w art. 248 § 1 KPC nie wprowadził ograniczeń podmiotowych, zamierzając uniknąć niepewności co do zakresu podmiotowego tej regulacji. Regulacja ta nie zawiera również odesłania do jakichkolwiek przepisów szczególnych, które mogłyby spowodować ograniczenie tego kręgu. Jedynym ograniczeniem jest ograniczenie przedmiotowe, odwołujące się do informacji niejawnych. W PrNot nie zdefiniowano wartości chronionych tajemnicą notariusza i możliwy jest w tym zakresie dualizm i konflikt wartości (ochrony prywatności oraz bezpieczeństwa i pewności obrotu). Tajemnica notariusza obejmuje nie tylko informacje uzyskane podczas dokonywania czynności notarialnych, ale i towarzyszące czynnościom notarialnym. Dopuszczalne jest założenie, że notariusz nie należy do kręgu podmiotów określonych w art. 248 § 1 KPC, gdyż KPC zawiera wiele regulacji szczególnych wobec powołanego przepisu, z których wynika obowiązek współpracy notariuszy z sądem. Można jednak przyjąć, że ujawnienie sądowi informacji zwalnia notariusza z zachowania tajemnicy zawodowej, ponieważ sąd jest podmiotem uprawnionym na podstawie postanowienia wydanego na mocy art. 248 § 1 KPC i jest zobowiązany do zachowania tajemnicy służbowej.

Sąd Najwyższy uznał, że notariusz jest obowiązany do przedstawienia na wezwanie sądu sporządzanych aktów notarialnych na podstawie w art. 248 § 1 KPC.

Uchwała SN z 18.11.2015 r., III CZP 69/15

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Obowiązek ujawnienia przez notariusza treści aktu notarialnego sądowi
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny