Obowiązek informacyjny sprzedawcy

A A A

Stan faktyczny

Niemiecka spółka X. proponowała do sprzedaży, w ramach internetowej platformy handlowej Amazon, nóż kieszonkowy szwajcarskiego producenta Victorinox. Strona internetowa Amazon przedstawiająca tę ofertę nie zawierała żadnych informacji co do gwarancji, a jedynie link, zatytułowany „Instrukcja obsługi”, który znajdował się w rubryce „Dalsze informacje techniczne”. Po kliknięciu w ten link użytkownik uzyskiwał dostęp do dwustronicowej karty informacyjnej produktu, stworzonej i zredagowanej przez producenta noża. Na stronie drugiej znajdowało się m.in. oświadczenie dotyczące „gwarancji Victorinox”.

Spółka T., będąca konkurentem X. wniosła powództwo o nakazanie X. zaprzestania składania takich ofert bez jednoczesnego zwrócenia uwagi konsumenta na przysługujące mu na mocy ustawy prawa oraz na okoliczność, że gwarancja producenta nie narusza tych praw, ani bez sprecyzowania zakresu terytorialnego tej gwarancji.

Stanowisko TS

1. Obowiązek udzielenia informacji o gwarancji

Zgodnie z art. 2 pkt 7 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z 25.10.2011 r. w sprawie praw konsumentów, umowa zawierana na odległość jest zdefiniowana jako „każda umowa zawarta między przedsiębiorcą i konsumentem w ramach zorganizowanego systemu sprzedaży lub świadczenia usług na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności przedsiębiorcy i konsumenta, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie”. Zdaniem TS, wynika z tego, że umowa sprzedaży towaru zawarta między przedsiębiorcą a konsumentem na internetowej platformie handlowej wchodzi w zakres pojęcia „umowy zawieranej na odległość”, a zatem objęta jest zakresem stosowania tej dyrektywy, określony w jej art. 3 ust. 1.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy 2011/83 przedsiębiorca powinien, zanim konsument zostanie związany umową zawieraną na odległość lub umową zawieraną poza lokalem przedsiębiorstwa lub jakąkolwiek ofertą tego samego rodzaju, udzielić konsumentowi w jasny i zrozumiały sposób różnych informacji. Przepis ten ma na celu zapewnienie przekazania konsumentowi, przed zawarciem umowy, zarówno informacji o warunkach umowy i konsekwencjach jej zawarcia, które powinny mu umożliwić podjęcie decyzji, czy zamierza związać się umową z przedsiębiorcą, jak i informacji koniecznych do należytego wykonania tej umowy, w szczególności w odniesieniu do wykonywania praw konsumenta (wyrok TS z 21.10.2020 r., Möbel Kraft, C-529/19, pkt 26).

Obowiązek udzielenia informacji przed zawarciem umowy, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83 oznacza, że przedsiębiorca powinien poinformować konsumenta, „w przypadku gdy ma to zastosowanie – o istnieniu i warunkach obsługi posprzedażnej konsumenta i usług posprzedażnych oraz gwarancji handlowej”. Co się tyczy gwarancji handlowych, z treści tego przepisu oraz z wyrażenia „w przypadku gdy ma to zastosowanie” wynika, że gdy przedsiębiorca udziela gwarancji handlowej, jest on zobowiązany poinformować konsumenta o istnieniu i warunkach tej gwarancji.

Trybunał wskazał, że treść art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83 nie pozwala na ustalenie, czy przedsiębiorca jest zobowiązany, w przypadku gdy istnieje gwarancja handlowa producenta, poinformować konsumenta o istnieniu i warunkach tej gwarancji. Po pierwsze, wyrażenie „w przypadku gdy ma to zastosowanie” zawarte w art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83 ma na celu jedynie uściślenie, że obowiązek udzielenia informacji przed zawarciem umowy, o którym mowa w tym przepisie, ma zastosowanie, w sytuacji gdy gwarancja handlowa istnieje. Nie dostarcza natomiast wskazówki, aby odpowiedzieć na pytanie, czy, w przypadku gdy gwarancja handlowa udzielana przez producenta istnieje obok gwarancji udzielanej przez przedsiębiorcę i kiedy gwarancja handlowa producenta nie stanowi przedmiotu zamierzonej między konsumentem a przedsiębiorcą umowy, przedsiębiorca ma obowiązek, z tytułu samego istnienia takiej gwarancji, udzielić konsumentowi informacji nie tylko w przedmiocie jego własnej gwarancji, ale również gwarancji producenta.

Po drugie, TS stwierdził, że użycie w art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83 wyrażenia „gwarancja handlowa” w liczbie mnogiej w większości wersji językowych tej dyrektywy można rozumieć w ten sposób, iż obejmuje ono zarówno różne gwarancje handlowe, jakie przedsiębiorca może oferować w odniesieniu do tego samego towaru lub różnych towarów, jak i gwarancje handlowe udzielane jednocześnie przez przedsiębiorcę i producenta jako odrębne podmioty.

Z powyższego wynika, że treść art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83 nie pozwala rozwiać wątpliwości sądu odsyłającego, zatem TS dokonał wykładni tego przepisu w oparciu o jego kontekst i cele, jakie ma realizować (wyrok TS z 10.7.2019 r., Amazon EU, C-649/17, pkt 35, 37).

Odnoszą się do kontekstu art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83, TS wskazał, że pojęcie „gwarancji handlowej” zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 14 dyrektywy 2011/83 jako każde zobowiązanie przedsiębiorcy lub producenta wobec konsumenta. Zdaniem TS wynika z tego, że pojęcie „gwarancji handlowej” w rozumieniu dyrektywy 2011/83 obejmuje nie tylko gwarancje handlowe udzielane przez przedsiębiorcę, ale również gwarancje udzielane przez producenta. Ponadto, z łącznej lektury pojęć „przedsiębiorcy” i „gwarancji handlowej”, zdefiniowanych odpowiednio w art. 2 pkt 2 i 14 dyrektywy 2011/83, wynika, że zawarcie przez prawodawcę Unii wyrażenia „lub producenta” w art. 2 pkt 14 dyrektywy 2011/83 byłoby pozbawione wszelkiego sensu, gdyby obowiązek udzielenia informacji przed zawarciem umowy, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. m) tej dyrektywy, nie obejmował, przynajmniej w pewnych okolicznościach, gwarancji handlowej udzielanej przez producenta.

W sytuacji gdy producent sprzedaje konsumentowi, bezpośrednio lub za pośrednictwem innej osoby działającej w jego imieniu i na jego rachunek, wytwarzaną przez siebie rzecz, należy go uważać za „przedsiębiorcę” w rozumieniu art. 2 pkt 2 dyrektywy 2011/83. Zatem udzielana przez niego gwarancja bezsprzecznie odpowiada „zobowiązaniu przedsiębiorcy” w rozumieniu art. 2 pkt 14 tej dyrektywy, a nie zobowiązaniu „producenta” w rozumieniu tego ostatniego przepisu.

Trybunał stwierdził, że w sytuacji gdy główny przedmiot stosunku umownego dotyczy towaru wytworzonego przez osobę inną niż przedsiębiorca, obowiązek udzielenia informacji przed zawarciem umowy, o którym mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy 2011/83, powinien obejmować wszelkie istotne informacje dotyczące tego przedmiotu, tak aby konsument mógł zdecydować, czy zamierza związać się z przedsiębiorcą umową w odniesieniu do tego głównego przedmiotu. Informacje takie obejmują oprócz „głównych cech towarów”, o których wyraźnie mowa w art. 6 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2011/83, również, co do zasady, wszystkie gwarancje nierozerwalnie związane z towarem, do których należy gwarancja handlowa udzielana przez producenta.

Trybunał orzekł, że przy dokonywaniu wykładni przepisów dyrektywy 2011/83 należy zapewnić odpowiednią równowagę między wysokim poziomem ochrony konsumentów a konkurencyjnością przedsiębiorstw, nie podważając przy tym wolności prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, ustanowionej w art. 16 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (dalej jako: KPP) (wyrok Amazon EU, pkt 44). Trybunał przyznał, że przekazanie konsumentowi informacji w przedmiocie gwarancji handlowej producenta, jako elementu nierozerwalnie związanego z towarem stanowiącym przedmiot zamierzonego stosunku umownego z przedsiębiorcą, zapewnia temu konsumentowi wysoki poziom ochrony. Jednak podkreślił także, że bezwarunkowy obowiązek udostępnienia takich informacji (bez względu na okoliczności) wydaje się nieproporcjonalny, w szczególności w gospodarczym kontekście funkcjonowania niektórych przedsiębiorstw, zwłaszcza tych najmniejszych (wyrok TS z 14.5.2020 r., EIS, C-266/19). Taki bezwarunkowy obowiązek zmuszałby bowiem przedsiębiorców do wykonywania znacznych działań w zakresie gromadzenia i aktualizacji informacji dotyczących takiej gwarancji, podczas gdy niekoniecznie utrzymują oni bezpośredni stosunek umowny z producentami, a kwestia gwarancji handlowej producentów nie jest, co do zasady, objęta umową, którą zamierzają zawrzeć z konsumentem. Zdaniem TS w tych okolicznościach wyważenie celów w postaci wysokiego poziomu ochrony konsumentów i konkurencyjności przedsiębiorstw, o którym mowa w motywie 4 dyrektywy 2011/83, powinno prowadzić do wniosku, że przedsiębiorca jest zobowiązany do udzielenia konsumentowi przed zawarciem umowy informacji na temat gwarancji handlowej producenta tylko wtedy, gdy uzasadniony interes przeciętnego konsumenta, właściwie poinformowanego, dostatecznie uważnego i rozsądnego, w uzyskaniu wysokiego poziomu ochrony powinien przeważać w świetle jego decyzji dotyczącej związania się umową z tym przedsiębiorcą.

Zdaniem TS z powyższej wykładni językowej, systemowej i celowościowej wynika, że obowiązek udzielenia informacji przed zawarciem umowy, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83, obejmuje gwarancję handlową udzielaną przez przedsiębiorcę, jak również gwarancję handlową udzielaną przez producenta, jeżeli konsument ma, ze względu na poziom ochrony przewidziany w tej dyrektywie, uzasadniony interes w uzyskaniu informacji na ten temat, aby móc podjąć decyzję o związaniu się umową z przedsiębiorcą. Wynika z tego, że przedsiębiorca jest zobowiązany do udzielenia konsumentowi przed zawarciem umowy informacji na temat gwarancji handlowej producenta nie ze względu na samo istnienie tej gwarancji, lecz ze względu na występowanie takiego uzasadnionego interesu.

2. Uzasadniony interes konsumenta

Trybunał uznał istnienie takiego uzasadnionego interesu konsumenta w sytuacji, gdy przedsiębiorca czyni z gwarancji handlowej udzielanej przez producenta centralny lub decydujący element swojej oferty. W szczególności, w sytuacji gdy przedsiębiorca wyraźnie zwraca uwagę konsumenta na istnienie gwarancji handlowej producenta w taki sposób, aby uczynić z niej argument sprzedaży lub reklamowy, a zatem, aby wpłynąć na zwiększenie konkurencyjności i atrakcyjności jego oferty względem ofert jego konkurentów – obowiązek informacyjny, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83, powinien znaleźć zastosowanie.

Po pierwsze bowiem, w kontekście ochrony konsumentów taka informacja jest niezbędna, aby nie zostali oni wprowadzeni w błąd przez mało jasne, niejednoznaczne lub niekompletne informacje o poszczególnych istniejących gwarancjach i ich wzajemnym powiązaniu oraz aby byli w stanie w szczególności zrozumieć to, że gwarancja handlowa udzielana przez producenta nie pochodzi od przedsiębiorcy i to, czy może ona zostać zrealizowana, w stosownym przypadku, za jego pośrednictwem. Po drugie, taki obowiązek informacyjny nie może zostać uznany za nieproporcjonalny ciężar dla przedsiębiorcy, ponieważ to on decyduje o zwróceniu uwagi konsumenta na tę kwestię i o czerpaniu z powyższego korzyści konkurencyjnej. Natomiast jeżeli oferta przedsiębiorcy wymienia w sposób pomocniczy, pozbawiony znaczenia lub powierzchowny gwarancję handlową producenta, tak że w świetle treści i konfiguracji oferty nie można obiektywnie uznać jej za stanowiącą argument handlowy przedsiębiorcy ani za mogącą wprowadzić konsumenta w błąd, przedsiębiorca nie może być zobowiązany, tylko ze względu na taką wzmiankę, do dostarczenia konsumentowi, przed zawarciem umowy, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83, informacji w przedmiocie tej gwarancji.

W celu ustalenia, czy gwarancja handlowa producenta stanowi centralny lub decydujący element oferty przedsiębiorcy TS wskazał, że należy wziąć pod uwagę treść i ogólną konfigurację oferty w odniesieniu do danego towaru; znaczenie, w kategoriach argumentu sprzedaży lub argumentu reklamowego, wzmianki o gwarancji handlowej producenta; miejsce, jakie ta wzmianka zajmuje w ofercie; ryzyko pomyłki lub wprowadzenia w błąd, jakie wzmianka ta może wywołać w świadomości przeciętnego konsumenta, właściwie poinformowanego, dostatecznie uważnego i rozsądnego, co do różnych przysługujących mu uprawnień z tytułu gwarancji lub co do rzeczywistej tożsamości gwaranta; istnienie w ofercie wyjaśnień dotyczących innych gwarancji związanych z danym towarem, jak również wszelkie inne czynniki mogące uzasadnić obiektywną potrzebę ochrony konsumenta.

Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego będzie należało zbadanie, czy – w świetle powyższych kryteriów – w sprawie w postępowaniu głównym wzmianka w ofercie handlowej przedsiębiorcy o gwarancji handlowej producenta może zostać uznana za stanowiącą centralny lub decydujący element oferty tego przedsiębiorcy, który może powodować powstanie obowiązku udzielenia informacji przed zawarciem umowy, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83. Chociaż ta weryfikacja należy wyłącznie do sądu odsyłającego, to jednak TS, orzekając w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, może, w razie potrzeby, dostarczyć wskazówek stanowiących pomoc dla sądu krajowego w wydaniu jego orzeczenia (wyrok TS z 3.2.2021 r., FIGC i Consorzio Ge.Se.Av., C-155/19 i C-156/19, pkt 59). Trybunał przypomniał, że w niniejszej sprawie gwarancja handlowa producenta nie była bezpośrednio wymieniona w samym tekście oferty, a zatem nie została wykorzystana w sposób znaczący jako argument sprzedażowy lub reklamowy przez przedsiębiorcę. W szczególności TS stwierdził, że ta gwarancja była wymieniona w ofercie jedynie pomocniczo, a mianowicie na drugiej stronie zredagowanej przez producenta karcie informacyjnej produktu, do której można było uzyskać dostęp dzięki linkowi zatytułowanemu „Instrukcja obsługi”, znajdującemu się w rubryce „Dalsze informacje techniczne”, który to zwrot odsyła, co do zasady, do informacji dostarczanych przez producenta w odniesieniu do danego towaru. Następnie, ta gwarancja wynikała z karty informacyjnej sporządzonej nie przez przedsiębiorcę, lecz przez producenta i identyfikującej ową gwarancję konkretnie jako gwarancję udzieloną przez producenta. Co więcej ryzyko, że konsument mógł zostać wprowadzony w błąd lub mógł pomylić się co do charakteru gwarancji i rzeczywistej tożsamości gwaranta jest o tyle nieznaczne, że w ofercie nie wspomniano o gwarancji konkurencyjnej wobec tej udzielonej przez producenta. W tych okolicznościach TS stwierdził, że z zastrzeżeniem dokonania w tym względzie weryfikacji przez sąd odsyłający, że wzmianki o gwarancji handlowej producenta, takiej jak będąca przedmiotem postępowania głównego, nie można uznać za stanowiącą centralny lub decydujący element oferty przedsiębiorcy.

Trybunał orzekł, że art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83 należy interpretować w ten sposób, iż w odniesieniu do gwarancji handlowej udzielanej przez producenta obowiązek informacyjny, nałożony na przedsiębiorcę przez ten przepis, nie powstaje przez sam fakt istnienia tej gwarancji, lecz jedynie wówczas gdy konsument ma uzasadniony interes w uzyskaniu informacji na ten temat, aby móc podjąć decyzję o związaniu się umową z przedsiębiorcą. Taki uzasadniony interes występuje w szczególności wtedy, gdy przedsiębiorca czyni z gwarancji handlowej udzielanej przez producenta centralny lub decydujący element swojej oferty. W celu ustalenia, czy gwarancja stanowi taki element, należy wziąć pod uwagę treść i ogólną konfigurację oferty w odniesieniu do danego towaru; znaczenie, w kategoriach argumentu sprzedaży lub argumentu reklamowego, wzmianki o gwarancji handlowej producenta; miejsce, jakie ta wzmianka zajmuje w ofercie; ryzyko pomyłki lub wprowadzenia w błąd, jakie wzmianka ta może wywołać w świadomości przeciętnego konsumenta, właściwie poinformowanego, dostatecznie uważnego i rozsądnego, co do różnych przysługujących mu uprawnień z tytułu gwarancji lub co do rzeczywistej tożsamości gwaranta; istnienie w ofercie wyjaśnień dotyczących innych gwarancji związanych z danym towarem, jak również wszelkie inne czynniki mogące uzasadnić obiektywną potrzebę ochrony konsumenta.

3. Zakres obowiązku informacyjnego

Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 25.5.1999 r. w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji, jej celem jest zbliżenie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich odnoszących się do niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji, w celu zapewnienia jednolitego minimalnego poziomu ochrony konsumentów w ramach rynku wewnętrznego. Trybunał wskazał, że z treści art. 6 ust. 2 dyrektywy 1999/44 w zw. z art. 1 ust. 2 lit. e) i z motywem 21 owej dyrektywy wynika, iż zarówno gwarancje sprzedawcy, jak i gwarancje producenta powinny zawierać pewne informacje wymienione w art. 6 ust. 2 tej samej dyrektywy w celu zapewnienia, aby konsument nie został wprowadzony w błąd.

Trybunał podkreślił, że chociaż zarówno art. 6 ust. 2 dyrektywy 1999/44, jak i art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83 odnoszą się do gwarancji handlowych udzielanych przez sprzedawcę lub przedsiębiorcę i producenta, to te przepisy realizują odmienne cele. O ile bowiem pierwszy z tych przepisów ma na celu uściślenie informacji, które powinny być zawarte w tych gwarancjach, o tyle celem drugiego z nich jest udzielenie konsumentowi przed zawarciem umowy informacji na temat istnienia takich gwarancji i warunków ich realizacji. I tak przedsiębiorca, w przypadkach, w których jest on zobowiązany do udzielenia konsumentowi przed zawarciem umowy informacji dotyczących gwarancji handlowej producenta, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83 musi przekazać jedynie informacje dotyczące istnienia i warunków tej gwarancji, a nie całej treści owej gwarancji.

Zdaniem TS należy określić wśród różnych elementów wymienionych w art. 6 ust. 2 dyrektywy 1999/44 te z nich, które dotyczą „warunków” gwarancji handlowych w rozumieniu art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83. Trybunał stwierdził, że biorąc pod uwagę, po pierwsze, ogólny charakter wyrażeń „zawartość gwarancji” i „podstawowe szczegółowe dane potrzebne dla złożenia skargi w oparciu o gwarancję”, zawartych w art. 6 ust. 2 dyrektywy 1999/44, a po drugie, przykładowy charakter elementów wymienionych w tym przepisie, pojęcie „warunków” gwarancji handlowych w rozumieniu art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83 nie może ograniczać się do okresu obowiązywania i zakresu terytorialnego gwarancji, czy też do nazwy i adresu gwaranta. W ocenie TS to pojęcie obejmuje bezsprzecznie wszystkie warunki stosowania i realizacji gwarancji handlowych, przy czym informacje przed­umowne dotyczące gwarancji handlowej producenta powinny zostać udzielone wyłącznie w celu umożliwienia konsumentowi podjęcia decyzji o związaniu się umową z przedsiębiorcą. Zatem przedsiębiorca jest zobowiązany, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83 w zw. z art. 6 ust. 2 tiret drugie dyrektywy 1999/44, udzielić konsumentowi, w celu zaspokojenia uzasadnionego interesu konsumenta wszelkich informacji dotyczących warunków stosowania i realizacji danej gwarancji handlowej, co może także obejmować nie tylko, jak wskazuje Komisja, miejsce naprawienia szkody lub ewentualne ograniczenia gwarancji, ale także nazwę i adres gwaranta.


Trybunał orzekł, że art. 6 ust. 1 lit. m) dyrektywy 2011/83 w zw. z art. 6 ust. 2 tiret drugie dyrektywy 1999/44 należy interpretować w ten sposób, iż informacje w przedmiocie warunków gwarancji handlowej producenta, które należy przekazać konsumentowi, obejmują wszystkie warunki stosowania i realizacji takiej gwarancji umożliwiające konsumentowi podjęcie decyzji o związaniu się umową z przedsiębiorcą.

Wyrok TS z 5.5.2022 r., Victorinox, C-179/21




Źródło: www.curia.eu

Opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie, ORCID: 0000-0003-4607-1448


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Obowiązek informacyjny sprzedawcy
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny