Nielegalny pobyt uchodźcy

A A A

Stan faktyczny

Niderlandzki sekretarz stanu ds. sprawiedliwości odrzucił jako niedopuszczalne wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej złożone w Niderlandach przez M, A i T, uzasadniając to tym, że te osoby, będące obywatelami państw trzecich, posiadały już status uchodźcy w innym państwie członkowskim, a mianowicie, odpowiednio, w Bułgarii, Hiszpanii i RFN. Ponadto, nakazał tym osobom udanie się niezwłocznie na terytorium państwa członkowskiego, które przyznało im taki status. Ponieważ żadna z tych osób nie zastosowała się do tego nakazu, sekretarz stanu zdecydował o umieszczeniu ich w ośrodku detencyjnym w celu przymusowego przekazania ich do tych trzech państw członkowskich. Następnie M, A i T zostali przymusowo odesłani do tych państw członkowskich, które wyraziły zgodę na ich readmisję na swoje terytorium. M, A i T wnieśli skargi podnosząc zasadniczo, że ich umieszczenie w ośrodku detencyjnym powinno było zostać poprzedzone wydaniem decyzji nakazującej powrót zgodnie z niderlandzkim prawem, w którym transponowano art. 6 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z 16.12.2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.Urz. UE L z 2008 r. Nr 348, s. 98).

Pytanie prejudycjalne

Czy art. 3, 4, 6 i 15 dyrektywy 2008/115 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie umieściło w ośrodku detencyjnym obywatela państwa trzeciego nielegalnie przebywającego na jego terytorium, bez uprzedniego wydania wobec niego decyzji nakazującej powrót, w celu przymusowego przekazania tego obywatela do innego państwa członkowskiego, w którym posiada on status uchodźcy, jeżeli ów obywatel odmówił zastosowania się do nałożonego na niego nakazu udania się do tego innego państwa członkowskiego?

Stanowisko TS

Zgodnie z motywem 2 dyrektywy 2008/115 jej celem jest wprowadzenie skutecznej polityki wydalania i repatriacji opartej na wspólnych normach, aby osoby, które mają być wydalone, traktowane były z pełnym poszanowaniem ich praw podstawowych, a także ich godności. W motywie 4 tej dyrektywy uściślono w tej kwestii, że taka skuteczna polityka powrotów stanowi integralną część dobrze zarządzanej polityki migracyjnej. Dyrektywa 2008/115 ustanawia w tym celu „wspólne normy i procedury”, które powinny być stosowane przez każde państwo członkowskie w odniesieniu do powrotów obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na jego terytorium [wyrok TS z 17.9.2020 r., JZ (kara pozbawienia wolności w wypadku zakazu wjazdu), C-806/18, pkt 24].

Trybunał przypomniał, że z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 2 ust. 2, dyrektywa 2008/115 jest stosowana do wszystkich obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium jednego z państw członkowskich (wyrok TS z 19.3.2019 r., Arib i in., C-444/17, pkt 39). Pojęcie „nielegalnego pobytu” zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 2 tej dyrektywy jako „obecność na terytorium państwa członkowskiego obywatela państwa trzeciego, który nie spełnia lub przestał spełniać warunki wjazdu do państwa członkowskiego, […] pobytu lub zamieszkania w tym państwie członkowskim”. Trybunał stwierdził, że z definicji tej wynika, że każdy obywatel państwa trzeciego, który przebywa na terytorium państwa członkowskiego i nie spełnia warunków wjazdu, pobytu lub zamieszkania w tym państwie członkowskim, już z tego względu przebywa w nim nielegalnie (wyrok TS z 7.6.2016 r., Affum, C-47/15, pkt 48). Może być tak, nawet jeżeli – tak jak w niniejszym przypadku – ten obywatel posiada ważne zezwolenie na pobyt w innym państwie członkowskim ze względu na to, że to państwo przyznało mu status uchodźcy. Ponadto, z chwilą gdy obywatel państwa trzeciego zostaje objęty zakresem stosowania dyrektywy 2008/115, powinien on, co do zasady, podlegać przewidzianym w niej wspólnym normom i procedurom mającym na celu jego powrót, i to tak długo, jak długo jego pobyt nie zostanie zalegalizowany (wyrok Affum, pkt 61, 62).

Trybunał stwierdził, że z art. 6 ust. 1 dyrektywy 2008/115 wynika, iż po stwierdzeniu nielegalnego charakteru pobytu wobec każdego obywatela państwa trzeciego – z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ust. 2–5 tego artykułu i przy ścisłym przestrzeganiu wymogów określonych w art. 5 tej dyrektywy – należy wydać decyzję nakazującą powrót. Zgodnie z art. 3 pkt 3 tej dyrektywy taki powrót oznacza powrót do państwa pochodzenia tego obywatela, kraju tranzytu lub innego państwa trzeciego, do którego dany obywatel zdecyduje się dobrowolnie powrócić i które jest gotowe przyjąć go na swoje terytorium. W drodze odstępstwa od art. 6 ust. 1 dyrektywy 2008/115 w ust. 2 tego artykułu przewidziano, że jeżeli obywatel państwa trzeciego nielegalnie przebywający na terytorium jednego z państw członkowskich posiada zezwolenie na pobyt w innym państwie członkowskim, powinien on natychmiast powrócić na terytorium tego innego państwa. Jednak zgodnie z tym przepisem, jeżeli obywatel ten nie zastosuje się do tego obowiązku lub gdy jego natychmiastowy wyjazd jest konieczny ze względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa narodowego, państwo członkowskie, w którym przebywa nielegalnie, wydaje wobec niego decyzję nakazującą powrót. W ocenie TS z art. 6 ust. 2 wynika zatem, że obywatelowi państwa trzeciego przebywającemu nielegalnie na terytorium jednego z państw członkowskich, który posiada prawo pobytu w innym państwie członkowskim, należy raczej umożliwić wyjazd do tego innego państwa członkowskiego, niż od razu wydać w stosunku do niego decyzję nakazującą powrót, chyba że wymagają tego względy porządku publicznego lub bezpieczeństwa narodowego (wyrok TS z 16.1.2018 r., E, C-240/17, pkt 46). Jednak, zdaniem TS, tego przepisu nie można interpretować w ten sposób, że ustanawia on wyjątek od zakresu stosowania dyrektywy 2008/115, który uzupełniałby wyjątki określone w jej art. 2 ust. 2 i pozwoliłby państwom członkowskim na wyłączenie ze wspólnych norm i procedur powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, w sytuacji gdy odmawiają oni natychmiastowego powrotu na terytorium państwa członkowskiego, które przyznało im prawo pobytu (wyrok Affum, pkt 82). Przeciwnie, w takim przypadku państwa członkowskie, na których terytorium ci obywatele przebywają nielegalnie, są co do zasady, zobligowane wydać wobec tych obywateli, na podstawie art. 6 ust. 2 w zw. z ust. 1 tego artykułu, decyzję nakazującą powrót zobowiązującą ich do opuszczenia terytorium Unii (wyrok E, pkt 45). Każda decyzja nakazująca powrót powinna bowiem wyznaczyć, spośród państw trzecich wskazanych w art. 3 pkt 3 dyrektywy 2008/115, to państwo, do którego powinien zostać wydalony obywatel państwa trzeciego będący jej adresatem (wyrok TS z 14.5.2020 r., Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság, C-924/19 PPU i C-925/19 PPU, pkt 115).

Trybunał stwierdził, że M, A i T korzystają ze statusu uchodźcy w państwie członkowskim innym niż Niderlandy. Nie mogą oni zatem zostać odesłani do ich państwa pochodzenia, gdyż w przeciwnym przypadku doszłoby do naruszenia zasady non-refoulement, która jest zagwarantowana w art. 18 i 19 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Powinna być ona przestrzegana przez państwa członkowskie przy wprowadzaniu tej dyrektywy, a zatem, w szczególności, gdy zamierzają one wydać decyzję nakazującą powrót (wyrok TS z 19.6.2018 r., Gnandi, C-181/16, pkt 53). Ponadto, M, A i T nie mogą również zostać odesłani do kraju tranzytu lub do państwa trzeciego, do którego zdecydowaliby się dobrowolnie powrócić i przez które zostaliby przyjęci na swoim terytorium w rozumieniu art. 3 pkt 3 dyrektywy 2008/115. W tych okolicznościach żadne z państw wskazanych w art. 3 pkt 3 dyrektywy 2008/115 nie może stanowić miejsca powrotu. Trybunał stwierdził, że Niderlandy są w sytuacji prawnej niemożności wykonania nałożonego na nie w art. 6 ust. 2 dyrektywy 2008/115 obowiązku wydania decyzji nakazującej powrót wobec obywatela państwa trzeciego nielegalnie przebywającego na jego terytorium, który odmawia natychmiastowego udania się do państwa członkowskiego, w którym posiada zezwolenie na pobyt. Zdaniem TS żadna norma ani żadna procedura przewidziana w dyrektywie 2008/115 nie pozwalają na wydalenie tego obywatela, mimo że przebywa on na terytorium jednego z państw członkowskich nielegalnie.

Trybunał przypomniał, że dyrektywa 2008/115 nie ma na celu harmonizacji ogółu norm państw członkowskich dotyczących pobytu cudzoziemców (wyrok TS z 6.12.2011 r., Achughbabian, C-329/11, pkt 28). Wspólne normy i procedury wprowadzone mocą tej dyrektywy dotyczą bowiem jedynie wydawania decyzji nakazujących powrót oraz wykonywania tych decyzji [wyrok TS z 8.5.2018 r., K.A. i in. (łączenie rodzin w Belgii), C-82/16, pkt 44]. Dyrektywa 2008/115 nie ma na celu określenia skutków nielegalnego pobytu na terytorium jednego z państw członkowskich obywateli państw trzecich, wobec których nie można wydać decyzji nakazującej powrót (wyrok TS z 5.6.2014 r., Mahdi, C-146/14 PPU, pkt 87). Trybunał uznał, że jest tak również w przypadku, gdy – jak w niniejszej sprawie – ta niemożność wynika w szczególności z zastosowania zasady non-refoulement. Wynika z tego, że w analizowanej sytuacji, gdy nie można wydać decyzji nakazującej powrót, decyzja państwa członkowskiego o przymusowym przekazaniu obywatela państwa trzeciego nielegalnie przebywającego na jego terytorium do państwa członkowskiego, które przyznało mu status uchodźcy, zdaniem TS, nie podlega wspólnym normom i procedurom ustanowionym w dyrektywie 2008/115. W rezultacie sytuacja ta nie jest objęta zakresem stosowania dyrektywy 2008/115, lecz stanowi wyłączną kompetencję tego państwa członkowskiego w dziedzinie nielegalnej imigracji. W konsekwencji to samo dotyczy umieszczenia takiego obywatela w ośrodku detencyjnym w celu zapewnienia przekazania go do państwa członkowskiego, w którym posiada on status uchodźcy. W szczególności ani art. 6 ust. 2 dyrektywy 2008/115, ani żaden inny przepis tej dyrektywy nie stoi na przeszkodzie temu, aby w okolicznościach takich jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym państwo członkowskie umieściło obywatela państwa trzeciego nielegalnie przebywającego na jego terytorium w ośrodku detencyjnym w celu przekazania go do innego państwa członkowskiego, w którym obywatel ten posiada zezwolenie na pobyt, bez uprzedniego wydania wobec niego decyzji nakazującej powrót, przy założeniu, że taka decyzja nie może zostać wydana.


Reasumując TS orzekł, że art. 3, 4, 6 i 15 dyrektywy 2008/115 należy interpretować w ten sposób, iż nie stoją one na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie umieściło w ośrodku detencyjnym obywatela państwa trzeciego nielegalnie przebywającego na jego terytorium w celu przymusowego przekazania tego obywatela do innego państwa członkowskiego, w którym posiada on status uchodźcy, w sytuacji gdy ów obywatel odmówił zastosowania się do nałożonego na niego nakazu udania się do tego innego państwa członkowskiego, a nie istnieje możliwość wydania wobec niego decyzji nakazującej powrót.

Wyrok TS z 24.2.2021 r., M i in. (Transfer do państwa członkowskiego), C-673/19




Źródło: www.curia.eu


opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Nielegalny pobyt uchodźcy
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny