Niedopuszczalność wniosku o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy

A A A

Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu bez składania przez sędziego oświadczenia, o jakim mowa w art. 52 § 2 KPC, przy czym sędzia objęty takim wnioskiem o wyłączenie, może zasiadać w składzie sądu rozpoznającego ten wniosek.

Stan faktyczny

Krajowa Rada Sądownictwa wydała uchwałę, w której postanowiła przedstawić Prezydentowi RP wniosek o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego w Sądzie Okręgowym w G. osób imiennie wymienionych w uchwale, oraz nie przedstawić wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego pozostałych uczestników postępowania nominacyjnego, w tym M.D., który wniósł odwołanie. Zaskarżając uchwałę M.D. złożył również wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy imiennie wskazanych sędziów Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego oraz pozostałych sędziów SN powołanych przez Prezydenta RP po 9.10.2018 r., z uwagi na fakt, że uczestniczyli oni w postępowaniu nominacyjnym na urząd sędziego SN prowadzonym przed KRS w składzie złożonym z osób, w stosunku do których – według odwołującego się – zachodzą wątpliwości, czy były uprawnione do opiniowania i rekomendowania kandydatów na urząd sędziego SN.

Zagadnienie prawne

Sąd Najwyższy przedstawił do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów SN zagadnienie prawne: „Czy na podstawie przepisu art. 49 KPC dopuszczalne jest sformułowanie przez stronę wniosku o wyłączenie sędziego z powołaniem się na zaistnienie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, jeżeli sędzia objęty wnioskiem nie został wyznaczony do rozpoznania określonej sprawy?”.


W uzasadnieniu pytania prawnego wskazano, że zgodnie z treścią art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284), jedną z podstawowych gwarancji, jakie muszą zostać spełnione w związku z rozpatrywaniem danej sprawy, jest rozpoznanie jej przez sąd (skład sędziowski), który będzie bezstronny w stosunku do strony sporu. Instrumentem gwarantującym rzetelny przebieg procesu oraz zapewniającym bezstronność sędziego jest instytucja wyłączenia sędziego z mocy ustawy, na żądanie sędziego albo na wniosek strony.

W dotychczasowym orzecznictwie SN dominuje pogląd, że wniosek strony o wyłączenie może dotyczyć nie tylko sędziego wyznaczonego do rozpoznania danej sprawy, ale też sędziego pracującego w sądzie rozpoznającym daną sprawę, ale niewyznaczonego do jej rozpoznania, który ewentualnie w przyszłości będzie mógł rozpoznawać sprawę (zob. postanowienie SN z 20.1.1995 r., II PO 1/95, OSNAPiUS Nr 11/1995, poz. 138; postanowienie SN z 7.9.1994 r., I PO 10/94, OSNAPiUS Nr 4/1995, poz. 56). Wniosek o wyłączenie sędziego lub sędziów musi określać ich tożsamość, oraz wskazywać zindywidualizowane przyczyny wyłączenia w odniesieniu do każdego z nich (zob. postanowienie SN z 21.4.2004 r., III CO 2/04, OSNC Nr 12/2004, poz. 207).

Prezentowany jest również pogląd, że wniosek o wyłączenie może dotyczyć zasadniczo jedynie sędziego orzekającego w danej sprawie, a nie sędziego „potencjalnego”, tj. pracującego w sądzie rozpoznającym sprawę, lecz niewyznaczonego do jej rozpoznania, który ewentualnie w przyszłości będzie mógł rozpoznawać sprawę (zob. postanowienie SN z 2.6.2010 r., II UO 1/10, Legalis). W konsekwencji, wniosek zawierający żądanie wyłączenia sędziego, który nie jest członkiem składu orzekającego, jest niedopuszczalny i jako taki podlega odrzuceniu. Granice dopuszczalnego wniosku wyznaczone są zakresem interesu strony domagającej się wyłączenia. Wyłączenie odnosi się do określonej sprawy prowadzonej w konkretnym czasie przed określonym sądem (zob. postanowienie z 8.5.2019 r., I NSPO 1/19, Legalis).

W uzasadnieniu pytania prawnego zwrócono uwagę na ryzyko wykorzystywania przez strony instytucji wyłączenia sędziego w sposób instrumentalny przez stronę, np. w celu odroczenia w czasie wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Podkreślono też, że efektywność postępowania rozumiana jako postulat wydania sprawiedliwego orzeczenia w warunkach poszanowania gwarancji procesowych stron bez nieuzasadnionej zwłoki, wymaga podejmowania przez sąd działań zapobiegających obstrukcji procesowej, zapewniających właściwy przebieg postępowania, respektujących zasadę równouprawnienia stron.

Stanowisko SN

Sąd Najwyższy uznał, że ocena bezstronności sędziego może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy dana sprawa zostaje mu przydzielona. Rozwiązanie to gwarantuje zachowanie konstytucyjnych standardów procesowych prawa do sądu i bezstronnego rozpoznania danej sprawy. Strona ma bowiem możliwość składania indywidualnych wniosków o wyłączenie poszczególnych sędziów wyznaczonych do rozpoznania danej sprawy wraz z indywidualnym przedstawieniem i uprawdopodobnieniem przyczyn wyłączenia każdego z nich.

Uchwała SN(7) z 26.7.2019 r., I NOZP 1/19


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Niedopuszczalność wniosku o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny