Niebezpieczny charakter produktów o wyglądzie środków spożywczych

A A A

Stan faktyczny

G. jest spółką prawa angielskiego, która wytwarza produkty kosmetyczne takie jak kule do kąpieli. Produkty te są dystrybuowane na Litwie m.in. za pośrednictwem strony internetowej.

Litewski urząd ochrony konsumentów wezwał dystrybutora produktów G. na Litwie do przedstawienia mu w odniesieniu do kul do kąpieli (dalej jako: sporne produkty) informacji niezbędnych do celów kontroli. Dystrybutor poinformował, że kilka tygodni wcześniej, po powiadomieniu go o podobieństwie spornych produktów do środków spożywczych, wycofał je z tej strony internetowej. Wskazał on również, że wszystkie te produkty zostały wymienione na portalu zgłaszania produktów kosmetycznych, zarejestrowane w UE i opatrzone etykietą wskazującą, że nie należy ich umieszczać w jamie ustnej ani połykać. Po przeprowadzeniu kontroli zgodności spornych produktów urząd wydał decyzje stwierdzające, że te produkty nie spełniają wymagań litewskiego prawa, ponieważ ich wygląd zewnętrzny imituje środki spożywcze pod względem wyglądu, zapachu, kształtu i wielkości, zaś z uwagi na swój wygląd wskazujący na przeznaczenie inne niż rzeczywiste zagrażają one zdrowiu lub bezpieczeństwu konsumentów, w szczególności dzieci i osób starszych. W decyzjach tych urząd, po pierwsze, zakazał wprowadzania rozpatrywanych produktów do obrotu, a po drugie, zobowiązał danego dystrybutora do wycofania ich z rynku, ostrzeżenia konsumentów o zagrożeniu związanym z tymi produktami, poinformowania konsumentów o możliwości zwrotu owych produktów do sprzedającego i przekazania informacji na temat sposobu dalszego postępowania.

Pytanie prejudycjalne

Czy art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady 87/357/EWG z 25.6.1987 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących produktów, których wygląd wskazuje na przeznaczenie inne niż rzeczywiste, zagrażających zdrowiu lub bezpieczeństwu konsumentów ustanowił domniemanie niebezpiecznego charakteru dla produktów o wyglądzie środków spożywczych, czy też niebezpieczny charakter takich produktów musi zostać wykazany za pomocą obiektywnych i potwierdzonych danych?

Stanowisko TS

Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 87/357 ma ona zastosowanie do produktów, których wygląd wskazuje na przeznaczenie inne niż rzeczywiste, zagrażających bezpieczeństwu lub zdrowiu konsumentów. Na podstawie ust. 2 tego artykułu „produkty, których wygląd wskazuje na przeznaczenie inne niż rzeczywiste, zagrażające bezpieczeństwu lub zdrowiu konsumentów” są to produkty, które nie są wprawdzie środkami spożywczymi, lecz ze względu na swój kształt, zapach, kolor, wygląd, opakowanie, etykiety, pojemność lub wielkość mogą zostać uznane przez konsumentów, w szczególności przez dzieci, za środki spożywcze, a w konsekwencji mogą zostać spożyte poprzez umieszczenie ich w jamie ustnej, wyssanie lub połknięcie, co wiąże się z zagrożeniem i może skutkować na przykład uduszeniem, zatruciem, przebiciem lub niedrożnością przewodu pokarmowego. Trybunał stwierdził, że treść tych przepisów nie wskazuje, aby ustanawiały one domniemanie niebezpiecznego charakteru produktów, których wygląd wskazuje na przeznaczenie inne niż rzeczywiste, lub zobowiązanie do wykazania przez właściwe organy krajowe za pomocą obiektywnych i potwierdzonych danych, że okoliczność umieszczenia w jamie ustnej, wyssania lub połknięcia takich produktów wiąże się z zagrożeniem i może skutkować na przykład uduszeniem, zatruciem, przebiciem lub niedrożnością przewodu pokarmowego.

Trybunał wskazał, że art. 1 dyrektywy 87/357 nie ustanawia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy okolicznością, że wygląd produktu wskazuje na przeznaczenie inne niż rzeczywiste, a okolicznością, że zagraża on bezpieczeństwu lub zdrowiu konsumentów, lecz ogranicza się do stwierdzenia, że produkt jest objęty ustanowionym w dyrektywie 87/357 zakazem obrotu, przywozu, produkcji lub wywozu, jeżeli spełnione są cztery kumulatywne przesłanki. Po pierwsze, produkt powinien być produktem nieżywnościowym mającym kształt, zapach, kolor, wygląd, opakowanie, etykiety, pojemność lub wielkość środka spożywczego. Po drugie, te cechy powinny być tego rodzaju, że konsumenci, w szczególności dzieci, mogą uznać produkt za środek spożywczy. Po trzecie, w konsekwencji produkt miałby zostać spożyty przez konsumentów poprzez umieszczenie go w jamie ustnej, wyssanie lub połknięcie. Po czwarte, okoliczność umieszczenia tego produktu w jamie ustnej, wyssania go lub połknięcia mogłaby wiązać się z zagrożeniem i mogłaby skutkować np. uduszeniem, zatruciem, przebiciem lub niedrożnością przewodu pokarmowego.

Trybunał stwierdził, że dyrektywa 87/357 nie zawiera przepisu ustanawiającego domniemanie niebezpiecznego charakteru produktów, których wygląd wskazuje na przeznaczenie inne niż rzeczywiste, ani w szczególności domniemanie, że okoliczność umieszczenia w jamie ustnej, wyssania lub połknięcia takich produktów wiąże się z takim zagrożeniem, lecz przeciwnie, prawodawca Unii wymaga w ramach tej ostatniej przesłanki, by tego rodzaju ryzyko było oceniane w każdym konkretnym przypadku. Ponadto interpretowanie art. 1 ust. 2 dyrektywy 87/357 w ten sposób, że ustanawia on takie domniemanie, prowadziłoby de facto do zakazu wprowadzania do obrotu takich produktów. Tymczasem celem dyrektywy 87/357 nie jest, co do zasady, zakaz wprowadzania do obrotu wszystkich produktów, które nie są środkami spożywczymi i które mogą być mylone z takimi środkami. Z motywów od drugiego do piątego tej dyrektywy wynika bowiem, że została ona przyjęta w celu usunięcia przeszkód w swobodnym przepływie wynikających z przepisów krajowych dotyczących niektórych produktów, których wygląd wskazuje na przeznaczenie inne niż rzeczywiste, zagrażających bezpieczeństwu lub zdrowiu konsumentów, zapewniając jednocześnie zdrowie i bezpieczeństwo konsumentów oraz gwarantując, że podlegają one takiemu samemu poziomowi ochrony w poszczególnych państwach członkowskich.

Z art. 1 dyrektywy 87/357 wynika, że ta dyrektywa ma zastosowanie do nieokreślonej liczby produktów o określonych cechach, w odniesieniu do których należy ustalić w każdym przypadku z osobna i w zależności od każdego państwa członkowskiego, czy mogą one powodować ryzyko, o którym mowa w tej dyrektywie. Dyrektywa 87/357 zakłada zatem, że właściwe organy krajowe oceniają w każdym przypadku, czy przesłanki wymienione w art. 1 tej dyrektywy są spełnione i uzasadniają przyjęcie decyzji o zakazie wprowadzania do obrotu produktu na podstawie art. 2 tej dyrektywy, tak aby mogła ona zostać poddana kontroli administracyjnej lub sądowej. W tym celu powinny one ocenić, w przypadku gdy rozpatrywany produkt ma wygląd lub zapach środka spożywczego, nie tylko prawdopodobieństwo uznania go za środek spożywczy i z tego względu spożycia poprzez umieszczenie go w jamie ustnej, wyssanie lub połknięcie, ale również ryzyko związane z takim działaniem. Ocena ta powinna, po pierwsze, opierać się na obiektywnych cechach rozpatrywanych produktów. A zatem produkt, który jedynie ogólnie ma wygląd lub zapach środka spożywczego, prawdopodobnie nie zostanie pomylony z takim środkiem. Takie cechy, a w szczególności materiały i skład produktu nieżywnościowego, o których w stosownych przypadkach informuje sprzedawca tego produktu, muszą również służyć ustaleniu, czy okoliczność umieszczenia w jamie ustnej, wyssania lub połknięcia takiego produktu wiąże się z zagrożeniem i może skutkować na przykład uduszeniem, zatruciem, przebiciem lub niedrożnością przewodu pokarmowego. Ta ocena powinna, po drugie, uwzględniać wrażliwość związaną z kategoriami osób i konsumentów, którzy mogą mieć kontakt z produktami przypominającymi środki spożywcze, w tym w szczególności dzieci, jak wynika z treści art. 1 ust. 2 dyrektywy 87/357.

Trybunał stwierdził, że chociaż powyższa ocena powinna dotyczyć czterech przesłanek ustanowionych w art. 1 ust. 2 dyrektywy 87/357, to ani ten, ani żaden inny przepis tej dyrektywy nie wymaga od właściwych organów krajowych wykazania na podstawie obiektywnych i potwierdzonych danych, że konsumenci pomylą te produkty ze środkami spożywczymi, oraz że zostało wykazane ryzyko uduszenia, zatrucia, przebicia lub niedrożności przewodu pokarmowego. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że wystarczy, aby czynność umieszczenia takiego produktu w jamie ustnej, jego wyssania lub połknięcia mogła powodować takie ryzyko. Ponadto, ustanowienie wymogu wykazania pewności wystąpienia tych zagrożeń jest sprzeczne z nakazem ochrony osób i konsumentów, do którego zmierza dyrektywa 87/357, i nie zapewnia właściwej równowagi między tym nakazem a nakazem swobodnego przepływu produktów, który jest celem tej dyrektywy, jak wynika z jej motywów od 2 do 5.


Reasumując TS orzekł, że art. 1 ust. 2 dyrektywy 87/357 powinno się interpretować w ten sposób, iż nie jest konieczne wykazanie za pomocą obiektywnych i potwierdzonych danych, że okoliczność umieszczenia w jamie ustnej, wyssania lub połknięcia produktów, które nie są wprawdzie środkami spożywczymi, lecz ze względu na swój kształt, zapach, kolor, wygląd, opakowanie, etykiety, pojemność lub wielkość mogą zostać uznane przez konsumentów, w szczególności przez dzieci, za środki spożywcze, a w konsekwencji mogą zostać spożyte poprzez umieszczenie ich w jamie ustnej, wyssanie lub połknięcie – wiąże się z zagrożeniem i może skutkować np. uduszeniem, zatruciem, przebiciem lub niedrożnością przewodu pokarmowego. Niemniej właściwe organy krajowe powinny ocenić w każdym poszczególnym przypadku, czy dany produkt spełnia przesłanki wymienione w tym przepisie, i uzasadnić, że ma to miejsce.

Wyrok TS z 2.6.2022 r., Get Fresh Cosmetics, C-122/21




Źródło: www.curia.eu

Opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie, ORCID: 0000-0003-4607-1448


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Niebezpieczny charakter produktów o wyglądzie środków spożywczych
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny