Naruszenie prawa do chronionej nazwy pochodzenia

A A A

Stan faktyczny

GB posiada bary przekąskowe w Hiszpanii i używa oznaczenia CHAMPANILLO w celu ich oznaczania i promowania w portalach społecznościowych oraz w ulotkach reklamowych. Z oznaczeniem tym łączy on grafikę przedstawiającą dwa uderzające w siebie kieliszki wypełnione napojem musującym.

C. (podmiot odpowiedzialny za ochronę interesów producentów szampana), uznając, że używanie oznaczenia CHAMPANILLO stanowi naruszenie chronionej nazwy pochodzenia (dalej jako: ChNP) „Champagne”, wniósł powództwo do sądu w Barcelonie, domagając się nakazania GB zaprzestania używania oznaczenia CHAMPANILLO, w tym również w portalach społecznościowych (Instagram i Facebook), wycofania z rynku i Internetu wszelkich znaków oraz dokumentów reklamowych lub handlowych, na których widnieje to oznaczenie, a także usunięcia nazwy domeny „champanillo.es”. GB podniósł, że używanie oznaczenia CHAMPANILLO jako nazwy handlowej lokali przeznaczonych na działalność gastronomiczną nie powoduje żadnego ryzyka wprowadzenia w błąd odnośnie do produktów objętych ChNP „Champagne”, oraz że nie wykorzystuje reputacji tej ChNP.

Pytania prejudycjalne

– Czy art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1308/2013 z 17.12.2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych, należy interpretować w ten sposób, że chroni on ChNP przed działaniami odnoszącymi się zarówno do towarów, jak i do usług?

– Czy art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 1308/2013 należy interpretować w ten sposób, że „przywołanie”, o którym mowa w tym przepisie, po pierwsze, wymaga jako wstępnej przesłanki, żeby produkt objęty ChNP i towar lub usługa objęte spornym oznaczeniem były identyczne lub podobne, a po drugie, aby musiało ono zostać ustalone poprzez użycie obiektywnych czynników w celu wykazania znaczącego wpływu na przeciętnego konsumenta?

– Czy pojęcie „przywołanie” w rozumieniu art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 1308/2013 należy interpretować w ten sposób, że jest ono uzależnione od stwierdzenia istnienia aktu nieuczciwej konkurencji?


Stanowisko TS

1. Zakres ochrony ChNP

Trybunał przypomniał, że art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 1308/2013 przewiduje, iż ChNP jest chroniona przed wszelkim niewłaściwym stosowaniem (bezprawnym używaniem), naśladowaniem (imitacją) lub przywołaniem, nawet jeśli podano prawdziwe pochodzenie produktu „lub usługi”. Zdaniem TS wynika z tego, że o ile na podstawie art. 92 i art. 93 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia jedynie produkty mogą korzystać z ChNP, o tyle zakres ochrony przyznanej przez tę nazwę obejmuje każde użycie tej nazwy przez produkty lub usługi.

W ocenie TS powyższa wykładnia wynikająca z treści art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 1308/2013, znajduje potwierdzenie w kontekście, w jaki wpisuje się ten przepis. Między innymi z motywu 97 rozporządzenia Nr 1308/2013 wynika, że zamiarem unijnego prawodawcy było ustanowienie przez niego ochrony ChNP przed każdym ich wykorzystaniem przez produkty i usługi, które nie wchodzą w zakres tego rozporządzenia.

Zdaniem TS powyższa wykładnia jest również spójna z celami rozporządzenia Nr 1308/2013. Trybunał przypomniał, że to rozporządzenie stanowi instrument wspólnej polityki rolnej, skierowany zasadniczo na zagwarantowanie konsumentom, iż produkty rolne opatrzone danym oznaczeniem geograficznym zarejestrowanym na podstawie tego rozporządzenia posiadają, z racji swego pochodzenia z określonej strefy geograficznej, szczególne właściwości, i w efekcie dają gwarancję:

– jakości związanej z miejscem swego pochodzenia geograficznego w celu umożliwienia producentom rolnym, w zamian za rzeczywisty wysiłek jakościowy, uzyskania większych dochodów i

– zapobieżenia, aby osoby trzecie nie czerpały nienależnej korzyści z reputacji wynikającej z jakości tych produktów (wyrok TS z 20.12.2017 r., Comité Interprofessionnel du Vin de Champagne, C-393/16, pkt 38). Rzecznik generalny w pkt 36 i 37 opinii stwierdził, że art. 103 ust. 2 rozporządzenia Nr 1308/2013 ustanawia bardzo szeroką ochronę, która ma obejmować każde wykorzystanie prowadzące do czerpania korzyści z reputacji produktów objętych jednym z tych oznaczeń geograficznych. W tych okolicznościach wykładnia art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 1308/2013, która nie pozwalałaby chronić ChNP, gdy sporne oznaczenie wskazuje usługę, zdaniem TS, nie tylko nie byłaby spójna z zakresem przyznanym ochronie zarejestrowanych oznaczeń geograficznych, ale ponadto nie pozwoliłaby na pełne osiągnięcie tego celu ochrony, ponieważ reputacja produktu objętego ChNP może również zostać w nienależny sposób wykorzystana, gdy praktyka, o której mowa w tym przepisie, dotyczy usługi.


Trybunał orzekł, że art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 1308/2013 należy interpretować w ten sposób, że chroni on ChNP przed działaniami odnoszącymi się zarówno do towarów, jak i do usług.

2. „Przywołanie”

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TS pojęcie „przywołania” obejmuje sytuację, w której oznaczenie używane do wskazywania towaru zawiera część chronionego oznaczenia geograficznego lub ChNP, tak iż gdy konsument zetknie się z nazwą danego wyrobu, w jego umyśle powstanie wyobrażenie towaru objętego tym oznaczeniem geograficznym lub tą nazwą (wyrok TS z 7.6.2018 r., Scotch Whisky Association, C-44/17). Ponadto, przywołanie chronionego oznaczenia geograficznego lub ChNP może mieć miejsce, gdy w przypadku produktów o podobnym wyglądzie istnieje pokrewieństwo fonetyczne i wizualne między chronionym oznaczeniem geograficznym lub ChNP a zakwestionowanym oznaczeniem. Jednak ani częściowe włączenie ChNP do oznaczenia, którym są oznaczane towary lub usługi, które nie są objęte tą nazwą, ani identyfikacja podobieństwa fonetycznego i wizualnego tego oznaczenia ze tą nazwą, zdaniem TS, nie stanowią przesłanek, które muszą być bezwzględnie wymagane w celu wykazania istnienia przywołania tej samej nazwy. Przywołanie może bowiem także wynikać z samej „bliskości konceptualnej” między zarejestrowaną nazwą a spornym oznaczeniem (wyrok Scotch Whisky Association, pkt 46, 49, 50). Z powyższego, zdaniem TS, wynika, że jeżeli chodzi o pojęcie „przywołania” rozstrzygającym kryterium jest to, czy, gdy konsument zetknie się ze sporną nazwą, to w jego umyśle powstanie bezpośrednio wyobrażenie towaru objętego ChNP, co powinien zweryfikować sąd krajowy. Trybunał wskazał, że ten sąd powinien uwzględnić w razie potrzeby to, że w kwestionowanej nazwie została zawarta część ChNP, fonetyczne lub wizualne podobieństwo tej nazwy z tym ChNP lub też „bliskość konceptualną” między nimi (wyrok TS z 17.12.2020 r., Syndicat interprofessionnel de défense du fromage Morbier, C-490/19, pkt 26). Trybunał uściślił, że dla wykazania istnienia przywołania kluczowe jest ustalenie przez konsumenta związku między wyrazem używanym do wskazania danego produktu a chronionym oznaczeniem geograficznym. Związek ten powinien być wystarczająco bezpośredni i jednoznaczny (wyrok Scotch Whisky Association, C-44/17, pkt 45, 53). W konsekwencji TS uznał, że przywołanie w rozumieniu art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 1308/2013 może zostać stwierdzone jedynie w drodze całościowej oceny dokonywanej przez sąd odsyłający, obejmującej wszystkie istotne okoliczności sprawy. Trybunał podkreślił, że pojęcie „przywołanie” w rozumieniu rozporządzenia Nr 1308/2013 nie wymaga, aby produkt objęty ChNP i produkt lub usługa objęte sporną nazwą były identyczne lub podobne.

Trybunał uściślił, że przy dokonywaniu oceny istnienia takiego przywołania należy odnieść się do sposobu postrzegania przeciętnego konsumenta europejskiego, właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego (wyrok Scotch Whisky Association, pkt 47). Z orzecznictwa TS wynika, że pojęcie „przeciętny europejski konsument” należy interpretować w taki sposób, aby zapewnić skuteczną i jednolitą ochronę zarejestrowanych nazw przed każdym ich przywołaniem na całym terytorium Unii (wyrok TS z 2.5.2019 r., Fundación Consejo Regulador de la Denominación de Origen Protegida Queso Manchego, C-614/17, pkt 47). Z jednej strony TS uznał, że skuteczna i jednolita ochrona nazw chronionych na całym tym terytorium wymaga nieuwzględniania okoliczności mogących wykluczyć istnienie przywołania w odniesieniu do konsumentów tylko jednego państwa członkowskiego. Z drugiej strony, TS stwierdził, że w celu realizacji ochrony przewidzianej w art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 1308/2013 istnienie przywołania może być również oceniane wyłącznie w odniesieniu do konsumentów jednego tylko państwa członkowskiego.

W rozpatrywanej sprawie TS stwierdził, że do sądu odsyłającego należy dokonanie oceny – z uwzględnieniem wszystkich istotnych elementów charakteryzujących używanie rozpatrywanej ChNP i kontekstu, w jaki wpisuje się to używanie – czy nazwa CHAMPANILLO może stworzyć w odczuciu przeciętnego konsumenta europejskiego, właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego, wystarczająco bezpośredni i jednoznaczny związek z szampanem. Następnie ten sąd będzie mógł zbadać, czy w niniejszej sprawie istnieje przywołanie tej ChNP w rozumieniu art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 1308/2013. Trybunał podkreślił, że w ramach tej oceny sąd odsyłający będzie musiał wziąć pod uwagę szereg czynników, do których zalicza się, w szczególności, silne podobieństwo zarówno wizualne, jak i fonetyczne między sporną nazwą a nazwą chronioną, a także wykorzystywanie spornej nazwy do wskazywania usług restauracyjnych oraz w ramach reklamy.

Trybunał orzekł, że art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 1308/2013 należy interpretować w ten sposób, że „przywołanie”, o którym mowa w tym przepisie, po pierwsze, nie wymaga jako wstępnej przesłanki, żeby produkt objęty ChNP i towar lub usługa objęte spornym oznaczeniem były identyczne lub podobne, a po drugie, zostaje ono wykazane, jeżeli używanie nazwy stwarza w odczuciu przeciętnego konsumenta europejskiego, właściwie poinformowanego i dostatecznie uważnego i rozsądnego, wystarczająco bezpośredni i jednoznaczny związek między tą nazwą a ChNP. Istnienie takiego związku może wynikać z kilku elementów, w szczególności z częściowego włączenia chronionej nazwy, pokrewieństwa fonetycznego i wizualnego między tymi dwiema nazwami i wynikającego z niego podobieństwa, oraz – nawet w braku tych elementów – z bliskości konceptualnej między ChNP a daną nazwą lub też z podobieństwa między produktami oznaczonymi tą samą ChNP a produktami lub usługami objętymi tą samą nazwą. W ramach tej oceny do sądu odsyłającego należy uwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności związanych z używaniem danej nazwy.

3. Nieuczciwa konkurencja

Trybunał przypomniał, że system ochrony przed przywołaniem ChNP, taki jak przewidziany w art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 1308/2013, ma charakter obiektywny, ponieważ jego zastosowanie nie wymaga wykazania istnienia zamiaru lub winy. Zdaniem rzecznika generalnego (pkt 75 opinii) o ile nie jest wykluczone, że to samo zachowanie może jednocześnie powodować realizację praktyki zabronionej na mocy art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 1308/2013 oraz czynu nieuczciwej konkurencji na podstawie prawa krajowego mającego zastosowanie w tej dziedzinie, o tyle zakres stosowania tego przepisu jest szerszy niż taki czyn.

Trybunał orzekł, że art. 103 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 1308/2013 należy interpretować w ten sposób, że „przywołanie”, o którym mowa w tym przepisie, nie jest uzależnione od stwierdzenia istnienia czynu nieuczciwej konkurencji, ponieważ ten przepis ustanawia szczególną i swoistą ochronę, która ma zastosowanie niezależnie od przepisów prawa krajowego dotyczących nieuczciwej konkurencji.

Wyrok TS z 9.9.2021 r., Comité Interprofessionnel du Vin de Champagne, C-783/19




Źródło: www.curia.eu

Opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie, ORCID: 0000-0003-4607-1448


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Naruszenie prawa do chronionej nazwy pochodzenia
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny