Koszty przy sprzedaży mieszkania nie obejmują wypłaty zachowku

A A A

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przychodu uzyskanego ze sprzedaży odziedziczonego mieszkania nie można pomniejszyć o kwotę wypłaconego zachowku ponieważ nie stanowi on kosztu odpłatnego zbycia, jak również nie mieści się w ustawowych kategoriach kosztów uzyskania przychodu zdefiniowanych w art. 22 ust. 6d ustawy z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1387 ze zm.; dalej jako: PDOFizU).

Stan faktyczny

Cały spadek po M.P., na podstawie testamentu, odziedziczył jeden z jej synów – W.P. Drugi z synów zażądał od brata zapłaty 22,5 tys. zł tytułem zachowku. Sąd wydał nakaz zapłaty obejmujący żądaną kwotę wraz z odsetkami i kosztami sądowymi. Ponieważ W.P. nie miał środków na spłatę należności, musiał sprzedać odziedziczone po matce mieszkanie. Po przelaniu na rzecz brata kwoty obejmującej zachowek, odsetki i koszty procesu zwrócił się do organu podatkowego o wydanie interpretacji wyjaśniającej: „Czy dokonując rozliczenia należnego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży odziedziczonego mieszkania przed upływem 5 lat jako podstawę opodatkowania należy przyjąć kwotę obejmującą całość ceny uzyskanej ze sprzedaży mieszkania czy kwotę tę pomniejszyć o zapłacone dla brata kwoty zgodnie z nakazem sądowym?”.

Organ wskazał, że za koszty sprzedaży nieruchomości uważa się wszystkie wydatki poniesione przez sprzedającego, które są konieczne, aby transakcja mogła dojść do skutku, przy czym od kosztów tych należy odróżnić koszty uzyskania przychodu, których zasady ustalania reguluje zawierający zamknięty katalog art. 22 ust. 6c i 6d PDOFizU. Organ uznał, że przychodu uzyskanego ze sprzedaży odziedziczonego mieszkania nie można pomniejszyć o udokumentowaną kwotę wypłaconego zachowku ponieważ nie stanowi on ani kosztu odpłatnego zbycia, ani kosztu uzyskania przychodu, a w rezultacie od podstawy opodatkowania nie można odliczyć odsetek związanych z opóźnieniem wypłaty należności z tytułu zachowku oraz kosztów prowadzenia postępowania cywilnego w celu otrzymania zachowku.

Orzeczenie WSA

Gdy po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa organ podatkowy stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji, W.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 19 ust. 1 PDOFizU przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 PDOFizU, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Przyjmuje się, że pojęcie „kosztów odpłatnego zbycia” obejmuje wydatki pozostające w związku przyczynowym ze zbyciem nieruchomości, w tym: koszty wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, prowizje pośredników w sprzedaży nieruchomości, koszty ogłoszeń w prasie związanych z zamiarem sprzedaży nieruchomości, wydatki związane ze sporządzeniem przez notariusza umowy cywilnoprawnej, koszty i opłaty sądowe.

W ocenie WSA, roszczenie o zapłatę zachowku jest zupełnie odrębną kategorią od kosztów odpłatnego zbycia nieruchomości czy od kosztów uzyskania przychodu wskazanych w art. 22 ust. 6d PDOFizU. Roszczenie to jest roszczeniem o zapłatę sumy pieniężnej i nie jest w żaden sposób związane z tym jakie konkretnie przedmioty majątkowe wchodzą do spadku. Związek pomiędzy prawem do odziedziczonego mieszkania a roszczeniem o zachowek wyraża się jedynie w tym, że wartość mieszkania jest wliczana do schedy spadkowej przy obliczaniu wartości zachowku. Ponadto decyzja o sprzedaży mieszkania także w żaden sposób prawny nie jest związana z koniecznością zapłaty zachowku, jest to suwerenna decyzja spadkobiercy zobowiązanego do zapłaty zachowku.

Stanowisko NSA

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że kwota, którą wnioskodawca przekazał tytułem zachowku będącego jego osobistym zobowiązaniem względem uprawnionego do zachowku wraz z kosztami procesu i zasądzonymi odsetkami nie może mieć wpływu na określenie podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży odziedziczonego mieszkania. Sytuacja materialna podatnika, zmuszająca go do sprzedaży nieruchomości jest obojętna dla wykładni art. 19 ust. 1 PDOFizU, choć to brak środków finansowych i zobowiązanie w postaci zachowku jest przyczyną, z powodu której nastąpiła sprzedaż mieszkania (zob. wyrok NSA z 13.6.2017 r., II FSK 1401/15, Legalis). W orzecznictwie podkreśla się, że dla uznania wydatku za koszt odpłatnego zbycia w rozumieniu art. 19 ust. 1 PDOFizU wymagany jest odwrotny ciąg przyczynowo-skutkowy, czyli taki, w którym to sprzedaż nieruchomości jest przyczyną powstania określonego wydatku (np. taksa notarialna czy prowizja pośrednika) lub bez którego sprzedaż nie byłaby możliwa (np. ogłoszenie w prasie czy koszt wyceny nieruchomości) (zob. wyrok NSA z 17.1.2019 r., II FSK 69/17, Legalis).

Wyrok NSA z 17.10.2019 r., II FSK 3582/17


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Koszty przy sprzedaży mieszkania nie obejmują wypłaty zachowku
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny