Koszty procesu jako koszty podatkowe pracodawcy

A A A

Koszty procesu ponoszone przez podatnika na obronę przed skierowanym przeciwko niemu roszczeniem pracownika związanym z zatrudnieniem, są kosztem uzyskania przychodów, ponieważ związane są z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą. Nie ma przy tym znaczenia ocena zasadności kierowanych przeciwko podatnikowi roszczeń. Ponoszenie wydatków na koszty procesu jest jednym z elementów dbałości o funkcjonowanie przedsiębiorstwa, która w przypadku braku kompromisu z pracownikiem z reguły wymaga wdania się z nim w spór – wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

„P.” spółka jawna prowadzi działalność handlową w branży metali kolorowych. W 2005 r. na terenie magazynu doszło do wypadku, w wyniku którego zmarł jej pracownik. Sąd powołując się na opinię biegłego w zakresie BHP i transportu, wskazał na odpowiedzialność pracodawcy na zasadzie przewidzianej w art. 435 § 1 KC, jako objętej ryzykiem związanym z prowadzoną działalnością gospodarczą. Po wypadku rodzina zmarłego pracownika wniosła powództwo o zasądzenie od pracodawcy odszkodowania i zwrotu kosztów pogrzebu wraz z należnymi odsetkami. Sąd uznał powództwo w części za bezzasadne i zasądził od „P.” spółki jawnej na rzecz rodziny zmarłego 135 tys. zł z tytułu odszkodowania i 8 tys. zł jako zwrot kosztów pogrzebu. Po uprawomocnieniu się wyroku, pracodawca spełnił wszystkie obowiązki wobec rodziny zmarłego pracownika, nałożone tym orzeczeniem.

W związku z powyższym Edmund K. – wspólnik „P.” spółki jawnej zwrócił się do Ministra Finansów o wyjaśnienie: „Czy wydatki poniesione (zapłacone) na podstawie prawomocnego (ostatecznego) wyroku sądowego z tytułu odszkodowania, kosztów pogrzebu, należnych odsetek, kosztów sądowych i zastępstwa procesowego mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów w prowadzonej działalności gospodarczej?”. Edmund K. dokonując wykładni art. 22 ust. 1 ustawy z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307; dalej jako: PDOFizU), przedstawił interpretację, z której wynikała możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów, wydatków wyżej wskazanych.

Organ uznał takie postępowanie za niedopuszczalne. W uzasadnieniu podkreślono, że nie każdy wydatek związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, to wydatek poniesiony w celu uzyskania przychodów lub zachowania (zabezpieczenia) źródła przychodów. Wydatki poniesione przez „P.” spółkę jawną z tytułu odszkodowania, kosztu pogrzebu, należnych odsetek, kosztów sądowych i zastępstwa procesowego wiążą się pośrednio z prowadzoną działalnością gospodarczą, jednakże oceniając ich charakter nie można wykazać związku przyczynowo skutkowego pomiędzy wypłatą tych świadczeń, a uzyskanym przez nią przychodem. Celem zapłaty odszkodowania, nie jest uzyskanie przychodu, lecz zwolnienie się pracodawcy ze zobowiązania zasądzonego przez sąd. Jak podkreślono, uznanie za koszt uzyskania przychodów wszystkich wydatków nie wymienionych w art. 23 ust. 1 PDOFizU oznaczałoby przerzucenie na Skarb Państwa ryzyka związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Innymi słowy każdy podmiot gospodarczy ponosi ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej, w związku z tym decyzji skutkujących powstaniem kosztów związanych z tą działalnością nie może rekompensować przy pomocy przepisów podatkowych.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

WSA w Warszawie uchylając zaskarżoną interpretację podkreślił, że odszkodowanie, o którym mowa jest we wniosku, płacone jest w czasie, kiedy jego beneficjent nie jest pracownikiem skarżącego, czyli gdy nie ma żadnego wpływu na osiągane przez niego wyniki ekonomiczne. Celem wydatków nie jest zatem wprost uzyskanie przychodu, ale zwolnienie pracodawcy ze zobowiązania wobec członka rodziny byłego pracownika. Jednak w świetle art. 22 ust. 1 PDOFizU, jeżeli chodzi o działalność gospodarczą, za koszty uzyskania przychodów należy uznać wszystkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione oraz definitywnie poniesione wydatki, których celem jest osiągnięcie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie ich źródła, związane z prowadzoną działalności gospodarczą, o ile, nie zostały one wymienione w katalogu kosztów (wydatków) zawartym w art. 23 PDOFizU. Sąd uznał, że „P.” spółka jawna poniosła na rzecz rodziny byłego pracownika rzeczywiste wydatki, związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa, a będące wynikiem wypadku przy pracy, które to zdarzenie związane jest z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej. Wydatki te miały też pośredni wpływ na przychód „P.” spółki jawnej, gdyż przyczyniały się do stabilności zatrudnienia i motywacji pracowników. Przez fakt, że spółka wywiązuje się z ciążących na niej obowiązków w sytuacji, gdy pracownicy ulegną wypadkom przy pracy, pozostałe zatrudnione w spółce osoby mają pewność, że w podobnej sytuacji również nie zostaną pozbawione należnych im świadczeń (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 13.7.2010 r., I SA/Wr 539/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, dokonując powyższych wypłat, pracodawca ogranicza ryzyko odejść pracowników do innych – bezpieczniejszych – zakładów i nie stwarza sytuacji, gdy pozyskanie kolejnych pracowników jest utrudnione. Kwalifikując przedmiotowe wydatki należy zatem mieć na uwadze ich charakter jako świadczenia będącego pochodną stosunku pracy łączącego pracownika z pracodawcą. Jeżeli przepisy prawa przewidują określone świadczenia pieniężne wynikające ze stosunku zatrudnienia, nawet jeżeli świadczenia te mają charakter odszkodowawczy, ich wypłatę należy uznać za poniesienie wydatku stanowiącego koszt uzyskania przychodów. Wypłata odszkodowania nie wykracza poza szeroko pojęty zakres działalności gospodarczej. Mieści się w pojęciu kosztów związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Nie wykracza także poza cel działalności jakim jest osiągnięcie przychodu, gdyż możliwość zaistnienia wypadku, za który odpowiedzialność jest oparta na zasadzie ryzyka jest nierozerwalnie związana z normalnym funkcjonowaniem przedsiębiorstwa (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 6.11.2012 r., I SA/Gl 412/12 oraz wyrok WSA w Olsztynie z 18.11.2010 r., I SA/Ol 696/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA w Warszawie.

Wyrok NSA z 18.8.2015 r., II FSK 1465/13

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Koszty procesu jako koszty podatkowe pracodawcy
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny