Konsekwencje realizacji budowy niezgodnie ze zgłoszeniem

A A A

W przypadku ustalenia, że inwestor dokonał zgłoszenia o budowie, ale ostatecznie zrealizował inwestycję w sposób, który wiązałby się z wniesieniem sprzeciwu przez uprawniony organ, czyli np. z naruszeniem obowiązującego planu miejscowego, organ nadzoru budowlanego powinien wdrożyć postępowanie legalizacyjne a nie naprawcze – wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Postępowanie administracyjne

W 2008 r. A.M. zgłosił zamiar posadowienia na działce, której był współwłaścicielem, parterowego wolnostojącego budynku gospodarczego o powierzchni 24 m2. Na skutek wniosku K.M. – współwłaściciela nieruchomości, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. (dalej jako: PINB w G.) ustalił, że budynek został zrealizowany w innej części działki niż wskazana w zgłoszeniu. Na terenie nieruchomości obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zawierający ustalenia co do nieprzekraczalnej linii zabudowy. Ponieważ przy budowie obiektu linia ta została przekroczona, PINB w G. uznał, że zachodziły podstawy do wdrożenia postępowania legalizacyjnego. W konsekwencji organ nakazał wstrzymanie robót budowlanych oraz zobowiązał inwestora do przedstawienia wymaganych dokumentów, w tym zaświadczenia Prezydenta Miasta G. o zgodności wykonanego budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Inwestor nie wykonał w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków, więc PINB w G. wydał nakaz rozbiórki budynku.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. uchylił decyzję organu I instancji, wyłącznie z powodu wskazania nieaktualnej podstawy prawnej, i nakazał inwestorowi rozbiórkę budynku. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zarówno w czasie realizacji inwestycji, jak i w momencie wszczęcia postępowania administracyjnego, budowa budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 25 m2 wymagała dokonania zgłoszenia zamiaru budowy właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. A.M. dokonał wymaganego zgłoszenia, organ nie wniósł sprzeciwu, ale inwestycja została zrealizowana w innym miejscu niż podano w zgłoszeniu. PINB w G. słusznie zastosował tryb określony w art. 49b ustawy z 7.7.1994 r. – Prawo budowlane (t. jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1186; dalej: PrBud19), traktując budynek jako obiekt budowlany wybudowany bez wymaganego zgłoszenia. Ze względu na to, że A.M. nie przedłożył wymaganych dokumentów w terminie, organ był zobowiązany do nakazania rozbiórki. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wymagana jest zgoda wszystkich jej współwłaścicieli, a jeden z nich jej nie wyraził.

Inwestor wniósł skargę twierdząc, że organy bezpodstawnie przyjęły, iż budynek został wykonany w warunkach samowoli budowlanej. A.M. wskazał, że dokonał zgłoszenia budowy budynku i zrealizował objęte nim roboty, choć z pewnym odstępstwem od zgłoszenia. W takim przypadku, nie można mówić o samowoli budowlanej i stosować tryb legalizacyjny. A.M. dowodził, że organy powinny go przesłuchać, aby ustalić jego rzeczywisty zamiar, a zastosowanie w tej sprawie mógłby mieć tryb naprawczy uregulowany w art. 50–51 PrBud19.

Orzeczenie WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Jak bezspornie ustalono, finalna lokalizacja budynku była niezgodna ze zgłoszeniem i jednoznacznie sprzeczna z postanowienia planów miejscowych obowiązujących zarówno w dacie zgłoszenia, jak i orzekania przez organy. Sąd podkreślił, że przepisy PrBud19 nie regulują problematyki „odstępstw od zgłoszenia”, instytucja „odstępstw” dotyczy wyłącznie projektu budowlanego. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza, co do zasady, zastosowanie art. 49b PrBud19. Wdrożenie trybu określonego w tej regulacji jest natomiast zasadne gdy inwestor dokonuje w istocie pozornego zgłoszenia, z przemilczeniem okoliczności uzasadniających obligatoryjne wniesienie sprzeciwu wskazanych w art. 30 ust. 6 i 7 PrBud19. Zgodnie z art. 30 ust. 6 pkt 2 PrBud19 organ wnosi sprzeciw, jeżeli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub inne przepisy. W ocenie sądu zgłoszenie A.M. zostało dokonane w celu obejścia tej regulacji.

Postępowanie naprawcze a legalizacyjne

Odnosząc się do relacji między art. 50–51 PrBud19 (postępowanie naprawcze), a art. 49b PrBud19 (postępowanie legalizacyjne) sąd wyjaśnił, że postępowanie naprawcze należy stosować w razie prowadzenia robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 PrBud19, czyli m.in. z przekroczeniem granic dokonanego zgłoszenia – art. 50 ust. 1 pkt 3 PrBud19, ale tylko w takim zakresie w jakim nie uzasadnia to wniesienia sprzeciwu. Przypadek taki miałby miejsce np. w razie budowy obiektu większego niż 25 m2, ale mieszczącego się w zakresie pojęciowym zgłoszonego obiektu. Gdyby w tej sprawie inwestor zgłosił budowę budynku gospodarczego w miejscu jej faktycznej realizacji, to organ zgłosiłby sprzeciw wobec tego zamiaru. W takiej sytuacji więc mamy do czynienia z analogią do wynikającej z art. 49b PrBud19 realizacji budowy „pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej”, w rezultacie organ prawidłowo zastosował tryb legalizacyjny. Sąd podkreślił, że legalizacja jest uprawnieniem inwestora, a nie jego obowiązkiem, dlatego organ orzeka nakaz rozbiórki jedynie wówczas gdy inwestor rezygnuje z tego uprawnienia i nie przedłoży wymaganych dokumentów w zakreślonym terminie.

Stanowisko NSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną stwierdzając, że choć skarżący w trakcie postępowania legalizacyjnego miał możliwość wykazania zgodności budynku z planem miejscowym, to tego nie uczynił. W rezultacie bezpośrednią przyczyną wydania nakazu rozbiórki było niewykonanie wezwania organu nadzoru budowlanego. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że wykonanie obiektu budowlanego w innym miejscu niż wynikające ze zgłoszenia, w okolicznościach tej sprawy, uprawnia do stwierdzenia, iż zrealizowany budynek został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej. Brak zgodności inwestycji z planem miejscowym, niezależnie od zastosowanego trybu, czy z art. 48 i 49b, czy z art. 50–51 PrBud19, w przypadku samowoli budowlanej, wymaga wydania nakazu rozbiórki z uwagi na niemożliwość doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. W ocenie NSA brak przesłuchania skarżącego pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, przepisy PrBud19 nie wymagają ustalenia rzeczywistego zamiaru inwestora, innego niż wynikający ze zgłoszenia.

Wyrok NSA z 23.8.2022 r., II OSK 1194/21


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Konsekwencje realizacji budowy niezgodnie ze zgłoszeniem
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny