Konfiskata mienia pochodzącego z przestępstwa

A A A

Stan faktyczny

OM, zatrudniony jako kierowca przez spółkę przewozową z siedzibą w Turcji, przeprowadzał przewozy międzynarodowe za pomocą należącego do tej spółki ciągnika siodłowego z naczepą. OM zaakceptował złożoną mu przez osobę trzecią propozycję nielegalnego przewozu, za wynagrodzeniem, 2940 starych monet do RFN. Po przekroczeniu granicy między Turcją a Bułgarią, OM został poddany kontroli celnej, podczas której znaleziono monety ukryte w ciągniku siodłowym. Monety (o wartości ok. 7 tys. euro), ciągnik siodłowy, naczepę i dokumenty rejestracyjne zostały odebrane i zatrzymane jako dowody rzeczowe związane z przestępstwem. Pracodawca OM, złożył wniosek o zwrot ciągnika siodłowego i naczepy, ale został on przez prokuratora, a następnie przez sąd w orzeczeniu niepodlegającym zaskarżeniu.

Następnie OM został skazany przez bułgarski sąd za kwalifikowane przestępstwo przemytu celnego na karę pozbawienia wolności w wymiarze 3 lat i grzywnę. Monety i ciągnik siodłowy zostały zajęte na rzecz państwa, a naczepa – niezwiązana bezpośrednio z popełnieniem przestępstwa – została zwrócona pracodawcy OM. OM wniósł apelację od tego wyroku.

Pytania prejudycjalne

– Czy art. 2 ust. 1 decyzji ramowej decyzji ramowej Rady 2005/212/WSiSW z 24.2.2005 r. w sprawie konfiskaty korzyści, narzędzi i mienia pochodzących z przestępstwa rozpatrywany w świetle art. 17 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu umożliwiającemu konfiskatę narzędzia użytego w celu popełnienia kwalifikowanego przestępstwa przemytu, gdy jest ono własnością osoby trzeciej pozostającej w dobrej wierze?

– Czy art. 4 decyzji ramowej 2005/212 rozpatrywany w świetle art. 47 Karty należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu umożliwiającemu w ramach postępowania karnego konfiskatę mienia należącego do osoby innej niż osoba, która popełniła przestępstwo, bez przyznania tej pierwszej osobie skutecznego środka odwoławczego?

Stanowisko TS

1. Konfiskata

Pojęcie „konfiskaty” zdefiniowane w art. 1 tiret czwarte decyzji ramowej 2005/212 zostało zastąpione art. 2 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE z 3.4.2014 r. w sprawie zabezpieczenia i konfiskaty narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstwa w Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 pkt 4 tej dyrektywy pojęcie „konfiskaty” zdefiniowano jako „ostateczne pozbawienie mienia orzeczone przez sąd w związku z przestępstwem”. Trybunał wskazał, że z treści tego przepisu wynika, iż w tych ramach nie jest istotne, czy konfiskata stanowi karę określoną w prawie karnym. W ocenie środek taki jak rozpatrywany w postępowaniu głównym – skutkujący ostatecznym pozbawieniem mienia orzeczonym przez sąd w związku z przestępstwem – jest objęty tym pojęciem „konfiskaty”.

W art. 2 ust. 1 decyzji ramowej 2005/212 przewidziano, że każde państwo członkowskie podejmuje niezbędne środki w celu umożliwienia mu konfiskaty, w całości lub w części, narzędzi i korzyści z przestępstw zagrożonych karą pozbawienia wolności w wymiarze powyżej jednego roku lub mienia, którego wartość odpowiada takim korzyściom.

Trybunał stwierdził, że w tym przepisie nie wskazano wyraźnie osoby, której mienie może podlegać konfiskacie. Odniesiono się w nim jedynie do „narzędzi” związanych z przestępstwem, bez określenia, kto jest ich posiadaczem lub właścicielem. Jednak art. 2 ust. 1 decyzji ramowej 2005/212 powinien zostać rozpatrzony w świetle motywu 3 tej decyzji ramowej, z którego wynika, że należy wziąć pod uwagę prawa osoby trzeciej pozostającej w dobrej wierze. Z powyższego zdaniem TS wynika, że co do zasady, przepisy tej decyzji ramowej mają zastosowanie również do konfiskaty mienia należącego do osób trzecich, wymagając w szczególności ochrony praw tych osób, gdy pozostają one w dobrej wierze.

Trybunał podkreślił, że w tym kontekście należy uwzględnić art. 17 ust. 1 Karty, w którym przewidziano w szczególności, że każda osoba ma prawo do korzystania z mienia nabytego zgodnie z prawem, używania go i rozporządzania nim. Trybunał przypomniał, że zagwarantowane w tym postanowieniu prawo własności nie jest uprawnieniem bezwzględnym. Zgodnie bowiem z art. 52 ust. 1 Karty można wprowadzić ograniczenia wykonywania praw i wolności określonych w Karcie, pod warunkiem że ograniczenia te rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego, do których dąży Unia, i nie stanowią, ze względu na zamierzony cel, nieproporcjonalnej i niedopuszczalnej ingerencji naruszającej samą istotę zagwarantowanych w ten sposób praw (wyrok TS z 16.7.2020 r., Adusbef i Federconsumatori, C-686/18, pkt 85).

W niniejszej sprawie bułgarska prokuratura wskazała, że cel zamierzony w uregulowaniu krajowym polega na zapobieżeniu, w interesie ogólnym, niezgodnemu z prawem przywozowi towarów do kraju. Mając zaś na względzie istotne naruszenie praw osób wynikające z konfiskaty mienia, a mianowicie ostateczne pozbawienie prawa własności tego mienia, TS stwierdził, że – jeśli chodzi o osobę trzecią pozostającą w dobrej wierze, która nie wiedziała i nie mogła wiedzieć, że jej mienia użyto w celu popełnienia przestępstwa – taka konfiskata stanowi, przy uwzględnieniu zamierzonego celu, nieproporcjonalną i niedopuszczalną ingerencję naruszającą samą istotę prawa własności tej osoby. W ocenie TS uregulowanie krajowe takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, nie zapewnia poszanowania prawa własności zagwarantowanego w art. 17 ust. 1 Karty, ponieważ przewidziano w nim, że mienie osoby trzeciej pozostającej w dobrej wierze użyte w celu popełnienia kwalifikowanego przestępstwa przemytu może być przedmiotem konfiskaty. W tych okolicznościach TS uznał, że w ramach stosowania art. 2 ust. 1 decyzji ramowej 2005/212 konfiskata nie może obejmować mienia osób trzecich pozostających w dobrej wierze.

Trybunał orzekł, że art. 2 ust. 1 decyzji ramowej 2005/212 rozpatrywany w świetle art. 17 ust. 1 Karty, należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu umożliwiającemu konfiskatę narzędzia użytego w celu popełnienia kwalifikowanego przestępstwa przemytu, gdy jest ono własnością osoby trzeciej pozostającej w dobrej wierze.

2. Mienie należące do osoby trzeciej będącej w dobrej wierze

W art. 4 decyzji ramowej 2005/212 przewidziano obowiązek przyjęcia przez każde państwo członkowskie niezbędnych środków w celu zapewnienia, aby zainteresowane strony dotknięte przez środki określone w szczególności w art. 2 i 3 tej decyzji ramowej posiadały skuteczne środki prawne w celu ochrony swoich praw. Ze względu na ogólny charakter treści art. 4 decyzji ramowej 2005/212 osobami, którym państwa członkowskie powinny zapewnić skuteczne środki prawne, są nie tylko osoby uznane za winne popełnienia przestępstwa, lecz także wszystkie pozostałe osoby, których dotyczą środki przewidziane w art. 2 tej decyzji ramowej, a zatem także osoby trzecie.

Trybunał wskazał, że zgodnie z art. 47 akapity pierwszy i drugi Karty każdy, czyje prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w tym postanowieniu, a zwłaszcza do sprawiedliwego rozpatrzenia jego sprawy. W szczególności prawo do skutecznego środka prawnego oznacza, że osoba trzecia, której mienie jest przedmiotem konfiskaty, powinna móc zaskarżyć zgodność z prawem tego środka, aby odzyskać to mienie, jeśli konfiskata nie jest uzasadniona.


Trybunał orzekł, że art. 4 decyzji ramowej 2005/212 rozpatrywany w świetle art. 47 Karty praw podstawowych, należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu umożliwiającemu w ramach postępowania karnego konfiskatę mienia należącego do osoby innej niż osoba, która popełniła przestępstwo, bez przyznania tej pierwszej osobie skutecznego środka odwoławczego.

Wyrok TS z 14.1.2021 r., Okrazhna prokuratura – Haskovo i Apelativna prokuratura – Plovdiv, C-393/19




Źródło: www.curia.eu

  opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Konfiskata mienia pochodzącego z przestępstwa
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny