Jurysdykcja sądów w postępowaniu upadłościowym

A A A

Powodem w postępowaniu głównym jest syndyk masy upadłości działający w ramach postępowania upadłościowego dotyczącego majątku niemieckiej spółki G.T. GmbH. Pozwanym jest członek zarządu tej spółki, który mieszka w Szwajcarii. W lipcu 2009 r. z rachunku G.T. przelano ponad 200 tys. euro na rzecz jednej z jej spółek zależnych. Syndyk żądał od pozwanego, jako członka zarządu G.T. GmbH, zwrotu tej kwoty. Twierdził, że tych przelewów dokonano po wystąpieniu niewypłacalności i nadmiernego zadłużenia tej spółki.

W pytaniach prejudycjalnych sąd odsyłający dążył do ustalenia, czy art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000 w sprawie postępowania upadłościowego, należy interpretować w ten sposób, że sądy państwa członkowskiego, na którego terytorium wszczęto postępowanie upadłościowe dotyczące majątku spółki, są właściwe na podstawie tego przepisu do rozpoznania powództwa wniesionego przez syndyka masy upadłości tej spółki przeciwko członkowi zarządu wspomnianej spółki i mającego na celu zwrot kwot wypłaconych po wystąpieniu niewypłacalności tej spółki lub po stwierdzeniu jej nadmiernego zadłużenia?

Trybunał stwierdził, że – uwzględniając w szczególności skuteczność (effet utile) rozporządzenia Nr 1346/2000 – art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że przyznaje on jurysdykcję krajową państwu członkowskiemu, na którego terytorium zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, do rozpoznania powództw wytaczanych bezpośrednio na podstawie tego postępowania i ściśle z nim związanych (wyrok Seagon, C 339/07, pkt 21).

Z orzecznictwa TS wynika, że w celu zidentyfikowania zakresu, do którego należy powództwo, należy badać, czy źródłem uprawnienia lub obowiązku będącego podstawą powództwa, są przepisy prawa cywilnego i handlowego, czy też przepisy stanowiące od nich odstępstwo, szczególne dla postępowań upadłościowych (wyrok Nickel & Goeldner Spedition, C 157/13, pkt 27). Trybunał stwierdził, że nie można uznać, iż nie wynika bezpośrednio z postępowania upadłościowego, lub nie jest z nim ściśle związane powództwo oparte na przepisie, którego stosowanie nie wymaga formalnego wszczęcia postępowania upadłościowego, lecz materialnej niewypłacalności dłużnika. Przepis ten stanowi bowiem odstępstwo od przepisów prawa cywilnego i handlowego, tak jak art. 64 niemieckiej ustawy o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej jako: GmbHG), który stanowi podstawę prawną powództwa rozpatrywanego w postępowaniu głównym. Zgodnie z art. 64 GmbHG, członek zarządu spółki będącej dłużnikiem jest zobowiązany do zwrotu kwot wypłaconych przez niego z rachunku tej spółki po wystąpieniu jej niewypłacalności lub po stwierdzeniu jej nadmiernego zadłużenia. Ten przepis stanowi wyraźne odstępstwo od ogólnych przepisów prawa cywilnego i handlowego ze względu na niewypłacalność spółki będącej dłużnikiem. W opinii TS wykładnia art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000 zgodnie z którą do powództw wynikających bezpośrednio z postępowania upadłościowego i ściśle z nim związanych nie należy powództwo oparte na art. 64 GmbHG, wniesione w ramach postępowania upadłościowego, stworzyłaby sztuczne rozróżnienie między tym ostatnim powództwem a podobnymi powództwami. Taka wykładnia, która nie ma żadnego uzasadnienia w przepisach rozporządzenia Nr 1346/2000, nie może zostać przyjęta.

Trybunał uściślił, że powództwo oparte na art. 64 GmbHG i wniesione poza postępowaniem upadłościowym może wchodzić w zakres zastosowania Konwencji o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (dalej jako: Konwencja z Lugano II) lub w danym przypadku w zakres zastosowania rozporządzenia Nr 44/2001. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w rozpatrywanej sprawie.

Trybunał orzekł, że sądy państwa członkowskiego, na którego terytorium wszczęto postępowanie upadłościowe dotyczące majątku spółki, są właściwe na podstawie tego przepisu do rozpoznania powództwa wniesionego przez syndyka masy upadłości tej spółki przeciwko członkowi zarządu tej spółki i mającego na celu zwrot kwot wypłaconych po wystąpieniu niewypłacalności tej spółki lub po stwierdzeniu jej nadmiernego zadłużenia.

Następnie TS odniósł się do zagadnienia prawnego, czy art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000 należy interpretować w ten sposób, że sądy państwa członkowskiego, na którego terytorium wszczęto postępowanie upadłościowe dotyczące majątku spółki, są właściwe do rozpoznania powództwa wniesionego przez syndyka masy upadłości tej spółki przeciwko członkowi zarządu, jeżeli nie mieszka on w państwie członkowskim, lecz w państwie będącym stroną Konwencji Lugano II?

Zdaniem TS z akt sprawy wynika, że powództwo rozpatrywane w postępowaniu głównym, oparte na art. 64 GmbHG i wniesione w ramach postępowania upadłościowego, jest objęte zakresem zastosowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000. Trybunał – w sprawie dotyczącej w szczególności wyłączenia „upadłości, układów i innych podobnych postępowań” z zakresu zastosowania rozporządzenia Nr 44/2001, określonego w art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Nr 44/2001, w identyczny sposób jak w art. 1 ust. 2 lit. b) Konwencji z Lugano II – orzekł, że to wyłączenie oraz zakres zastosowania rozporządzenia Nr 1346/2000 należy interpretować w taki sposób, aby uniknąć wszelkiego nakładania się zakresu właściwości przepisów ustanowionych tymi aktami prawnymi. W zakresie, w jakim dane powództwo jest objęte zakresem zastosowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000, nie jest ono objęte przepisami rozporządzenia Nr 44/2001 (wyrok Nickel & Goeldner Spedition, pkt 21). Uwzględniając w szczególności identyczne brzmienie rozpatrywanych przepisów, te rozważania przekładają się na wykładnię art. 1 ust. 2 lit. b) Konwencji z Lugano II. W konsekwencji, ponieważ powództwo rozpatrywane w postępowaniu głównym jest objęte zakresem zastosowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000, a zatem jest ono wyłączone z zakresu zastosowania tej Konwencji. W tych okolicznościach fakt, że Konfederacja Szwajcarska jest stroną Konwencji z Lugano II, nie jest istotny dla rozstrzygnięcia sporu rozpatrywanego w postępowaniu głównym, ponieważ jej postanowień nie stosuje się w tym sporze. Trybunał uznał, że art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000 należy interpretować w ten sposób, że sądy państwa członkowskiego, na którego terytorium zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, są właściwe do rozpoznania powództwa, które wynika bezpośrednio z tego postępowania i jest z nim ściśle związane, skierowanego przeciwko pozwanemu, który nie ma miejsca zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego (wyrok Schmid, pkt 30, 39).

Trybunał orzekł, że art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 1346/2000 należy interpretować w ten sposób, że sądy państwa członkowskiego, na którego terytorium wszczęto postępowanie upadłościowe dotyczące majątku spółki, są właściwe do rozpoznania powództwa – takiego jak rozpatrywane w postępowaniu głównym – wniesionego przez syndyka masy upadłości tej spółki przeciwko członkowi zarządu spółki i mającego na celu zwrot kwot wypłaconych po wystąpieniu niewypłacalności tej spółki lub po stwierdzeniu jej nadmiernego zadłużenia, jeżeli ten członek zarządu nie ma miejsca zamieszkania w państwie członkowskim, lecz w państwie będącym stroną Konwencji z Lugano II, tak jak w sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym.

Wyrok z 4.12.2014 r., H, C 295/13

Źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska - adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Jurysdykcja sądów w postępowaniu upadłościowym
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny