Europejski tytuł egzekucyjny dla roszczeń bezspornych

A A A

Belgijska spółka Imtech Marine Belgium NV (dalej jako: IM) świadczyła usługi na rzecz greckiej spółki Radia Hellenic SA (dalej jako: RH) i z tego tytułu miała wobec niej wierzytelność na kwotę 23 506,99 euro. Zgodnie z warunkami ogólnymi stosowanymi przez IM w przypadku braku zapłaty należne są: kara umowna w wysokości 10% oraz odsetki za zwłokę wynoszące 12% rocznie. Mimo kolejnych wezwań RH nie wywiązała się z obowiązków zapłaty. W wezwaniu doręczonym w marcu 2013 r. IM wniosła do sądu w Antwerpii o zasądzenie od RH należnych kwot oraz o nadanie temu wyrokowi zaświadczenia europejskiego tytułu wykonawczego na podstawie rozporządzenia (WE) Nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21.4.2004 r. w sprawie utworzenia europejskiego tytułu egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych. Orzeczeniem z czerwca 2013 r. sąd uznał to żądanie za dopuszczalne i w części zasadne. RH zostało zobowiązane do zapłaty 23 506,99 euro wraz z karą umowną w wysokości 10% oraz odsetkami za zwłokę. Jednakże sąd uznał, że nadanie temu orzeczeniu zaświadczenia europejskiego tytułu wykonawczego nie jest możliwe z uwagi na brak dostosowania w prawie krajowym. IM wniosła apelację od tego orzeczenia.

Poprzez pierwsze pytanie prejudycjalne sąd odsyłający zmierzał do ustalenia, czy wykładni art. 19 rozporządzenia Nr 805/2004 w świetle art. 288 TFUE należy dokonywać w ten sposób, że nakłada on na państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia w prawie krajowym procedury kontroli, określonej w tym przepisie?

Przepis art. 19 rozporządzenia Nr 805/ 2004 stanowi, że orzeczeniu może być nadane zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego tylko wówczas, jeżeli zgodnie z prawem państwa członkowskiego wydania dłużnik jest uprawniony do złożenia wniosku o kontrolę orzeczenia. Tymczasem zgodnie z motywem 19 rozporządzenia Nr 805/2004 ten akt prawny nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku dostosowania ich ustawodawstw krajowych do minimalnych standardów proceduralnych w nim określonych, a zatem również obowiązku ustanowienia szczególnej procedury kontroli w rozumieniu art. 19. Trybunał wskazał, że zgodnie z art. 19 rozporządzenia Nr 805/2004 jedyną konsekwencją braku procedury kontroli jest niemożność nadania orzeczeniu zaświadczenia europejskiego tytułu wykonawczego na warunkach w nim określonych.

Ponadto TS stwierdził, że państwo członkowskie, które zgodnie z treścią rozporządzenia Nr 805/2004 decyduje się na niedostosowywanie swojego ustawodawstwa, nie narusza art. 288 TFUE.

Trybunał orzekł, że wykładni art. 19 rozporządzenia Nr 805/2004 w świetle art. 288 TFUE należy dokonywać w ten sposób, że nie nakłada on na państwa członkowskie obowiązku wprowadzenia w prawie krajowym procedury kontroli takiej jak określona w tym przepisie.

Następnie TS odniósł się do wymogów, od których art. 19 ust. 1 rozporządzenia Nr 805/2004 uzależnia nadanie zaświadczenia europejskiego tytułu wykonawczego orzeczeniu wydanemu zaocznie.

W przypadkach wskazanych w art. 19 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia Nr 805/2004 przewidziano, że orzeczeniu może być nadane zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego tylko wówczas, jeżeli zgodnie z prawem państwa członkowskiego wydania dłużnik jest uprawniony do złożenia wniosku o kontrolę orzeczenia. W art. 19 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Nr 805/2004 uregulowano sytuację, w której dokument wszczynający postępowanie lub równoważny dokument został doręczony dłużnikowi z zastosowaniem jednej z metod przewidzianych w art. 14 tego rozporządzenia, lecz doręczenie nie nastąpiło w odpowiednim czasie umożliwiającym dłużnikowi przygotowanie się do obrony, bez winy z jego strony. Zakres art. 19 ust. 1 lit. b) obejmuje przypadek, w którym dłużnik nie mógł sprzeciwić się roszczeniu z powodu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, bez swojej winy. Może on dotyczyć również dotyczyć sytuacji, gdy brak możliwości utrzymuje się w stadium biegu terminu do zaskarżenia danego orzeczenia. Trybunał stwierdził, że o ile państwa członkowskie mogą wprowadzić w prawie krajowym szczególną procedurę kontroli dla sytuacji określonych w art. 19 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia Nr 805/2004, o tyle nie można też wykluczyć, że procedury, które już istniały w danym państwie przed wejściem w życie tego rozporządzenia, umożliwiają dłużnikowi domaganie się takiej kontroli. Rzecznik generalny wskazał (pkt 24 opinii), że może to dotyczyć środków zaskarżenia w wystarczającym stopniu przestrzegające prawa dłużnika do obrony i prawa do rzetelnego procesu, wymienione w motywach 10 i 11 rozporządzenia Nr 805/2004, skoro unijne prawo nie reguluje procedury kontroli, a rozporządzenie Nr 805/2004 odsyła wprost do ustawodawstwa państwa członkowskiego wydania. Trybunał wskazał, że aby przewidziane w art. 47 ust. 2 Karty prawo dłużnika do obrony i prawo do rzetelnego procesu były przestrzegane, należy wymagać, żeby, dla celów utworzenia procedury kontroli w rozumieniu art. 19 ust. 1 rozporządzenia Nr 805/2004, środki zaskarżenia umożliwiały pełną kontrolę orzeczenia co do prawa i co do faktów. Ponadto, te środki zaskarżenia powinny umożliwić dłużnikowi, który powołuje się na jeden z przypadków określonych w art. 19 ust. 1 lit. a) i b), domagania się takiej kontroli po upływie zwykłych terminów, przewidzianych w prawie krajowym dla celów wniesienia sprzeciwu lub apelacji od orzeczenia. Przykładowo, gdy prawo krajowe przewiduje możliwość przywrócenia tych terminów, tak aby rozpoczynały one bieg na nowo, najwcześniej od dnia, w którym dłużnik miał rzeczywiście możliwość zapoznania się z treścią orzeczenia lub wniesienia środka zaskarżenia. W celu spełnienia wymogów z art. 19 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Nr 805/2004 prawo krajowe powinno umożliwiać takie przywrócenie terminów do zaskarżenia zarówno w przypadku siły wyższej, jak i wobec zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności niezależnych od woli dłużnika i bez jego winy, jako że przepis ten wprowadza rozróżnienie między tymi dwoma pojęciami.

Belgijski porządek prawny przewiduje zasadniczo dwa środki zaskarżenia dla celów podważenia orzeczenia w sprawie takiej jak ta, której dotyczy postępowanie główne. Trybunał wskazał, że do sądu odsyłającego, wyłącznie właściwego do dokonania wykładni krajowych przepisów, należy wyciągnięcie wniosków z przedstawione powyżej wykładni art. 19 ust. 1 rozporządzenia Nr 805/2004 oraz ustalenie, czy ustawodawstwo krajowe spełnia ustanowione w tym przepisie minimalne standardy proceduralne. W takim przypadku, o ile spełnione są wszystkie pozostałe wymagane w tym celu przesłanki, sąd krajowy powinien przystąpić do nadania zaświadczenia.

Trybunał orzekł, że wykładni art. 19 ust. 1 rozporządzenia Nr 805/2004 należy dokonywać w ten sposób, że aby nadać orzeczeniu wydanemu zaocznie zaświadczenie europejskiego tytułu wykonawczego, sąd, do którego wpłynął stosowny wniosek, powinien upewnić się, że prawo krajowe pozwala, rzeczywiście i bez wyjątku, na pełną, co do prawa i co do faktów, kontrolę takiego orzeczenia w obu sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Ponadto, krajowe prawo powinno umożliwić przywrócenie terminów do zaskarżenia orzeczenia dotyczącego wierzytelności bezspornej nie tylko w przypadku siły wyższej, ale także wówczas, gdy inne nadzwyczajne okoliczności, niezależne od woli dłużnika, uniemożliwiły mu zakwestionowanie danej wierzytelności.

Poprzez kolejne pytania prejudycjalne sąd odsyłający zmierzał do ustalenia, czy wykładni art. 6 rozporządzenia Nr 805/2004 należy dokonywać w ten sposób, że nadanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego stanowi orzeczenie sądowe o wydanie którego należy wnieść w tym piśmie wszczynając postępowanie?

Artykuł 6 ust. 1 rozporządzenia Nr 805/2004 stanowi, że wniosek o nadanie zaświadczenia europejskiego tytułu wykonawczego orzeczeniu dotyczącemu wierzytelności bezspornej powinien być skierowany do sądu wydania. Jednakże ten przepis nie precyzuje, kto w ramach tego sądu jest właściwy do wydania takiego zaświadczenia. Zdaniem TS w świetle systematyki rozporządzenia Nr 805/2004 możliwe jest przeprowadzenie rozróżnienia między nadaniem orzeczeniu zaświadczenia europejskiego tytułu wykonawczego w ścisłym znaczeniu a formalną czynnością wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 9 tego rozporządzenia. Rzecznik generalny wskazał (pkt 52 opinii), że ta formalna czynność, po wydaniu orzeczenia w przedmiocie nadania zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego, nie jest czynnością, której musi dokonać sąd. Możne w tym zakresie być uprawniony sekretarz sądowy. Natomiast nadanie zaświadczenia w ścisłym znaczeniu wymaga przeprowadzenia sądowego badania przesłanek przewidzianych w rozporządzeniu Nr 805/2004. Zdaniem TS kwalifikacje prawnicze sędziego są niezbędne do prawidłowej oceny – w kontekście braku pewności odnośnie do przestrzegania minimalnych standardów mających na celu zapewnienie poszanowania prawa dłużnika do obrony i prawa do rzetelnego procesu – krajowych środków zaskarżenia. Ponadto, wyłącznie sąd w rozumieniu art. 267 TFUE będzie w stanie zapewnić, że poprzez pytanie prejudycjalne do Trybunału minimalne standardy ustanowione w rozporządzeniu Nr 805/2004 będą podlegać jednolitej wykładni i jednolitemu stosowaniu w UE.

Przepis art. 6 rozporządzenia Nr 805/2004 stanowi, że orzeczeniu w przedmiocie roszczenia bezspornego wydanemu w państwie członkowskim nadaje się zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego na wniosek złożony w sądzie wydania w dowolnym czasie. Trybunał podzielił stanowisko rzecznika generalnego (pkt 56 opinii), że wymaganie, aby wniosek o nadanie zaświadczenia składany był razem z pismem wszczynającym postępowanie, nie byłoby logiczne, ponieważ na tym etapie nie można jeszcze wiedzieć, czy roszczenie pozostanie bezsporne, a zatem czy orzeczenie, które zostanie wydane w wyniku tego postępowania, będzie spełniać niezbędne wymogi, aby uzyskać zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego.

Trybunał orzekł, że wykładni art. 6 rozporządzenia Nr 805/2004 należy dokonywać w ten sposób, że nadanie orzeczeniu zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego, o które można wnosić w każdym czasie, powinno być zastrzeżone dla sądu.

Wyrok TS z 17.12.2015 r., Imtech Marine Belgium, C 300/14

 

Źródło: www.curia.eu

 

opracowała: dr Ewa Skibińska - adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Europejski tytuł egzekucyjny dla roszczeń bezspornych
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny