Egzekucja długów jednego z małżonków z nadpłaty podatku wynikającej ze wspólnego opodatkowania dochodów

A A A

W przypadku prowadzenia egzekucji opartej na tytule egzekucyjnym dotyczącym długu zaciągniętego przez podatnika bez zgody współmałżonka, opatrzonego klauzulą wykonalności tylko w odniesieniu do dłużnika, organ podatkowy ma obowiązek zastosować się do wezwań komornika i obowiązków wynikających z zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, nawet jeśli powstała ona powstałej na skutek złożenia przez małżonków wspólnego zeznania rocznego – stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny.

Stan faktyczny i postępowanie przed organami podatkowymi

E.J. i A.J. w zeznaniu PIT-37, zawierającym wniosek o wspólne opodatkowanie, wykazali nadpłatę w wysokości 3 tys. zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. odmówił podatnikom zwrotu tej kwoty, bowiem została ona zajęta przez komornika sądowego na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego, dotyczącego należności wynikającej z czynności bankowej dokonanej przez A.J. bez zgody małżonki, opatrzonego klauzulą wykonalności tylko w odniesieniu do A.J.

Małżonkowie J. w odwołaniu od tej decyzji wskazywali, że komornik sądowy nie dysponował tytułem wykonawczym przeciwko podatniczce, zaś organ podatkowy nie poinformował komornika, iż roszczenie do nadpłaty przysługuje również jej, a nie tylko dłużnikowi objętemu tytułem wykonawczym.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podkreślając, że organ podatkowy nie jest uprawniony do kontrolowania legalności postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego, ani też kwestionowania tytułu wykonawczego czy klauzul wykonalności, w oparciu o które dokonano zajęcia. W sytuacji skierowania do egzekucji wierzytelności należnych podatnikowi z tytułu rozliczeń podatkowych, organ podatkowy, jako dłużnik zajętej wierzytelności, ma obowiązek zastosować się do wezwań komornika i do obowiązków wynikających z zajęcia. Jednocześnie organ stwierdził, że podatnik mógł kwestionować czynności komornika w przewidzianym do tego trybie, mogła to również uczynić jego żona występując z powództwem przeciwegzekucyjnym na podstawie art. 841 KPC, lub skargą na czynności komornika – art. 767 KPC (zob. uchwała SN z 5.10.2016 r., III CZP 41/16, Legalis).

Organ wyjaśnił też, że stosownie do art. 831 § 1 pkt 3 KPC egzekucji nie podlegają prawa niezbywalne, jeśli jednak na podstawie takiego prawa dłużnik otrzymał już konkretne świadczenia majątkowe, to egzekucja z przedmiotu tego świadczenia jest dopuszczalna, przy czym egzekucję należy uznać za dopuszczalną również wówczas, gdy dłużnik wprawdzie świadczenia jeszcze nie otrzymał, ale mu je przyznano, albo też dłużnik na podstawie prawa niezbywalnego wystąpił już z roszczeniem o pewne świadczenie majątkowe (zob. wyrok SN z 8.11.2005 r., I CK 167/05, Legalis). W rezultacie organ podatkowy nie miał podstawy do odmówienia komornikowi wypłaty wierzytelności.

Wyrok WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę podatników. W uzasadnieniu wyjaśniono, że wierzytelności o zwrot nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, wynikającej z zeznania podatkowego złożonego wspólnie przez małżonków wraz z wnioskiem o wspólne opodatkowanie, wchodzi do majątku wspólnego małżonków. Jednak egzekucja z bankowego tytułu wykonawczego wystawionego na jednego z małżonków, niemającego u podstaw czynności bankowej dokonanej za zgodą drugiego małżonka, i któremu sąd nie nadał klauzuli wykonalności w stosunku do małżonka dłużnika, nie mogła być prowadzona na podstawie art. 7761 § 1 i art. 787 KPC z majątku wspólnego małżonków. Sąd uznał, że z zasady solidarnej odpowiedzialności małżonków za zobowiązania podatkowe wynikającej z art. 92 § 3 ustawy z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1667; dalej jako: OrdPU) nie można wywodzić, iż nadpłata, ich wspólna wierzytelność, może być źródłem zaspokojenia zobowiązań jednego z małżonków, tym bardziej zobowiązań z innej sfery jego aktywności (zob. wyrok NSA z 27.3.2014 r., II FSK 979/12, Legalis).

Stanowisko NSA

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. W uzasadnieniu podkreślono, że – co do zasady – organy podatkowe są pozbawione prawa do kwestionowania komorniczego zajęcia kwoty nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych i powinny zastosować się do wezwań komornika. Gdyby organ podatkowy wypłacił nadpłatę podatnikowi ponosiłby odpowiedzialność odszkodowawczą wobec wierzyciela – Banku „A.” S.A. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nadpłata została przekazana na żądanie uprawnionego organu, w przewidzianej przepisami prawa formie, które nie zostało zakwestionowane we właściwym trybie w postępowaniu przed sądem powszechnym, zatem brak jest prawnej możliwości jej zwrotu podatnikowi w trybie określonym w OrdPU. Jednocześnie NSA wyjaśnił, że w skoro nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych przypada rozliczającym się wspólnie obojgu małżonkom solidarnie i każde z nich może żądać jej zwrotu, to można również z tego świadczenia egzekwować dług każdego z tych małżonków.

Wyrok NSA z 12.12.2019 r., II FSK 430/18

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Egzekucja długów jednego z małżonków z nadpłaty podatku wynikającej ze wspólnego opodatkowania dochodów
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny