Dyskryminujące niemieckie winiety

A A A

Stan faktyczny

Opłata za użytkowanie autostrad i zwolnienie z podatku od pojazdów samochodowych zostały wprowadzone przez niemieckiego prawodawcę tego samego dnia, czyli 8.6.2015 r., a następnie zmienione w niedługim czasie, czyli w dniach 18.5.2017 r. i 6.6.2017 r. Przy czym zastosowanie tego zwolnienia zostało uzależnione od rozpoczęcia poboru tej opłaty. Ponadto kwota zwolnienia, z którego korzystają właściciele pojazdów zarejestrowanych w RFN, odpowiada kwocie opłaty za użytkowanie infrastruktury, którą właściciele ci musieli uprzednio uiścić, z wyjątkiem pojazdów zaliczających się do klasy emisji Euro 6, których właściciele korzystają ze zwolnienia z podatku od pojazdów samochodowych w kwocie wyższej od opłaty, którą musieli wnieść. Opłata za użytkowanie infrastruktury od właścicieli pojazdów zarejestrowanych w RFN ma podlegać zapłacie, tak jak podatek od pojazdów samochodowych, z tytułu rejestracji pojazdu.

Skarga

W skardze Austria wniosła do TS o stwierdzenie, że wprowadzając opłatę za użytkowanie infrastruktury dla pojazdów samochodowych osobowych za pośrednictwem ustawy o opłatach za użytkowanie infrastruktury i jednocześnie ustanawiając zwolnienie z podatku od pojazdów samochodowych w wysokości co najmniej równej kwocie tej opłaty dla właścicieli pojazdów zarejestrowanych w RFN, wprowadzone do ustawy o podatku od pojazdów samochodowych (dalej łącznie jako: sporne środki krajowe), Republika Federalna Niemiec naruszyła art. 18, 34, 56 i 92 TFUE.

Stanowisko TS

1. Ogólna zasada zakazu dyskryminacji

Zgodnie z orzecznictwem TS w art. 18 TFUE ustanowiono ogólną zasadę zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową, która może być stosowana samodzielnie wyłącznie w stanach faktycznych podlegających unijnemu prawu, w odniesieniu do których TFUE nie zawiera szczególnych postanowień o zakazie dyskryminacji (wyrok Erzberger, C-566/15, pkt 25). Trybunał stwierdził, że w niniejszej sprawie sporne środki krajowe mogą być badane w świetle art. 18 ak. pierwszy TFUE jedynie w zakresie, w jakim znajdują one zastosowanie do sytuacji nieobjętych tymi szczególnymi zasadami zakazu dyskryminacji przewidzianymi w TFUE.

Z orzecznictwa TS wynika, że ogólna zasada zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową zakazuje nie tylko bezpośredniej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową, ale również wszelkich pośrednich form dyskryminacji, które – przez zastosowanie innych kryteriów rozróżniania – prowadzą do tego samego rezultatu (wyrok Bressol i in., C-73/08, pkt 40).

Trybunał uznał, że w rozpatrywanej sprawie, z punktu widzenia zarówno czasowego, jak i materialnego, istnieje tak ścisły związek pomiędzy spornymi środkami krajowymi, tak że zasadna jest ich łączna ocena w świetle unijnego prawa, a w szczególności art. 18 TFUE.

2. Odmienne traktowanie ze względu na przynależność państwową

Trybunał stwierdził, że ze względu na połączenie spornych środków krajowych właściciele i kierowcy pojazdów zarejestrowanych w państwie członkowskim innym niż RFN, którzy korzystają z niemieckich autostrad, są traktowani w sposób mniej korzystny niż właściciele pojazdów zarejestrowanych w Niemczech odnośnie użytkowania tych autostrad, nawet jeśli znajdują się oni w sytuacjach porównywalnych pod względem tego użytkowania. Takie nierówne traktowanie jest szczególnie widoczne w odniesieniu do pojazdów klasy emisji Euro 6. Podczas gdy właściciele tego typu pojazdów zarejestrowanych w RFN korzystają z nadmiernej rekompensaty opłaty za użytkowanie infrastruktury, właściciele i kierowcy pojazdów zaliczających się do klasy emisji Euro 6 zarejestrowanych w innych państwach członkowskich, którzy korzystają z autostrad niemieckich, w każdym przypadku muszą wnieść opłatę. Ci ostatni są zatem traktowani w sposób mniej korzystny nie tylko w porównaniu z właścicielami pojazdów zaliczających się do klasy emisji Euro 6, lecz także w porównaniu z właścicielami bardziej zanieczyszczających pojazdów zarejestrowanych w RFN. W ocenie TS, nawet jeśli ta różnica w traktowaniu nie jest bezpośrednio oparta na przynależności państwowej, to jednak znaczna większość właścicieli i kierowców pojazdów zarejestrowanych w państwach członkowskich innych niż RFN nie jest obywatelami niemieckimi, podczas gdy znaczna większość właścicieli pojazdów zarejestrowanych w Niemczech to obywatele niemieccy. W związku z tym – zdaniem TS – taka różnica rzeczywiście prowadzi do tego samego skutku co odmienne traktowanie ze względu na przynależność państwową.

Trybunał podkreślił, że ustanawiając opłaty od pojazdów samochodowych, państwa członkowskie muszą przestrzegać w szczególności zasady równego traktowania, tak aby szczegółowe zasady stosowania tych podatków nie stanowiły środka dyskryminacji. Tymczasem w niniejszej sprawie zwolnienie z podatku od pojazdów samochodowych na korzyść właścicieli pojazdów zarejestrowanych w RFN powoduje pełną rekompensatę uiszczonej przez nich opłaty za użytkowanie infrastruktury, tak że ciężar ekonomiczny tej opłaty de facto spoczywa jedynie na właścicielach pojazdów zarejestrowanych w państwach członkowskich innych niż RFN. Wobec powyższego TS uznał, że rozpatrywany w niniejszej sprawie mechanizm wyrównawczy jest dyskryminujący względem właścicieli i kierowców pojazdów zarejestrowanych w państwach członkowskich innych niż RFN.

Zgodnie z orzecznictwem TS dyskryminacja pośrednia w oparciu o przynależność państwową może być uzasadniona, tylko jeżeli opiera się na obiektywnych względach niezwiązanych z przynależnością państwową osób, których dotyczy, i jest proporcjonalna do uzasadnionego celu realizowanego przez prawo krajowe (wyrok Komisja/Austria, C-75/11, pkt 52). W tym kontekście RFN powołała się na względy związane z ochroną środowiska naturalnego. Jednak zdaniem TS to państwo nie wykazało, w jaki sposób ustanowienie opłaty za użytkowanie infrastruktury obciążające de facto jedynie właścicieli i kierowców pojazdów zarejestrowanych w państwach członkowskich innych niż Niemcy byłoby właściwe dla zagwarantowania tego celu. Natomiast wskazywany przez niemiecką stronę cel polegający na przejściu z systemu finansowania infrastruktury podatkiem na system finansowania przez użytkowników, nawet przy założeniu, że mógłby on uzasadniać różnicę w traktowaniu, to połączenie spornych środków krajowych, zdaniem TS, nie jest jednak właściwe do osiągnięcia tego celu. Trybunał uznał również, że argument RFN oparty na wymogu zagwarantowania spójności systemu podatkowego poprzez sprawiedliwy podział obciążenia, jakim jest opłata za użytkowanie infrastruktury, nie może zostać uwzględniony. Połączenie spornych środków krajowych prowadzi bowiem do zwolnienia z tej opłaty właścicieli pojazdów zarejestrowanych w RFN, a w związku z tym do ograniczenia obciążenia, jakie stanowi ta opłata wyłącznie do właścicieli i kierowców pojazdów, które nie są zarejestrowane w tym państwie.

Trybunał orzekł, że wprowadzając opłatę za użytkowanie infrastruktury i przewidując jednocześnie na rzecz właścicieli pojazdów zarejestrowanych w RFN zwolnienie z podatku od pojazdów samochodowych w wysokości co najmniej równej kwocie uiszczanej opłaty, to państwo uchybiło zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 18 TFUE.

3. Ograniczenie swobody przepływu towarów

Swoboda przepływ towarów między państwami członkowskimi stanowi podstawową zasadę TFUE obejmującą zakaz ograniczeń ilościowych w przywozie między państwami członkowskimi oraz wszelkich środków o skutku im równoważnym (wyrok Noria Distribution, C-672/15, pkt 17). Zgodnie z orzecznictwem TS zakaz środków o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w przywozie dotyczy wszelkich przepisów państw członkowskich mogących bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie utrudniać handel wewnątrz Unii (wyrok Komisja/Hiszpania, C-428/12, pkt 26). Z orzecznictwa TS wynika, że przepisy krajowe, które stanowią środek o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych, mogą być uzasadnione jednym ze względów interesu ogólnego wymienionych w art. 36 TFUE lub wymogami nadrzędnymi, przy czym przepis krajowy powinien być adekwatny do zagwarantowania realizacji zamierzonego celu i nie powinien wykraczać poza to, co jest konieczne dla jego osiągnięcia (wyrok Visnapuu, C-198/14, pkt 110).

Trybunał stwierdził, że nawet jeśli opłata za użytkowanie infrastruktury nie jest pobierana od przewożonych towarów, to przy przekraczaniu granicy może ona jednak wpływać na towary dostarczone za pomocą pojazdów samochodowych osobowych poniżej 3,5 t zarejestrowanych w państwie członkowskim innym niż RFN. Trybunał uznał również, że chociaż opłata za użytkowanie infrastruktury ma zastosowanie formalnie zarówno do towarów dostarczonych za pomocą pojazdów zarejestrowanych w RFN, jak i towarów dostarczonych za pomocą pojazdów zarejestrowanych w innym państwie członkowskim, to ze względu na zwolnienie z podatku od pojazdów samochodowych mające zastosowanie do pierwszej kategorii towarów opłata ta może mieć wpływ w rzeczywistości jedynie na drugą kategorię towarów. Zdaniem TS na podstawie łącznego zastosowania spornych środków krajowych, te ostatnie towary są traktowane mniej korzystnie niż towary dostarczone przy użyciu pojazdów zarejestrowanych w RFN. Zatem sporne środki krajowe mogą utrudniać dostęp do rynku niemieckiego produktom pochodzącym z innych państw członkowskich, poprzez zwiększenie kosztów transportu, a w związku z tym także ceny tych produktów, wpływając w ten sposób na ich konkurencyjność.

RFN nie powołała żadnego ze względu interesu ogólnego uzasadniającego ograniczenie swobody przepływu towarów i w konsekwencji TS uznał, że sporne środki krajowe stanowią ograniczenie swobody przepływu towarów i tym samym są sprzeczne z art. 34 TFUE.

4. Ograniczenie swobody świadczenia usług

Zgodnie z orzecznictwem TS postanowienie art. 56 TFUE sprzeciwia się stosowaniu jakichkolwiek przepisów krajowych, które powodują przeszkody w świadczeniu usług pomiędzy państwami członkowskimi (wyrok Kohll, C-158/96, pkt 33). Ograniczenia swobody świadczenia usług stanowią środki krajowe, które zakazują tej swobody lub też ograniczają lub zmniejszają atrakcyjność korzystania z niej.

Z orzecznictwa TS wynika, że ograniczenie swobody świadczenia usług może być dopuszczalne jedynie wtedy, gdy zmierza do osiągnięcia celu zgodnego z TFUE i jest uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego, o ile w takim przypadku jest ono odpowiednie do zagwarantowania realizacji tego celu i nie wykracza poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia (wyrok TTL, C-553/16, pkt 52).

Usługodawcy, którzy udają się do RFN w celu świadczenia tam usług za pomocą pojazdu o masie do 3,5 t zarejestrowanego w innym państwie, podlegają opłacie za użytkowanie infrastruktury, a w przeważającej części mają oni siedzibę w państwie członkowskim innym niż RFN. Podczas gdy usługodawcy w RFN, którzy do celów tego świadczenia przemieszczają się za pomocą pojazdu zarejestrowanego w tym państwie, w przeważającej części mają siedzibę w Niemczech. Analogiczna sytuacja odnosi się również do usługobiorców, którzy za pomocą pojazdu zarejestrowanego w innym państwie udają się do Niemiec, aby skorzystać tam z danych usług i pochodzą oni w przeważającej części z innego państwa członkowskiego. Natomiast odbiorcy usług świadczonych w RFN, którzy w celu skorzystania z tych usług przemieszczają się w pojeździe zarejestrowanym w Niemczech, pochodzą zwykle z tego państwa. W ocenie TS sporne środki krajowe mogą utrudniać dostęp usługodawców i usługobiorców pochodzących z innego państwa członkowskiego do niemieckiego rynku. Opłata za użytkowanie infrastruktury może bowiem, ze względu na zwolnienie z podatku od pojazdów samochodowych zawarte w spornych przepisach krajowych, albo zwiększyć koszt usług świadczonych w RFN przez tych usługodawców, albo zwiększyć koszt, jaki dla tych usługobiorców stanowi fakt udania się do tego państwa członkowskiego w celu skorzystania tam z usługi.

Trybunał uznał, że sporne środki krajowe stanowią ograniczenie swobody świadczenia usług sprzeczne z art. 56 TFUE, a RFN nie powołała żadnego względu mogącego uzasadnić takie ograniczenie. W konsekwencji TS orzekł, że sporne środki krajowe stanowią ograniczenie swobody świadczenia usług i tym samym są sprzeczne z art. 56 TFUE.

5. Naruszenie art. 92 TFUE

Zgodnie z art. 92 TFUE do czasu przyjęcia przepisów określonych w art. 91 ust. 1 TFUE żadne państwo członkowskie nie może bez przyjęcia jednomyślnie przez Radę środka przyznającego odstępstwo wydać mniej korzystnych – w ich bezpośrednim lub pośrednim skutku wobec przewoźników z innych państw członkowskich w porównaniu z przewoźnikami krajowymi – różnych przepisów regulujących tę materię na dzień 1.1.1958 r. lub, dla państw przystępujących, na dzień ich przystąpienia.

W niniejszej sprawie opłata za użytkowanie infrastruktury dotyczy w rzeczywistości jedynie przewoźników, którzy korzystają z pojazdu do 3,5 t zarejestrowanego w państwie członkowskim innym niż RFN (dalej jako: przewoźnicy zagraniczni), a przewoźnicy wykorzystujący pojazd poniżej 3,5 t zarejestrowany w Niemczech (dalej jako: przewoźnicy niemieccy) korzystają z rekompensaty z tytułu tej opłaty. Trybunał stwierdził, że rekompensując w całości nowe obciążenie, jakim jest opłata za użytkowanie infrastruktury, wymagana od wszystkich przewoźników, poprzez zwolnienie z podatku od pojazdów samochodowych w kwocie co najmniej równej pobranej opłacie, z czego korzystają przewoźnicy niemieccy, z wyłączeniem przewoźników zagranicznych, sporne środki krajowe powodują niekorzystną zmianę sytuacji przewoźników zagranicznych w stosunku do pozycji przewoźników niemieckich (wyrok Komisja/Niemcy, C-195/90, pkt 23). Dlatego wprowadzając opłatę za użytkowanie infrastruktury i przewidując jednocześnie zwolnienie z podatku od pojazdów samochodowych w wysokości co najmniej równej pobranej opłacie na korzyść właścicieli pojazdów zarejestrowanych w Niemczech, RFN uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 92 TFUE.


Reasumując TS orzekł, że wprowadzając opłatę za użytkowanie infrastruktury dla pojazdów samochodowych osobowych i przewidując jednocześnie zwolnienie z podatku od pojazdów samochodowych w wysokości co najmniej równej pobranej opłacie na korzyść właścicieli pojazdów zarejestrowanych w Niemczech, RFN uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 18, 34, 56 i 92 TFUE.

Wyrok TS z 18.6.2019 r., Austria przeciwko RFN, C-591/17




Źródło: www.curia.eu


opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Dyskryminujące niemieckie winiety
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny