Dostęp do zawodu adwokata

A A A

A. Torresi i P. Torresi otrzymali, po uzyskaniu dyplomu ukończenia studiów prawniczych we Włoszech, dyplom ukończenia studiów prawniczych w Hiszpanii i w grudniu 2011 r. zostali wpisani na listę adwokatów rady adwokackiej w Santa Cruz de Tenerife (Hiszpania). W marcu 2012 r. A. Torresi i P. Torresi złożyli w radzie adwokackiej w Maceracie wnioski o wpis na specjalną listę adwokatów, przeznaczoną dla adwokatów posługujących się wydanymi w innych państwach członkowskich tytułami zawodowymi i prowadzących działalność w Republice Włoskiej.

Rada adwokacka w Maceracie nie podjęła uchwały w sprawie wniosków o wpis w przewidzianym we włoskim prawie terminie 30 dni. Po upływie tego terminu A. Torresi i P. Torresi złożyli odwołania do Consiglio Nazionale Forense. W uzasadnieniu podkreślali, że żądane wpisy podlegały jedynemu warunkowi, czyli przedłożeniu „zaświadczenia o wpisie na listę właściwej organizacji zawodowej państwa członkowskiego pochodzenia”, którym w tym przypadku było Królestwo Hiszpanii. Jednak Consiglio Nazionale Forense twierdził, że sytuacja osoby, która po uzyskaniu dyplomu prawa w danym państwie członkowskim udaje się do innego państwa członkowskiego tylko w celu uzyskania tytułu adwokata, aby następnie niezwłocznie powrócić do pierwszego państwa w celu wykonywania tam zawodu, nie odpowiada celom dyrektywy 98/5 mającej na celu ułatwienie stałego wykonywania zawodu prawnika w państwie członkowskim innym niż państwo uzyskania kwalifikacji zawodowych oraz może stanowić nadużycie prawa. W tym stanie faktycznym i prawnym pytanie prejudycjalne Consiglio Nazionale Forense dotyczyło wykładni przepisu art. 3 dyrektywy 98/5.

Na podstawie art. 1 ust. 1 dyrektywy 98/5 celem przepisów tej dyrektywy jest ułatwienie stałego wykonywania zawodu adwokata w państwie członkowskim innym niż to, w którym zostały zdobyte kwalifikacje zawodowe. Trybunał orzekł, że przepisy tej dyrektywy wprowadzają mechanizm wzajemnego uznawania tytułów zawodowych adwokatów migrujących, którzy chcąc wykonywać działalność, posługując się tytułem uzyskanym w państwie członkowskim pochodzenia (wyrok Luksemburg/Parlament i Rada, C 168/98, pkt 56). Ponadto, jak wynika z motywu 6 dyrektywy 98/5, unijny prawodawca zamierzał za pomocą jej przepisów usunąć rozbieżności w krajowych zasadach rejestracji, które stanowiły przyczynę nierówności i ograniczeń w swobodzie przemieszczania się (wyrok Wilson, C-506/04 i C-193/05, pkt 64). W tym kontekście art. 3 dyrektywy 98/5 dokonuje zupełnej harmonizacji warunków wstępnych wymaganych do korzystania z przyznanego na mocy tej dyrektywy prawa przedsiębiorczości, stanowiąc, że adwokat, który chce wykonywać zawód w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym zdobył kwalifikacje zawodowe, jest zobowiązany do zarejestrowania się we właściwych organach tego państwa członkowskiego, które dokonują wpisu „po okazaniu im zaświadczenia o jego rejestracji we właściwych organach państwa członkowskiego pochodzenia” (wyrok Wilson, pkt 65, 66). Trybunał orzekł, że przedstawienie właściwemu organowi przyjmującego państwa członkowskiego tego zaświadczenia jest jedynym warunkiem, od jakiego powinna zostać uzależniona rejestracja zainteresowanego adwokata w przyjmującym państwie, pozwalająca mu na praktykę w tym państwie na podstawie tytułu zawodowego uzyskanego w państwie pochodzenia (wyrok Wilson, pkt 67).

Trybunał uznał, że obywatele państwa członkowskiego, którzy tak jak A. i P. Torresi przedkładają właściwemu organowi tego państwa zaświadczenie o wpisie na listę właściwego organu innego państwa członkowskiego powinni zasadniczo zostać uznani za spełniających wszystkie przesłanki konieczne do ich wpisania, z tytułem zawodowym uzyskanym w tym ostatnim państwie (tj. Hiszpanii), na listę adwokatów prowadzących działalność w pierwszym państwie (tj. Republice Włoskiej). Jednak według sądu odsyłającego A. i P. Torresi nie mogą w tym przypadku powołać się na art. 3 dyrektywy 98/5, ponieważ nabycie kwalifikacji zawodowych adwokata w państwie członkowskim innym niż Republika Włoska ma jedynie na celu ominięcie stosowania włoskiego prawa regulującego dostęp do zawodu adwokata i z tego względu stanowi nadużycie swobody przedsiębiorczości, sprzeczne z celami tej dyrektywy.

Zgodnie z orzecznictwem TS podmioty prawa nie mogą w sposób stanowiący nadużycie powoływać się na unijne przepisy (wyroki: Halifax i in., C 255/02, pkt 68; SICES i in., C 155/13, pkt 29). Państwo członkowskie, mając na celu walkę z nadużyciami w zakresie swobody przedsiębiorczości, może podjąć działania mające na celu uniemożliwienie tego, aby na rzecz udogodnień stworzonych przez TFUE, niektórzy obywatele nie próbowali uwolnić się w sposób stanowiący nadużycie od podlegania normom ich prawa krajowego (wyrok Inspire Art, C 167/01, pkt 136). Stwierdzenie istnienia praktyki stanowiącej nadużycie wymaga wystąpienia czynnika obiektywnego i czynnika subiektywnego (wyrok SICES i in., pkt 31). W przypadku tego pierwszego czynnika, z ogółu obiektywnych okoliczności musi wynikać, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w unijnych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (wyrok SICES i in., pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo). Jeżeli chodzi o subiektywny element, to powinno wynikać, że istnieje wola uzyskania nienależnej korzyści wynikającej z uregulowania prawa UE poprzez sztuczne stworzenie przesłanek wymaganych dla jej uzyskania (wyrok O. i B., C-456/12, pkt 58).

Celem dyrektywy 98/5 jest ułatwienie stałego wykonywania zawodu adwokata w państwie członkowskim innym niż to, w którym zostały zdobyte kwalifikacje zawodowe. Trybunał stwierdził, że przysługujące obywatelom Unii prawo wyboru po pierwsze, państwa członkowskiego, w którym chcą oni uzyskać kwalifikacje zawodowe, a po drugie, państwa członkowskiego, w którym mają zamiar wykonywać swój zawód jest nieodłącznym elementem wykonywania podstawowych swobód gwarantowanych w Traktatach (wyrok Komisja przeciwko Hiszpanii, C 286/06, pkt 72). Trybunał podzielił pogląd rzecznika generalnego (pkt 91 i 92 opinii), że obywatel państwa członkowskiego postanowił zdobyć kwalifikacje zawodowe w innym państwie członkowskim niż państwo, w którym mieszka w celu odniesienia pożytku z korzystniejszych przepisów sam w sobie nie jest wystarczający, aby wyprowadzać z niego wniosek o istnieniu nadużycia prawa. Ponadto, rzecznik generalny (pkt 93 i 94 opinii) podniósł, że art. 3 dyrektywy 98/5 nie przewiduje, aby rejestracja adwokata pragnącego prowadzić działalność w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym zdobył kwalifikacje zawodowe we właściwym organie przyjmującego państwa członkowskiego mogła być uzależniona od warunku odbycia praktyki w zawodzie adwokata w państwie członkowskim pochodzenia.

Trybunał orzekł, że wykładni przepisu art. 3 dyrektywy 98/5 należy dokonywać w ten sposób, że nie może stanowić nadużycia okoliczność, iż obywatel państwa członkowskiego, który po uzyskaniu dyplomu ukończenia studiów w tym państwie udał się do innego państwa członkowskiego w celu zdobycia tam kwalifikacji zawodowych adwokata, a następnie powrócił do państwa, którego jest obywatelem celem wykonywania w nim zawodu adwokata, posługując się tytułem zawodowym uzyskanym w państwie, w którym zdobył kwalifikacje zawodowe.

Wyrok TS z 17.7.2014 r., Torresi, C 58/13 i C 59/13

Źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska - adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Dostęp do zawodu adwokata
Ewa Skibińska
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny