Dopuszczalność skargi na przewlekłość w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności

A A A

W sprawie o nadanie klauzuli wykonalności dopuszczalne jest wniesienie skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki – stwierdził Sąd Najwyższy.

Stan faktyczny

„E.” S.A. wystąpiła za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w G. do Sądu Najwyższego o stwierdzenie, że w sprawie z jej powództwa przeciwko „A.” sp. z o.o. nastąpiło naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W uzasadnieniu skargi wskazano, że 25.3.2018 r. Sąd Apelacyjny w G. wydał w sprawie wyrok, dwa dni później powódka wysłała wniosek o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem oraz wniosek o nadanie klauzuli wykonalności, który 30.3.2018 r. wpłynął do Sądu. W ocenie „E.” S.A. brak rozpoznania wniosku o nadanie klauzuli wykonalności przez niemal 3 miesiące stanowi rażące naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Pytanie prawne

Sąd Najwyższy przedstawia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów następujące pytanie prawne: „Czy w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności dopuszczalna jest skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 7811 KPC w zw. z art. 1 ust. 3 oraz art. 2 ust. 1 ustawy z 17.6.2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t. jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 75; dalej jako: PrzewlU)?”.

W uzasadnieniu wskazano na dwie linie orzecznicze w zakresie spornego zagadnienia. Zgodnie z jednym z poglądów, skarga na przewlekłość w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności jest dopuszczalna, bowiem postępowanie klauzulowe wchodzi w zakres pojęcia sprawy egzekucyjnej. Nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności to czynność systemowo i funkcjonalnie łącząca się z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Od chwili prawomocnego zakończenia postępowania rozpoznawczego postępowanie wchodzi w fazę postępowania egzekucyjnego (zob. postanowienie SN z 18.2.2005 r., III SPP 30/05, OSNP Nr 17/2007, poz. 278). Wobec tego, że rozpoznanie sprawy o nadanie klauzuli wykonalności należy do głównego nurtu postępowania, w którym sąd orzeka o dopuszczalności wykonania w drodze egzekucji sądowej świadczenia stwierdzonego w określonym akcie, postępowanie dotyczące stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki obejmuje także zwłokę w rozpoznaniu wniosku o nadanie klauzuli wykonalności (zob. postanowienie SN z 1.3.2018 r., III SPP 9/18; postanowienie SN z 18.1.2017 r., III SPZP 2/16, Legalis).

W orzeczeniach prezentujących odmienne stanowisko akcentuje się, że postępowanie w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności jest jedynie czynnością łączącą się z postępowaniem egzekucyjnym w tym sensie, że bez uzyskania tytułu wykonawczego nie jest możliwe wszczęcie postępowania egzekucyjnego, ale samo postępowanie klauzulowe nie mieści się w jego zakresie (zob. postanowienie SN z 4.11.2014 r., III SPP 223/14, Legalis). Czynności procesowe sądu, których przedmiotem jest nadanie klauzuli wykonalności prawomocnemu nakazowi zapłaty, są dokonywane już „poza tokiem postępowania” rozpoznawczego w rozumieniu art. 5 ust. 1 PrzewlU (zob. uchwała SN z 4.8.2016 r., III SPZP 1/16, Legalis).

Przed rozstrzygnięciem pytania prawnego, TK orzekł, że art. 1 ust. 2 PrzewlU w zakresie, w jakim nie dotyczy postępowania o nadanie klauzuli wykonalności orzeczeniu wydanemu w sprawie prowadzonej w trybie KPC, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że skutkiem wyroku nie jest utrata mocy obowiązującej art. 1 ust. 2 PrzewlU w całości, a jedynie w zakresie, w jakim przepis ten był podstawą do odrzucenia skargi na przewlekłość postępowania klauzulowego (zob. wyrok TK z 3.7.2019 r., SK 14/18, Legalis).

Stanowisko powiększonego składu SN

Sąd Najwyższy przychylił się do poglądu o dopuszczalności skargi na przewlekłość stwierdzoną w postępowaniu klauzulowym, wnoszoną na podstawie przepisów PrzewlU, jest on bowiem uzasadniony systemowo oraz funkcjonalnie, pozwala bowiem zrealizować najpełniej cele PrzewlU. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że istotne znaczenie dla wykładni przepisów PrzewlU ma art. 45 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284; dalej jako: EKPCz). Realizacją zasady skuteczności EKPCz jest wymóg realnego zapewnienia rozpatrywania i egzekwowanie spraw cywilnych. Ponadto rozpatrzenie sprawy, w jej szerokim konstytucyjnym znaczeniu, bez nieuzasadnionej zwłoki jest elementem konstytucyjnego prawa podmiotowego, ale niewątpliwie leży także w interesie publicznym (zob. wyrok TK z 18.10.2011 r., SK 39/09, Legalis). Jak wyjaśniono, prawa do rozstrzygnięcia sądowego nie można ograniczać jedynie do możliwości jego uzyskania, z uwagi na konieczność zapewnienia skuteczności i efektywności tego rozstrzygnięcia z racji jego wiążącego charakteru, należy przyjąć, że rozciąga się ono również na możliwość jego realizacji, w tym realizacji przymusowej w drodze egzekucji.

Uchwała SN(7) z 19.12.2019 r., I NSPZP 1/18


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Dopuszczalność skargi na przewlekłość w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny