Delegowanie pracowników za granicę w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym w Polsce

A A A

Sąd Najwyższy w wyroku wydanym w składzie 7 sędziów uznał, że jeżeli przedsiębiorca normalnie zatrudnia znaczną liczbę wszystkich pracowników w Polsce oraz w znacznej proporcji realizuje typowe krajowe umowy inwestycyjne lub handlowe w porównaniu do kontraktów zagranicznych, to pracownicy delegowani do pracy u pracodawców użytkowników w innym państwie Unii Europejskiej powinni podlegać polskiemu ustawodawstwu ubezpieczeń społecznych, choćby obrót pracodawcy tymczasowego ze znaczącej ilościowo normalnej działalności krajowej był niższy niż 25% obrotów.

„P.” sp. z o.o. jest agencją pracy tymczasowej. Zajmuje się m.in. działalnością związaną z wyszukiwaniem miejsc pracy i pozyskiwaniem wykwalifikowanych pracowników następnie „udostępnianych” przedsiębiorstwom z państw Unii Europejskiej w branżach: budowlanej, konstrukcyjnej oraz turystycznej. Jego administracja, kadry i księgowość w całości prowadzone są w Polsce, jednak większość dochodów uzyskuje za granicą, tam też zatrudniona jest większość zwerbowanych pracowników. ZUS odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego, że jeden z takich pracowników – Zygmunt W. delegowany do pracy u francuskiego pracodawcy użytkownika w charakterze spawacza podlegał polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych w okresach wykonywania pracy na terytorium Francji.

Sąd I instancji oddalił wniosek P. Spółki z o.o. o wydanie zaświadczenia w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym, natomiast sąd II instancji zobowiązał ZUS do wydania stosownego zaświadczenia.

Sąd Najwyższy w składzie zwykłym uznał, że prawidłowy osąd sprawy wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego: czy prowadzenie normalnej działalności w Polsce przez pracodawcę, który także deleguje pracowników do pracy w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej w rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29.4.2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. L Nr 166/2004, s. 1), wymaga oceny wszystkich kryteriów charakteryzujących prowadzenie zazwyczaj znacznej części działalności w Polsce, innej niż działalność związana z samym zarządzaniem wewnętrznym, czy też „w najistotniejszym stopniu” zależy od ustalenia co najmniej 25% proporcji obrotu krajowego w porównaniu do wielkości obrotu uzyskiwanego z kontraktów i pracy delegowanych pracowników do pracy w innych państwach członkowskich UE.

W ocenie składu przedstawiającego zagadnienie prawne, regulacje unijne nie zawierają podstaw lub uzasadnienia do odmowy ustalenia dalszego podlegania polskiemu ustawodawstwu ubezpieczeń społecznych pracowników delegowanych do pracy za granicą w oparciu o jakoby przesądzające lub „najistotniejsze” kryterium co najmniej 25% proporcji obrotu krajowego do zagranicznego jako adekwatnego przy ustalaniu prowadzenia znacznej części normalnej (zwykłej, typowej) działalności w kraju delegowania przez przedsiębiorstwo delegujące pracowników do pracy w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Przeciwnie, jest to jedno z możliwych kryteriów oceny. W razie wątpliwości, czy pracodawca prowadzi znaczną część normalnej działalności, innej niż związana z samym zarządzaniem wewnętrznym na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma swoją siedzibę, sądy nie powinny ograniczać się do ustalenia i porównania proporcji obrotów krajowych i zagranicznych, ale powinny oceniać wszystkie istotne okoliczności prowadzenia normalnie zwykłej działalności w kraju delegowania według charakterystyki podmiotowej i przedmiotowej działalności delegującego płatnika składek. Wymaga to uwzględnienia: miejsca, w którym przedsiębiorstwo ma zarejestrowaną siedzibę i administrację, zwłaszcza gdy nie ma ich w innym państwie członkowskim, a obsługuje także pracowników delegowanych; miejsca rekrutowania delegowanych pracowników i miejsca zawierania z nimi umów, a także kontraktów z klientami; prawa właściwego do umów z delegowanymi pracownikami i kontraktów z klientami oraz liczby umów wykonywanych w państwie wysyłającym i w państwie delegowania, bez ograniczania tych ustaleń do rzekomo „najistotniejszego” kryterium porównania obrotów w każdym z państw członkowskich, których rzecz dotyczy. Sąd Najwyższy podkreślił, że kryterium wielkości obrotów nie ma znaczenia decydującego lub wyłącznego m.in. dlatego, że jest pojęciem nieostrym i niezdefiniowanym, ale ponadto wywołuje rozmaite kontrowersje, np. w zakresie zaliczania kosztów sprawowanej przez płatnika wyłącznie w Polsce działalności rekrutacyjnej, planistycznej, marketingowej, logistycznej oraz obsługi administracyjnej pracowników delegowanych do pracy w innych państwach Unii Europejskiej do obrotu zagranicznego. SN wskazał również, że rację ma płatnik składek, gdy podważa kryterium proporcji obrotów uzyskiwanych w Polsce w porównaniu do obrotów w wysoko rozwiniętych państwach UE, które na ogół są nieproporcjonalne w odniesieniu do krajów o nieporównywalnym potencjale gospodarczym, które, co do zasady, implikują (generują) wyższe wielkości i wysokości kontraktów realizowanych w państwach o wyższym poziomie rozwoju gospodarczego (wyższą wycenę i koszty kontraktów zagranicznych), w których ponadto obowiązują przepisy płacowe gwarantujące nieporównywalne, niekiedy czterokrotnie lub nawet wyższe stawki wynagradzania pracowników najemnych.

Sąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania i wydał wyrok, w uzasadnieniu którego stwierdził, że przy ocenie, czy pracownik delegowany do pracy za granicą przez przedsiębiorstwo, które normalnie prowadzi działalność w Polsce, podlega polskiemu ustawodawstwu ubezpieczeń społecznych, decydujące znaczenie ma to, czy delegujący pracodawca zazwyczaj faktycznie prowadzi w Polsce normalnie znaczną część typowej działalności, innej niż związana z zarządzaniem wewnętrznym, pod względem podmiotowym i przedmiotowym a nie wyłącznie na podstawie kryterium wielkości czy wartości obrotów uzyskiwanych z takiej działalności w kraju i za granicą. Wolność gospodarcza i swoboda migracji sprzeciwiają się administracyjnemu wymuszaniu lub wpływaniu na określone proporcje obrotów krajowych i zagranicznych, pod rygorem utraty krajowych tytułów ubezpieczeń społecznych.

Wyrok SN (7) z 18.11.2015 r., II UK 100/14

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Delegowanie pracowników za granicę w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym w Polsce
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny