Bieg terminu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie w przypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy

A A A

Jeżeli w wyniku wydania przed 1.9.2004 r. decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 KPA albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, strona poniosła szkodę, a właściwy minister lub samorządowe kolegium odwoławcze stwierdziło – po tym dniu, lecz przed 11.4.2011 r. – nieważność tej decyzji albo jej wydanie z naruszeniem prawa, termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie przewidziany w art. 160 § 6 KPA rozpoczyna bieg z chwilą bezskutecznego upływu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w razie jego złożenia – z chwilą wydania decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy – wynika z uchwały podjętej w składzie 7 sędziów.

Pierwszy Prezes SN wniosła o podjęcie przez skład 7 sędziów SN uchwały w przedmiocie następującego zagadnienia prawnego wywołującego rozbieżności w wykładni prawa: „Czy zdarzeniem prawnym, które zgodnie z art. 160 § 6 KPA wyznacza początek terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed 1.9.2004 r., a której nieważność albo wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 KPA stwierdzono decyzją właściwego ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego po tym dniu (uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej SN z 31.3.2011 r., III CZP 112/10, OSNC Nr 7–8/2011, poz. 75) oraz przed dniem wejścia w życie ustawy z 3.12.2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), jest wydanie w I instancji decyzji nadzorczej, od której stronie przysługiwał wniosek do właściwego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy, czy też dopiero wydanie kolejnej decyzji przez ten sam organ w wyniku złożenia takiego wniosku na zasadzie art. 127 § 3 KPA?”.

Artykuł 160 KPA został uchylony z dniem 1.9.2004 r. na mocy ustawy z 17.6.2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1692), niemniej jednak, art. 160 § 1, 2, 3 i 6 KPA znajdują nadal zastosowanie do roszczeń odszkodowawczych w związku z decyzjami wydanymi przed dniem wejścia w życie noweli, co do których stwierdzenie ich nieważności lub wydania niezgodnie z art. 156 § 1 KPA nastąpiło po tym dniu. Według brzmienia art. 160 § 1 KPA, stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 KPA albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służyło roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosiła ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Zgodnie z art. 157 § 1 KPA, właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 KPA jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2 KPA, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 KPA. Od 11.4.2011 r., do zakresu pojęcia „decyzji ostatecznej” zaliczono również decyzje, od których nie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z kolei w odniesieniu do decyzji nadzorczych, które były wydane wcześniej, w orzecznictwie ukształtowały się dwa konkurencyjne stanowiska.

Zgodnie z pierwszym poglądem, decyzją ostateczną w rozumieniu art. 160 § 6 KPA jest wydana w I instancji decyzja nadzorcza ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego, nawet jeżeli strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w myśl art. 127 § 3 KPA (zob. wyrok SN z 6.11.2013 r., IV CSK 133/13, niepubl.; wyrok SA w Warszawie z 30.7.2013 r., I ACa 227/13, niepubl. oraz wyrok SN z 21.11.2008 r., V CSK 204/08, niepubl.).

Stanowisko przeciwstawne opiera się na założeniu, że w sytuacji, gdy od uzyskania przez decyzję cechy ostateczności zależą istotne dla strony skutki prawne, za początek biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 160 § 6 KPA nie można uważać daty pierwszej decyzji nadzorczej, lecz dopiero decyzję wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy (zob. wyrok SN z 18.12.2013 r., I CSK 142/13, niepubl. oraz wyrok SN z 19.9.2013 r., I CSK 732/12, niepubl.).

We wniosku podkreślono, że na rzecz pierwszego z prezentowanych poglądów przemawia prymat wykładni językowej nad innymi rodzajami wykładni. Ta pierwsza – zgodnie z założeniem wspólnym dla różnych gałęzi prawa – pozostaje podstawowym i pierwszoplanowym sposobem interpretacji przepisów. Dopiero wówczas, gdy w świetle wykładni językowej rodzą się uzasadnione wątpliwości co do treści normy prawnej, przy „odkodowaniu” jej treści sięgać należy po inne metody wykładni, w tym wykładnię celowościową i funkcjonalną. Wskazano również, że niezbędne wydaje się wzięcie pod rozwagę względów natury celowościowej oraz prokonstytucyjna wykładnia art. 160 § 6 KPA w zw. z art. 5 ustawy nowelizującej z 17.6.2004 r.. Wykładnia językowa nie może być traktowana jako jedyny i decydujący rodzaj wykładni, kiedy osiągane w jej wyniku rezultaty są oczywiście niesłuszne.

Sąd Najwyższy stwierdził, że we wskazanych wyżej ramach termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie przewidziany w art. 160 § 6 KPA rozpoczyna bieg z chwilą bezskutecznego upływu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, natomiast w przypadku jego złożenia – z chwilą wydania decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Uchwała SN (7) z 20.1.2015 r., III CZP 78/14

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Bieg terminu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie w przypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny