Baza danych niepodlegająca ochronie

A A A

PR Aviation BV prowadzi witrynę internetową, poprzez którą konsumenci mogą wyszukać informacje dotyczące lotów tanich linii lotniczych, porównać ceny oraz, po zapłacie prowizji, dokonać rezerwacji lotu. PR Aviation uzyskuje w sposób automatyczny dane potrzebne do zrealizowania indywidualnego zapytania, w szczególności ze zbioru danych połączonego z witryną Ryanaira Ltd, do której dostęp mają także konsumenci. Dostęp do tej witryny wymaga wcześniejszego zaakceptowania przez odwiedzającego tę witrynę ogólnych warunków Ryanaira poprzez zaznaczenie odpowiedniego okienka. Warunki te obejmowały następujące postanowienia: „2. Wyłączny kanał dystrybucji. Niniejsza witryna internetowa oraz biuro obsługi klienta Ryanaira są wyłącznymi kanałami świadczenia usług przez spółkę Ryanair. Ryanair.com jest jedyną witryną internetową upoważnioną do sprzedaży lotów tej spółki. Ryanair nie zezwala innym witrynom internetowym na sprzedaż swoich lotów oraz lotów Ryanaira jako części pakietu. (…) 3. Dozwolony użytek. Niniejszej witryny internetowej nie można używać do celów innych niż wymienione poniżej cele osobiste i niekomercyjne: (i) wyświetlanie witryny; (ii) składanie rezerwacji; (iii) sprawdzanie/zmienianie rezerwacji; (iv) sprawdzanie informacji dotyczących przylotów/wylotów; (v) dokonywanie odprawy online; (vi) przechodzenie do innych witryn przy użyciu łączy zamieszczonych w tej witrynie; (vii) korzystanie z innych funkcji, które mogą być zamieszczone w tej witrynie. Używanie jakichkolwiek zautomatyzowanych systemów lub oprogramowania do pozyskiwania danych z tej witryny lub z witryny www.bookryanair.com do celów komercyjnych (tzw. screen scraping) jest zabronione z wyjątkiem przypadków, gdy strony trzecie zawarły bezpośrednio z liniami Ryanair pisemną umowę licencyjną, która zezwala im na uzyskiwanie dostępu do informacji na temat cen, lotów i rozkładów linii Ryanair wyłącznie na potrzeby porównywania cen”.

Ryanair twierdził, że PR Aviation naruszyła jego prawa związane z bazą danych i że postąpiła wbrew ogólnym warunkom użytkowania jego witryny internetowej, mimo ich wcześniejszego zaakceptowania. Ryanair wniósł pozew o nakazanie PR Aviation zaniechania wszelkich naruszeń praw tej spółki pod groźbą grzywny oraz o zasądzenie odszkodowania.

Rozpatrujący tę sprawę sąd krajowy uznał, że sporny w postępowaniu głównym zbiór danych Ryanaira stanowi bazę danych w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 96/9 w sprawie ochrony prawnej baz danych, która nie jest jednak chroniona ani z tytułu prawa autorskiego na podstawie rozdziału II tej dyrektywy, ani z tytułu prawa sui generis na podstawie rozdziału III dyrektywy. W pytaniu prejudycjalnym sąd odsyłający dążył do ustalenia, czy dyrektywę 96/9 należy interpretować w ten sposób, że mając na względzie łączne stosowanie art. 6 ust. 1, art. 8 oraz 15 tej dyrektywy, swoboda korzystania z takiej bazy danych nie może zostać ograniczona umownie?

W art. 1 ust. 2 dyrektywy 96/9 zdefiniowano pojęcie „bazy danych”. W opinii TS ten przepis przemawia za szeroką wykładnią tego terminu, niezależnie od kryteriów formalnych, technicznych i fizycznych (wyrok Fixtures Marketing, C 444/02, pkt 20–32). Jednak definicja zawarta w art. 1 ust. 2 dyrektywy 96/9 jest ograniczona „celami niniejszej dyrektywy”. Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 96/9 zmierza ona do „ochrony prawnej bazy danych”. Dyrektywa ustanawia dwie formy ochrony prawnej takiej bazy. Pierwsza forma unormowana w art. 3–6 dyrektywy 96/9 polega na ochronie z tytułu prawa autorskiego i ma zastosowanie, zgodnie z art. 3 ust. 1 tej dyrektywy, do baz danych, które z powodu wyboru lub uporządkowania ich zawartości stanowią własną intelektualną twórczość autora. Druga forma unormowana w art. 7–11 dyrektywy 96/9 polega na ochronie z tytułu prawa sui generis i ma zastosowanie, zgodnie z art. 7 ust. 1 tej dyrektywy, do baz danych wymagających jakościowej lub ilościowej, istotnej inwestycji dla uzyskania, weryfikacji lub prezentacji ich zawartości. Te dwie formy ochrony prawnej są przedmiotem przepisów wspólnych zawartych w art. 12–16 w rozdziale IV tej dyrektywy. Zdaniem Trybunału okoliczność, że bazę danych znamionują cechy określone w definicji zawartej w art. 1 ust. 2 dyrektywy 96/9, nie pozwala uznać, iż mają do niej zastosowanie przepisy tej dyrektywy normujące prawo autorskie lub prawo sui generis, jeśli baza taka nie spełnia ani przesłanki zastosowania ochrony z tytułu prawa autorskiego, ani ochrony z tytułu prawa sui generis.

Trybunał stwierdził, że art. 6 ust. 1 tej dyrektywy – który zezwala legalnemu użytkownikowi bazy danych, pod pewnymi warunkami, na dokonanie którejkolwiek z czynności wymienionych w art. 5 bez upoważnienia ze strony autora bazy danych – zawarty jest w rozdziale tej dyrektywy poświęconym prawu autorskiemu i nie ma zastosowania do baz danych niepodlegających ochronie z tytułu tego prawa. Artykuł 8 dyrektywy 96/9, który wymienia zwłaszcza prawa legalnych użytkowników bazy danych, zawarty jest w rozdziale tej dyrektywy poświęconym prawu sui generis i nie ma w związku z tym zastosowania do baz danych niepodlegających ochronie z tytułu tego prawa. Przepis art. 15 dyrektywy 96/9, który przewiduje wiążący charakter niektórych przepisów tej dyrektywy, stanowiąc, iż nieważne są wszelkie przepisy umowne z nimi sprzeczne, wymienia wprost jedynie art. 6 ust. 1 i art. 8. W konsekwencji TS stwierdził, że z przedmiotu oraz ze struktury dyrektywy 96/9 wynika, że przepisy art. 6 ust. 1, art. 8 i 15 tej dyrektywy, które ustanawiają na rzecz legalnych użytkowników bazy danych prawa o charakterze bezwzględnym, nie mają zastosowania do bazy danych niepodlegającej ochronie, zgodnie z tą dyrektywą, ani z tytułu prawa autorskiego, ani z tytułu prawa sui generis. W tej sytuacji przepisy dyrektywy 96/9 nie stanowią przeszkody w przyjęciu postanowień umownych mających za przedmiot warunki korzystania z takiej bazy danych.

Trybunał stwierdził, że jeżeli twórca bazy danych podlegającej ochronie na mocy przepisów dyrektywy 96/9 zdecyduje się zezwolić na korzystanie z tej bazy lub z jej kopii, jest uprawniony do uregulowania takiego korzystania w drodze zawartej z legalnym użytkownikiem umowy uściślającej, zgodnie z przepisami tej dyrektywy, „cele oraz sposób” korzystania z danej bazy lub z jej kopii. Natomiast w przypadku bazy danych, do której przepisy dyrektywy 96/9 nie mają zastosowania, to jej twórca nie korzysta z systemu ochrony prawnej ustanowionego przez tę dyrektywę, a zatem może domagać się ochrony jedynie na podstawie obowiązującego prawa krajowego.

Reasumując TS orzekł, że przepisy dyrektywy 96/9 powinno interpretować się w ten sposób, że nie mają one zastosowania do bazy danych niepodlegającej ochronie na mocy tej dyrektywy ani z tytułu prawa autorskiego, ani z tytułu prawa sui generis, w związku z czym art. 6 ust. 1, art. 8 i 15 tej dyrektywy nie stanowią przeszkody, aby twórca takiej bazy danych ograniczył w drodze umowy – bez uszczerbku dla obowiązującego prawa krajowego – korzystanie z niej przez strony trzecie.

Wyrok z 15.1.2015 r., Ryanair, C 30/14

Źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska - adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Baza danych niepodlegająca ochronie
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny