Adresat decyzji o rozbiórce

A A A

Nakaz rozbiórki powinien być w pierwszej kolejności nałożony na inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej – nawet jeśli nie jest już właścicielem nieruchomości, ale nie poinformował o tym organów w trakcie postępowania legalizacyjnego.

Postępowanie legalizacyjne

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzjami z 2017 r. nakazał K.P. rozbiórkę domu letniskowego i drewnianej szopy, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. utrzymał w mocy decyzję dotyczącą domu letniskowego oraz uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę szopy, z uwagi na konieczność jednoznacznego określenia obiektu objętego nakazem. Organ odwoławczy stwierdził, że K.P. w 1995 r. nabył niezabudowaną działkę, na której wybudował bez wymaganego pozwolenia wskazane obiekty budowlane. Ponieważ nie spełniają one cechy trwałego związania z gruntem, nie mogą być zakwalifikowane jako budynki, a w efekcie nie są objęte zwolnieniem z wymogu uzyskania pozwolenia na budowę.

K.P. wniósł skargi na obie decyzje. Stwierdził, że żaden z organów nie dokonał rzetelnego zebrania i oceny materiału dowodowego, pominięto także interes strony i interes społeczny przez niewyjaśnienie daty budowy, charakteru i faktycznego przeznaczenia obiektów. Skarżący wskazał też, że organy nie ustaliły, iż od ponad roku nie jest już on właścicielem działki, a w rezultacie nie posiada uprawnień do władania spornymi obiektami. K.P. domagał się przeprowadzenia na tę okoliczność dowodu z księgi wieczystej nieruchomości. Jego zdaniem niedopuszczalne jest bowiem przyjęcie możliwości wydania nakazu rozbiórki w stosunku do inwestora, który nie legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości. Nakaz taki jest trwale niewykonalny, a organ nie może zobowiązać osoby nieposiadającej tytułu prawnego do nieruchomości do ingerencji w prawo własności innego podmiotu.

Orzeczenie WSA

Po połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia WSA w Gdańsku oddalił skargi K.P. Odnosząc się do kwestionowania przez skarżącego ustaleń organów nadzoru budowlanego co do adresata decyzji, wskazał, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej. Nie poszukuje dowodów i nie ustala stanu faktycznego. Sąd może przeprowadzić dowody z dokumentów, jeśli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podkreślił, że niezależnie od obowiązków organu w zakresie postępowania dowodowego strona postępowania administracyjnego jest zobowiązana do przedstawiania dowodów niezbędnych do ustalenia okoliczności faktycznych, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Umowa darowizny została zawarta jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, jednak K.P. w toku postępowania administracyjnego nie wskazał, że doszło do zmiany właściciela działki. W ocenie Sądu, skoro skarżący nie przedłożył dowodów tego zdarzenia ani organowi I ani II instancji, to podnoszenie tej okoliczności dopiero w skargach należy ocenić jako próbę nieuzasadnionego przedłużenia postępowania. Dodatkowo sąd wskazał, że w art. 52 ustawy z 7.7.1994 r. – Prawo budowlane (t. jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 2351; dalej: PrBud) wśród adresatów nakazu rozbiórki wymieniono inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. K.P. nie wykazał braku prawa do dysponowania na cele budowlane nieruchomością, na której znajdują się sporne obiekty. W konsekwencji w okolicznościach tej sprawy nakazanie rozbiórki inwestorowi (sprawcy samowoli budowlanej) było prawidłowe. Nie ma tu mowy o niewykonalności zaskarżonej decyzji.

W ocenie sądu ustalony przez organy stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Kwestionowane decyzje zostały wydane po przeprowadzeniu procedury legalizacyjnej, a orzeczenie rozbiórki obiektów budowlanych jest skutkiem nieprzedłożenia przez skarżącego dokumentów wymaganych do legalizacji. Sąd uznał, że dla oceny zarzutów co do ustalenia daty budowy spornych obiektów kluczowy jest fakt, iż K.P., pomimo wezwań, nie udzielał organowi jakichkolwiek wyjaśnień. W rezultacie organy dokonały ustaleń w oparciu o umowę z 1995 r., na podstawie której K.P. nabył niezabudowaną działkę, oraz umów ubezpieczenia budynku letniskowego na tej działce, zawieranych od 1998 r.

Stanowisko NSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną K.P. Jak wyjaśniono, z regulacji obowiązujących w dacie wydania zaskarżonych decyzji nie wynika, że organ ma obowiązek ustalenia tytułu prawnego inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prawidłowość wyboru adresata decyzji nakazującej rozbiórkę powinna być oceniana z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy. Adresatem nakazu rozbiórki, co do zasady, powinien być inwestor, który dopuścił się samowoli budowlanej i posiada w dalszym ciągu tytuł prawny do nieruchomości. Nakaz może jednak zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, ale dysponuje nią na cele budowlane na podstawie innego tytułu prawnego. Może też dojść do sytuacji, w której inwestor buduje obiekt na terenie, do którego nie ma żadnych praw, bez zgody właściciela nieruchomości gruntowej. W sytuacji faktyczno-prawnej niniejszej sprawy zobowiązanie inwestora do dokonania rozbiórki samowolnie wykonanych obiektów budowlanych nie naruszało art. 52 PrBud. Przede wszystkim ani w dacie wszczęcia postępowania, ani też później, skarżący nie kwestionował posiadania tytułu własności do nieruchomości i spornych obiektów.


Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że w świetle art. 7 KPA strony nie są zupełnie zwolnione od aktywności dowodowej, zwłaszcza w sytuacji, gdy określone okoliczności nie są organowi znane, a strona nie kwestionuje dotychczasowych ustaleń. Jeśli osoba będąca inwestorem i właścicielem nieruchomości w dacie wszczęcia postępowania nie poinformowała w trakcie postępowania legalizacyjnego o zbyciu nieruchomości, nie może skutecznie postawić zarzutu nieustalenia tej okoliczności przez organy. Sąd administracyjny orzeka o legalności zaskarżonej decyzji na podstawie akt sprawy, według stanu faktycznego i prawnego z daty wydania decyzji. W dacie wydania decyzji I i II instancji organy nie miały podstaw do przyjęcia, że jej wykonanie przez inwestora może okazać się niemożliwe. Oceniając znaczenie okoliczności faktycznych NSA stwierdził ex post, że samo przeniesienie na inną osobę własności nieruchomości, na której jest usytuowany wykonany samowolnie obiekt budowlany, nie oznacza niewykonalności decyzji nakazującej rozbiórkę tego obiektu, skierowanej do inwestora.

Wyrok NSA z 13.1.2022 r., II OSK 300/19, Legalis


Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Adresat decyzji o rozbiórce
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny