Wypowiedzenie warunków pracy wynikających z układu zbiorowego

Uchwała SN (7) z 29.9.2006 r., II PZP 3/06

Monitor Prawa Pracy | 2/2007
Moduł: prawo pracy

Przepis art. 24113 § 2 zd. 2 KP ma zastosowanie do wypowiedzenia wynikających z układu zbiorowego pracy warunków umowy o pracę w razie rozwiązania tego układu, także wtedy, gdy nie został on zastąpiony nowym układem zbiorowym pracy ani regulaminem wynagradzania.

Uchwała SN (7) z 29.9.2006 r., II PZP 3/06

Przewodniczący Prezes SSN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza, Zbigniew Hajn, Józef lwulski, Kazimierz Jaśkowski, Jerzy Kwaśniewski, Herbert Szurgacz.

Sąd Najwyższy podjął ww. uchwałę po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych 29.9.2006 r. sprawy z powództwa Stefana K. przeciwko X S.A. w W. o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach, na skutek zagadnienia prawnego przekazanego postanowieniem SN z 9.5.2006 r.:

„Czy przepis art. 24113 § 2 zd. 2 KP ma zastosowanie do wypowiedzeń indywidualnych warunków umowy o pracę ze względu na upływ okresu wypowiedzenia zakładowego układu zbiorowego pracy, jeżeli układ ten nie został zastąpiony układem zbiorowym pracy ani regulaminem wynagradzania?”.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 9.5.2006 r., w sprawie II PK 267/05, SN w składzie trzech sędziów postawił powiększonemu składowi do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne wskazane w sentencji uchwały. Wskazano na rozbieżność w orzecznictwie SN. W wyroku z 23.8.2005 r., I PK 24/05 (OSNP Nr 13-14/2006, poz. 201) SN stwierdził, że w sytuacji opisanej w zagadnieniu prawnym przepis art. 24113 § 2 KP nie ma zastosowania. Przeciwne stanowisko zajął SN w wyroku z 14.2.2006 r., III PK 109/05 (niepubl.), stwierdzając, że art. 24113 § 2 zd. 2 KP ma zastosowanie do wypowiedzenia zmieniającego złożonego po rozwiązaniu układu zbiorowego, także w razie niezawarcia nowego układu. Skład przedstawiający zagadnienie prawne skłania się ku temu drugiemu poglądowi.

Prokurator wniósł o podjęcie uchwały stwierdzającej, że przepis art. 24113 § 2 zd. 2 KP ma zastosowanie do wypowiedzeń indywidualnych warunków umowy o pracę ze względu na upływ okresu wypowiedzenia zakładowego układu zbiorowego, jeżeli układ ten nie został zastąpiony układem zbiorowym pracy ani regulaminem wynagradzania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis art. 24113 § 2 KP stanowi, że „postanowienia układu mniej korzystne dla pracowników wprowadza się w drodze wypowiedzenia pracownikom dotychczasowych warunków umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy. Przy wypowiedzeniu dotychczasowych warunków umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy nie mają zastosowania przepisy ograniczające dopuszczalność wypowiadania warunków takiej umowy lub aktu”.

Z przepisu tego wynika wprost, że stosuje się go w razie niekorzystnej dla pracowników zmiany układu zbiorowego lub wprowadzenia nowego układu, gdy uprzednio był stan bezukładowy. Na podstawie art. 772 § 5 KP w tych obu sytuacjach odpowiednio stosuje się go do regulaminu wynagradzania. Należy więc przyjąć, że omawiany art. 24113 § 2 KP ma zastosowanie także w razie niekorzystnej dla pracowników zmiany regulaminu wynagradzania bądź wprowadzenia nowego regulaminu. Stosuje się go także, gdy regulamin wynagradzania zastępuje układ zbiorowy, który przestał obowiązywać, i w sytuacji odwrotnej, tj. w przypadku wejścia w życie układu zbiorowego w miejsce uprzednio obowiązującego regulaminu wynagradzania.

Nie ma natomiast przepisu wprost regulującego sytuację, gdy układ zbiorowy lub regulamin wynagradzania tracą moc, a w ich miejsce nie został wprowadzony nowy akt regulujący wynagrodzenia. Stąd wynikają wątpliwości przedstawione w pytaniu prawnym i rozbieżność orzecznictwa SN.

W tezie drugiej powołanego wyroku z 23.8.2005 r., I PK 24/05, SN stwierdził, że przepis art. 24113 § 2 KP nie ma zastosowania do wypowiedzeń zmieniających (wypowiedzeń indywidualnych warunków umów o pracę) ze względu na upływ okresu wypowiedzenia zakładowego układu zbiorowego pracy, jeżeli układ ten nie został zastąpiony nowym układem zbiorowym pracy.

Natomiast w tezie pierwszej wyroku z 6.1.2006 r., III PK 108/05 (niepubl.), oraz w wyroku z 14.2.2006 r., III PK 109/05 (na który powołał się SN w uzasadnieniu pytania), przyjęto, że przepis art. 24113 § 2 zd. 2 KP ma zastosowanie do wypowiedzenia zmieniającego złożonego po rozwiązaniu układu zbiorowego pracy, także w razie niezawarcia nowego układu.

Omawiane zagadnienie jest nowym problemem pod rządem Kodeksu pracy. Obowiązująca do 31.12.1974 r. ustawa z 14.4.1937 r. o układach zbiorowych pracy (Dz.U. Nr 31, poz. 242 ze zm.) stanowiła w art. 8 ust. 1, że „zmiany indywidualnej umowy o pracę, wprowadzone do tej umowy przez układ zbiorowy pracy, mogą być po wygaśnięciu układu uchylone i brzmienie pierwotne umowy indywidualnej o pracę przywrócone, jednakże z zachowaniem terminów wypowiedzenia ustawowych, umownych lub zwyczajowych. Wypowiedzenie umowy indywidualnej o pracę może być dokonane z zachowaniem wyżej określonego trybu nawet na termin wygaśnięcia układu zbiorowego pracy”. Oznacza to, że niekorzystna dla pracownika zmiana umowy nie następowała automatycznie, lecz wymagała wypowiedzenia.

Pod rządem Kodeksu pracy obowiązywały [...]