Urlop rodzicielski jako okres (nie)zaliczany do wymiaru urlopu wypoczynkowego na gruncie wyroku TSUE C-12/17

ARTYKUŁ ODORZECZNICZY

Monitor Prawa Pracy | 5/2020
Moduł: prawo pracy
DOI: 10.32027/MOPR.20.5.5
 Justyna Czerniak-Swędzioł

Prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego, jak również prawo do urlopu wychowawczego (rodzicielskiego) zostało zapisane w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej1. Trybunał odróżnia prawo do urlopu macierzyńskiego udzielanego rodzicom w celu sprawowania opieki na dzieckiem od prawa do urlopu rodzicielskiego, w trakcie którego nie chodzi już o ochronę zdrowia kobiety, lecz o pomoc pracującym rodzicom w pogodzeniu ich obowiązków zawodowych i rodzinnych poprzez umożliwienie zawieszenia aktywności zawodowej, przy jednoczesnej gwarancji powrotu na to samo lub równorzędne stanowisko pracy. Urlop rodzicielski jest szczególnym rodzajem urlopu, uregulowanym przepisami dyrektywy Rady 2010/18/UE z 8.3.2010 r. w sprawie wdrożenia zmienionego porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego zawartego przez BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP i ETUC oraz uchylającej dyrektywę 96/34/WE2. Dyrektywa ta, a dokładniej zrewidowane porozumienie ramowe3, nie czynią jednak żadnej wzmianki o ewentualnym prawie do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego, który powinien zostać udzielony i rozpocząć swój bieg w okresie, w którym pracownik przebywa na urlopie rodzicielskim. Na gruncie sprawy C-12/17 ­­– w ramach postępowania toczącego się pomiędzy sądem wyższej instancji w Botoszanach (Tribunalul Botoşani Rumunia) a ministerstwem sprawiedliwości Rumunii (Ministerul Justitiţiei) a Marią Dicu – Trybunał zweryfikował istnienie ewentualnych powiązań pomiędzy corocznym płatnym urlopem wypoczynkowym a urlopem rodzicielskim. Celem niniejszego opracowania jest wskazanie różnic, jakie występują pomiędzy urlopem macierzyńskim a rodzicielskim, możliwości potraktowania urlopu rodzicielskiego jako okresu zawieszenia wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, a zarazem próbą odpowiedzi na pytanie, czy państwa członkowskie zawsze pozostają zobowiązane do zaliczenia okresu urlopu rodzicielskiego w wymiar corocznego urlopu wypoczynkowego.

TEZY ZBIORCZE

1) Pracownik jest uprawniony do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego, które to prawo – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału ­– musi być uznane za zasadę prawa socjalnego Unii o szczególnej wadze; 2) Państwa członkowskie nie mogą uzależniać samego istnienia prawa do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego, które wynika wprost z dyrektywy 2003/88, od spełnienia jakichkolwiek warunków wstępnych; 3) Cel, który odróżnia prawo do corocznego płatnego urlopu od innych rodzajów urlopów czy okresów przerwy w pracy, realizujących inne cele, bazuje na założeniu, że pracownik faktycznie świadczył pracę w trakcie okresu rozliczeniowego, a w związku z tym wymiar corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego powinien być obliczany w odniesieniu do okresów rzeczywistego świadczenia pracy zgodnie z umową o pracę; 4) W sytuacji, w której pracownik nie jest w stanie wypełniać swoich obowiązków, przede wszystkim z uwagi na nieobecność wskutek choroby, prawo do corocznego płatnego urlopu nie może zostać przez państwo członkowskie uzależnione od warunku polegającego na obowiązku rzeczywistego świadczenia pracy; 5) Sytuacja pracownika na urlopie rodzicielskim bardzo różni się od sytuacji pracownika niezdolnego do pracy z powodu choroby, jak również od sytuacji pracownicy, która korzysta z prawa do urlopu macierzyńskiego; 6) Celem urlop macierzyńskiego jest zapewnienie ochrony biologicznej kondycji kobiety w okresie ciąży i po jej zakończeniu oraz ochrona szczególnych relacji między kobietą a jej dzieckiem podczas okresu następującego po ciąży i porodzie, by nie doszło do zakłócenia tych relacji ze względu na kumulację zajęć wynikającą z wykonywania w tym czasie działalności zawodowej; 7) Korzystanie z urlopu rodzicielskiego nie ma nieprzewidywalnego charakteru i w większości wypadków wynika z woli zajmowania się dzieckiem przez pracownika; 8) Urlop rodzicielski pozostaje szczególnym rodzajem urlopu – uregulowany dyrektywą 2010/18 – umożliwiającym pogodzenie obowiązków zawodowych i rodzinnych poprzez zawieszenie aktywności zawodowej pracownika, przy jednoczesnej gwarancji powrotu na to samo lub równorzędne stanowisko pracy; 9) Porozumienie ramowe dotyczące urlopu rodzicielskiego (klauzula 5 pkt 3) zezwala prawu krajowemu na tymczasowe zawieszenie stosunku pracy pracownika korzystającego z urlopu rodzicielskiego, a pracownik ten, nie wykonując zadań w ramach stosunku pracy, wciąż pozostaje pracownikiem w rozumieniu prawa Unii; 10) Wykładnia art. 7 ust. 1 dyrektywy 2003/88 nie stoi na przeszkodzie uregulowaniu przez przepisy krajowe, aby okres przebywania przez pracownicę na urlopie rodzicielskim nie był uwzględniony przy określaniu wymiaru corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego z uwagi na zawieszenie stosunku pracy i rzeczywiste nieświadczenie pracy w tym okresie.



Parental leave as a period (not) counted in the scope of a rest leave ?based on the verdict of the CJEU C-12/17

The right to a paid rest leave, and the right to a parental leave are recorded in the Charter of Fundamental Rights of the European Union. The CJEU differentiates the right to a maternal leave given to parents in order to care for a child from the right to a parental leave, during which the issue is not about protecting the woman’s health but helping working parents to accommodate their work and family duties by making it possible to suspend professional activity, while having a guarantee of returning to the same or equivalent position at work. Parental leave is a special type of leave, regulated by the provisions of the Council 20/18/EU of 8.3.2010 on implementation of modified framework agreement regarding a parental leave concluded by BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP and ETUC which repeals directive 96/34/EC. This directive, more specifically reconsidered framework agreement, does not mention in any way a possible right to an annual paid rest leave, which should be given and begin in the period in which an employee is on a parental leave. Based on the case C-12/17 – within proceedings among the superior court in Botoszany (Tribunalul Boto?ani Rumunia) and the Ministry of Justice of Romania (Ministerul Justiti?iei) and Maria Dicu – the CJEU verified the existence of possible connections between an annual paid rest leave and a parental leave. The purpose of the present paper is to indicate differences which appear between a maternal and parental leave, possibilities of considering a parental leave as a period of suspending professional work, and an attempt to answer the question whether member states always remain obligated to qualify the period of parental leave as an annual rest leave. Keywords: parental leave, maternal leave, amount of rest leave, Court of Justice of the European Union.
Słowa kluczowe: urlop rodzicielski, urlop macierzyński, wymiar urlopu wypoczynkowego, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.