Rodzaje emerytur

Wyrok SN z 19.3.2014 r., I UK 345/13

Monitor Prawa Pracy | 8/2014
Moduł: prawo pracy

W judykaturze przyjmuje się, że emerytura w niższym i w pow­szechnym wieku emerytalnym to odrębne rodzaje emerytur.

Wyrok SN z 19.3.2014 r., I UK 345/13

Przewodniczący Sędzia SN Małgorzata Gersdorf, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Romualda Spyt (sprawozdawca). Sąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych 19.3.2014 r. sprawy z odwołania Mariana R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C. o wysokość emerytury na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku SA w K. z 25.3.2013 r. […], oddala skargę.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. odmówił Marianowi R. obliczenia emerytury na podstawie art. 26 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm., dalej jako: EmRentyFUSU), przy zastosowaniu art. 55 EmRentyFUSU. W odwołaniu Marian R. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, przyznania i obliczenia emerytury na podstawie art. 55 i 26 EmRentyFUSU, gdyż byłaby ona wyższa od emerytury obliczonej na podstawie art. 53 EmRentyFUSU. Wyrokiem z 28.3.2012 r. sąd I instancji zmienił zaskarżoną decyzję, zobowiązując organ rentowy do obliczenia emerytury ubezpieczonego na podstawie art. 26 EmRentyFUSU. Sąd I instancji ustalił, że ubezpieczony Marian R. (urodzony 6.10.1946 r.) od 6.10.2006 r. ma ustalone prawo do emerytury. Wypłata świadczenia została zawieszona z uwagi na kontynuowanie przez ubezpieczonego zatrudnienia. Decyzją z 9.12.2011 r. organ rentowy ponownie ustalił wysokość emerytury ubezpieczonego i podjął jej wypłatę od 1.10.2011 r. Ubezpieczony 26.10.2011 r. złożył wniosek o emeryturę w związku z ukończeniem 65. roku życia. Dołączył świadectwo pracy z 24.10.2011 r. stwierdzające, że od 1.1.2011 r. do 21.10.2011 r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w spółce z o.o. „T.T.K.” w Z., oraz wystawione przez tego pracodawcę 24.10.2011 r. zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. Ubezpieczony legitymuje się przeszło 45-letnim okresem składkowym i nieskładkowym. Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd I instancji stwierdził, że ubezpieczony spełnia warunki do uzyskania emerytury na podstawie art. 26 EmRentyFUSU, po osiągnięciu wieku 65 lat kontynuował bowiem ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a z wnioskiem o przyznanie emerytury w związku z ukończeniem 65. roku życia wystąpił po 31.12.2008 r. Przywołując art. 55 EmRentyFUSU, sąd wskazał, że nie zawiera on jakiegokolwiek zastrzeżenia wskazującego, aby uprzednie ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury uniemożliwiało jego zastosowanie. Apelację od wyroku sądu I instancji wniósł organ rentowy, zarzucając naruszenie prawa materialnego – art. 55 EmRentyFUSU, przez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie oraz przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury, której wysokość ustalono według zasad określonych w art. 28 EmRentyFUSU, pomimo że ubezpieczony w dniu 31.12.2008 r. był uprawniony do emerytury (wniosek o emeryturę złożył przed 31.12.2008 r.). Wyrokiem z 25.3.2013 r. SA w K. oddalił apelację. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie brak jest przeszkód do zastosowania w wypadku ubezpieczonego art. 26 EmRentyFUSU przy obliczeniu wysokości emerytury przyznanej na podstawie art. 27 EmRentyFUSU. Zauważyć bowiem należy, że w art. 55 mowa jest o spełnieniu warunków do uzyskania emerytury określonych w art. 27. W ocenie sądu II instancji, wystąpienie z wnioskiem o emeryturę (o którym mowa w zdaniu drugim omawianego przepisu) należy wiązać z tym konkretnym świadczeniem (emeryturą z art. 27), a nie ze złożeniem (wcześniej) wniosku o jakiekolwiek świadczenie emerytalne, przysługujące na innej podstawie prawnej. Nie ulega wątpliwości, że z wnioskiem o taką emeryturę skarżący wystąpił po 31.12.2008 r., zatem przysługuje mu prawo do obliczenia wysokości tego świadczenia na podstawie art. 26 EmRentyFUSU. Organ rentowy zaskarżył ten wyrok skargą kasacyjną, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 55 w zw. z art. 4 pkt 1 i 13 EmRentyFUSU, przez jego błędną wykładnię i niesłuszne przyjęcie, że emeryt urodzony przed 1 stycznia 1949 r., mający ustalone prawo do emerytury od 6.10.2006 r. i kontynuujący zatrudnienie oraz uiszczający składki emerytalne ma prawo do uzyskania prawa do emerytury kapitałowej na podstawie art. 26 EmRentyFUSU w zw. z jej art. 55. W uzasadnieniu podniesiono, że przepis art. 55 EmRentyFUSU znajduje zastosowanie wyłącznie do tych ubezpieczonych uprawnionych do emerytury na podstawie art. 27 EmRentyFUSU, którzy na dzień 31.12.2008 r. nie posiadali statusu emeryta potwierdzonego decyzją organu rentowego, zatem osobie, której przyznano jakąkolwiek emeryturę obliczoną na dotychczasowych zasadach, tzn. zgodnie z art. 53 EmRentyFUSU, nie przysługuje prawo do zastosowania art. 55 i obliczenia emerytury zgodnie z art. 26 EmRentyFUSU. Zauważono także, że z interpretacją art. 55 EmRentyFUSU zaprezentowaną przez sąd II instancji nie sposób się zgodzić. Użyte w tym przepisie słowo „ubezpieczony” ma swoją legalną definicję określoną w art. 4 pkt 13 EmRentyFUSU. Jest to osoba podlegająca ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu, określonemu w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (także osoba, która podlegała ubezpieczeniom społecznym przed dniem wejścia w życie ustawy). Z kolei art. 4 pkt 1 EmRentyFUSU definiuje pojęcie emeryta. Jest to osoba mająca ustalone prawo do emerytury, w tym do emerytury częściowej. Można zatem przyjąć, że skoro ubezpieczony Marian R. miał ustalone prawo do emerytury od 6.10.2006 r., to przestał być „ubezpieczonym” w rozumieniu ustawy, a stał się „emerytem”. Nie mógł więc skorzystać z możliwości obliczenia emerytury przewidzianego dla emerytur kapitałowych. Wynika to zresztą z logiki reformy emerytalnej. Dla osób urodzonych przed 1.1.1949 r. przewidziane jest obliczanie emerytur na zasadach określonych w przepisie art. 27 EmRentyFUSU. Zastosowana przez sąd II instancji interpretacja ma charakter wykładni rozszerzającej, co jest niezgodne z intencją ustawodawcy, który wyłączył z zakresu zastosowania tej normy prawnej tych ubezpieczonych, którzy na dzień 31.12.2008 r. zrealizowali prawo do emerytury na zasadach wówczas obowiązujących.