Prawo do przywróconego zasiłku przedemerytalnego po wyroku TK - glosa

Prawo do przywróconego zasiłku przedemerytalnego po wyroku TK - glosa

Monitor Prawa Pracy | 9/2005
Moduł: prawo pracy
Wojciech Maciejko

Osoby, którym ostateczną decyzją odmówiono przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, mogą nabyć to prawo. Trybunał uznał, że skreślając 1.1.2002 r. przepis pozwalający nabywać zasiłek przedemerytalny, ustawodawca w niekonstytucyjny sposób pozbawił tego prawa pewnej kategorii osób, które rozpoczęły lub zamierzały rozpocząć o nie starania.

Jednym z warunków uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego było zarejestrowanie się w powiatowym urzędzie pracy przed 1.1.2002 r. Wszyscy, którzy nie będąc bezrobotnymi, nie zdążyli zebrać wymaganych dokumentów i dokonać rejestracji przed tą datą, spotkali się z odmową przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Zdaniem TK stworzenie tak trudnego do pokonania warunku narusza zawartą w art. 2 Konstytucji RP1 zasadę demokratycznego państwa prawnego i uzasadnia stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu tworzącego to ograniczenie.

Osoby, którym z tych względów odmówiono przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, nawet aktualnie mogą uzyskać do niego prawo, jeżeli powołując się na wyrok Trybunału, dopełnią odpowiednich czynności procesowych przed właściwym organem. Co więcej, osoby te są uprawnione do wypłaty należnego im zasiłku przedemerytalnego wstecz za cały okres, w którym z winy ustawodawcy byli pozbawieni swojego prawa.

Wyrok TK z 22.3.2005 r., K 22/042

Osoba w okresie przedemerytalnym nie ma obowiązku śledzenia prac Parlamentu

Prawo do zasiłku przedemerytalnego zostało zniesione przez art. 3 pkt 13 ustawy z 17.12.2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji ds. Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół3. Konstytucyjność tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości. Ustawodawca korzysta ze swobody w tworzeniu i znoszeniu form przeciwdziałania bezrobociu w zależności od sposobu, który uzna za najbardziej odpowiedni do aktualnej sytuacji społeczno-gospodarczej i finansowej państwa. Nie może jednak, jak zasadnie dostrzegł TK, w dowolny sposób wycofywać się z utrwalonych już uprawnień przewidzianych przez obowiązujące prawo. W szczególności powinien uszanować podjęte przez zainteresowanych dążenia do nabycia praw. Zagwarantowane bowiem - jak wykazano w cytowanym wyroku - powinno być minimum stabilności regulacji i poszanowania dla interesów osób działających w zaufaniu do prawa.

Instrumentem zapobiegającym zaskakiwaniu obywatela nową regulacją, w tym także taką, która likwiduje pewne uprawnienie, jest obowiązek prawodawcy do zapewnienia adresatom przepisów, odpowiedniej, minimum 14-dniowej vacatio legis. Jeżeli od ogłoszenia aktu prawnego do dnia [...]