Pojęcie pracownika wykonującego taką samą lub podobną pracę w art. 292 § 1 KP

Pojęcie pracownika wykonującego taką samą lub podobną pracę w art. 292 § 1 KP

Monitor Prawa Pracy | 5/2009
Moduł: prawo pracy
Anna Faliszek-Rosiak

Celem niniejszego opracowania jest wyjaśnienie pojęcia „pracownik wykonujący taką samą lub podobną pracę w pełnym wymiarze czasu pracy”. Jest to konieczne do prawidłowego stosowania przepisów dotyczących ochrony przed dyskryminacją pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Uwagi wprowadzające

W prawie polskim podstawowym przepisem wprowadzającym ochronę pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy przed dyskryminacją jest art. 292 § 1 KP. Zgodnie z nim zawarcie z pracownikiem umowy o pracę przewidującej zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy nie może powodować ustalenia jego warunków pracy i płacy w sposób mniej korzystny w stosunku do pracowników wykonujących taką samą lub podobną pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, z uwzględnieniem jednak proporcjonalności wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą do wymiaru czasu pracy pracownika. Przepis ten implementuje do prawa polskiego klauzulę 4 pkt 1 Porozumienia ramowego dotyczącego pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy zawartego przez UNICE, CEEP i ETU/CES wprowadzonego dyrektywą Rady 97/81/WE z 15.12.1997 r.1. Jednym z podstawowych celów Porozumienia jest wyeliminowanie dyskryminacji pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Zgodnie z klauzulą 4 pkt 1 Porozumienia, w odniesieniu do warunków zatrudnienia, pracownicy zatrudnieni w niepełnym wymiarze godzin nie mogą być traktowani w mniej korzystny sposób niż porównywalni pracownicy zatrudnieni w pełnym wymiarze godzin jedynie z tytułu zatrudnienia w niepełnym wymiarze godzin, jeśli odmienne traktowanie nie znajduje uzasadnienia w przyczynach o charakterze obiektywnym. Zgodnie z orzeczeniem TS wydanym w sprawie Nicole Wippel2 zasadę tę można stosować tylko do osób znajdujących się w porównywalnej sytuacji.

Artykuł 292 § 1 KP, podobnie jak klauzula 4 ust. 1 Porozumienia, uzależnia możliwość stwierdzenia dyskryminacji pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy od istnienia porównywalnego pracownika, tj. pracownika, w porównaniu z którym jest on gorzej traktowany. Przepis ten, w odróżnieniu od klauzuli 4 ust. 1 Porozumienia, nie używa wprost określenia „pracownik porównywalny zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy”, ale sens i funkcja określenia „pracownicy wykonujący taką samą lub podobną pracę w pełnym wymiarze czasu pracy” są takie same. Wyjaśnienie pojęcia „pracownik wykonujący taką samą lub podobną pracę w pełnym wymiarze czasu pracy” jest więc konieczne do prawidłowego stosowania przepisów dotyczących ochrony przed dyskryminacją pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy. Punktem wyjścia do wyjaśnienia jego treści powinna być analiza treści pojęcia „pracownik porównywalny”, które zostało zawarte w klauzuli 4 pkt 1 w związku z klauzulą 3 pkt 2 Porozumienia.

Pracownik porównywalny – metody porównania w prawie wspólnotowym

Zgodnie z klauzulą 3 pkt 2 Porozumienia, pracownikiem porównywalnym jest pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze godzin w tym samym zakładzie, będący stroną takiego samego rodzaju umowy o pracę lub pozostający w stosunku pracy, który wykonuje taką samą lub podobną pracę/zajęcie, z należytym uwzględnieniem innych czynników, które mogą obejmować starszeństwo oraz posiadane kwalifikacje/umiejętności. W przypadku gdy w danym zakładzie nie jest zatrudniony ani jeden porównywalny pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze godzin, porównanie powinno być dokonywane w odniesieniu do obowiązującego zbiorowego układu pracy lub – jeśli nie ma zbiorowego układu pracy – zgodnie z prawem krajowym, innymi zbiorowymi układami pracy i obowiązującą praktyką.

Treść powyższego przepisu pozwala wyróżnić 3 metody służące ustaleniu, czy zaistniała dyskryminacja pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu. Są to: [...]