Niezdolność do pracy

Wyrok SN z 18.1.2012 r., II UK 83/11

Monitor Prawa Pracy | 4/2012
Moduł: prawo pracy

Niezdolność do pracy powinna być oceniana przez pryzmat sumy stwierdzonych schorzeń. Najbardziej miarodajna jest wówczas łączna opinia biegłych.

Wyrok SN z 18.1.2012 r., II UK 83/11

Przewodniczący Sędzia SN Romualda Spyt (sprawozdawca), Sędzia SN Roman Kuczyński, Sędzia SA Maciej Piankowski.

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych 18.1.2012 r. sprawy z wniosku Haliny B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi we W. o rentę z tytułu niezdolności do pracy na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku SA we W. z 29.9.2010 r. […],

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z 8.1.2010 r. SO we W. oddalił odwołanie wnioskodawczyni Haliny B. od decyzji ZUS Oddziału we W. z 4.3.2009 r., którą organ rentowy odmówił wnioskodawczyni prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie ustawy z 17.12.1988 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.jedn.: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm., dalej jako: EmRentyFUSU).

Rozstrzygnięcie sąd wydał na podstawie następująco ustalonego stanu faktycznego.

Wnioskodawczyni Halina B. (urodzona 8.2.1955 r.) ma wykształcenie średnie. Dotychczas pracowała jako kierownik filii bibliotecznej, sprzedawca. W okresie od 1.5.1994 r. do 31.12.2008 r. pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

W opinii biegłych onkologa i ginekologa z 8.5.2009 r. stwierdzono, że z onkologicznego punktu widzenia wnioskodawczyni jest zdolna do pracy po 31.12.2008 r., zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. Także w opinii biegłych ortopedy i neurologa z 25.6.2009 r. wskazano, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy po 31.12.2008 r., natomiast przeciwwskazana jest obecnie cięższa praca fizyczna i na wysokości. Z kolei z opinii biegłych psychiatry i psychologa z 13.10.2009 r. wynika brak długotrwałej niezdolności do pracy po 31.12.2008 r.

Wobec tak ustalonego stanu sprawy sąd I instancji orzekł, że odwołanie wnioskodawczyni nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd, analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy, podzielił stanowisko biegłych i uznał ich opinie za obiektywne i dostatecznie uzasadnione. Opinie te w sposób niebudzący wątpliwości wykazały brak podstaw do uznania wnioskodawczyni za niezdolną do pracy po 31.12.2008 r.

Wnioskodawczyni zaskarżyła powyższy wyrok apelacją, zarzucając sądowi brak rzetelnego badania przez biegłych lekarzy sądowych. Wnioskodawczyni podniosła, że stan jej zdrowia zarówno fizyczny, jak i psychiczny wymaga stałego leczenia, stąd też wnioski opinii biegłych są pobieżne i niezgodne ze stanem faktycznym jej zdrowia. Wnioskodawczyni odniosła się do poszczególnych twierdzeń biegłych, wskazując, iż nie uwzględniają one w sposób należny istniejących u niej schorzeń i dolegliwości z nimi związanych.

Wyrokiem z 29.9.2010 r. SA we W. oddalił apelację jako niezasadną.

W uzasadnieniu wskazał, że spór w niniejszej sprawie koncentrował się wokół ustalenia, czy stan zdrowia wnioskodawczyni oraz schorzenia u niej występujące czyniły ją niezdolną do pracy nadal po 31.12.2008 r. zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami, a jeśli tak, to w jakim stopniu i na jaki okres. Stwierdził, że wnioskodawczyni w czasie trwania postępowania międzyinstancyjnego oraz na etapie postępowania apelacyjnego przedłożyła nową dokumentację medyczną, z której wynika, iż nastąpiła wznowa choroby nowotworowej. W związku z tym przeszła ona 23.3.2010 r. leczenie operacyjne, którego skutkiem było całkowite usunięcie lewej piersi. Nadto wnioskodawczyni została poddana chemioterapii.

Sąd II instancji zdecydował o uzupełnieniu postępowania dowodowego o opinie biegłych lekarzy sądowych – onkologa i ginekologa, którzy po zbadaniu powódki zaopiniowali, że wnioskodawczyni nie może zostać uznana za chociażby częściowo niezdolną do pracy po 31.12.2008 r. do marca 2010 r., natomiast od marca 2010 r. stała się całkowicie niezdolna do pracy okresowo do marca 2012 r. Całkowita niezdolność do pracy związana jest ze wznową procesu nowotworowego oraz koniecznością zastosowania leczenia operacyjnego, jak też leczenia uzupełniającego cytostatykami.

Mając na względzie tak ustalony stan sprawy, sąd II instancji w pełni zaakceptował przyjęte przez sąd I instancji stanowisko. Wskazał, że sąd I instancji trafnie wskazał, że przeprowadzone w sprawie opinie biegłych sądowych nie pozwalają na uznanie wnioskodawczyni za niezdolną do pracy w okresie po 31.12.2008 r. Powstanie u wnioskodawczyni nowych schorzeń w czasie trwania procesu stanowi nową okoliczność, która uzasadnia złożenie nowego wniosku do organu rentowego. Biegły lekarz onkolog orzekł bowiem, że wnioskodawczyni od marca 2010 r. jest całkowicie niezdolna do pracy. Wnioskodawczyni skorzystała z tego prawa i złożyła taki wniosek.

Reasumując, sąd II instancji przypomniał, że dokonuje on oceny stanu faktycznego sprawy i prawidłowości zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania i w tym zakresie oceniając niniejszą sprawę, sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i wyrok sądu I instancji są prawidłowe i odpowiadają prawu.

Wyrok ten został zaskarżony przez wnioskodawczynię skargą kasacyjną w całości. Zarzucono mu naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 57 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 2 i 3 EmRentyFUSU przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię,

a także naruszenie przepisów prawa procesowego w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 232 zd. 2 KPC i art. 288 KPC w zw. z art. 391 § 1 KPC, przez niedopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego lekarza psychiatry w sytuacji, gdy istniejąca opinia z 29.6.2010 r., sporządzona na etapie postępowania apelacyjnego, w sposób niebudzący wątpliwości formułuje, i to wyłącznie w związku z treścią dostarczonych przez skarżącą wyników badań dodatkowych, niezbędność ponownego wszechstronnego badania, ze szczególnym uwzględnieniem stanu psychicznego skarżącej i stopnia wpływu schorzenia nowotworowego na zdolność skarżącej do podjęcia pracy zawodowej po 31.12.2008 r.,

- art. 232 zd. 2 KPC i art. 285 § 2 KPC w zw. z art. 391 § 1 KPC przez niedopuszczenie dowodu z łącznej opinii biegłych lekarzy na okoliczność całościowej oceny stanu zdrowia skarżącej w sytuacji, gdy u skarżącej stwierdzono różnorodne schorzenia, a żadna z odrębnych i niezależnych opinii nie stwierdziła wpływu tych wszystkich schorzeń na zdolność do dotychczasowego zatrudnienia, ponieważ żadna z nich nie uwzględniała wyników badań jako całości, oraz w sytuacji, gdy ostatnia z przeprowadzonych opinii w postępowaniu apelacyjnym wyraźnie wskazywała na „niezbędność” powtórnego wszechstronnego badania w warunkach szpitalnych celem ustalenia niezdolności do pracy po 31.12.2008 r.,

- art. 231 KPC w zw. z art. 391 § 1 KPC przez skonstruowanie przez sąd II instancji domniemania faktycznego, że u wnioskodawczyni powstały w trakcie procesu nowe schorzenia, które stanowią nową okoliczność i że wobec tego wymagalność leczenia nie dotyczy stanu zdrowia wnioskodawczyni na dzień wydania zaskarżonej decyzji oraz orzeczenia sądu I instancji, gdy jednocześnie wniosek taki nie jest wynikiem logicznego ustalenia i powiązania faktów stanowiących przesłanki tego domniemania,

- art. 233 § 1 w zw. z art. 391 § 1 KPC, polegające na przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sposób niewyczerpujący i dokonaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem wszechstronnego jego rozważenia i wyprowadzeniu przez to wniosków nielogicznych i sprzecznych z zasadami doświadczenia życiowego,

- art. 328 § 2 KPC w zw. z art. 391 § 1 KPC przez: niedokonanie żadnych istotnych ustaleń, a jeśli sąd to uczynił, to tylko w odniesieniu do niektórych elementów stanu faktycznego, oraz przez zastosowanie metody przy motywowaniu zaskarżonego wyroku, polegającej na połączeniu rekonstrukcji faktów z ich analizą; niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku i nieprzytoczenie przepisów prawa w związku z tak poczynionymi ustaleniami faktycznymi, a także brak ustalenia w drodze wykładni ich znaczenia; brak omówienia w uzasadnieniu przyczyn, dla których innym dowodom opisanym wyżej odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, przez co zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oczywiście chybiony jest [...]