Niewypłacenie wynagrodzenia ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracodawcy

Niewypłacenie wynagrodzenia ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracodawcy

Monitor Prawa Pracy | 4/2008
Moduł: prawo pracy
Anna Musiała

Uwagi wstępne

Poniższa glosa zasadniczo wyraża aprobatę co do istoty wydanego 8.8.2006 r.1 przez SN rozstrzygnięcia, zgodnie z którym pracodawca niewypłacający pracownikowi bez usprawiedliwionej przyczyny części jego wynagrodzenia za pracę narusza w sposób ciężki swoje podstawowe obowiązki (przepisy § 11 art. 55 KP). Jak słusznie stwierdził SN, naruszenie to następuje co miesiąc w terminie płatności wynagrodzenia (przepis § 1 art. 85 KP) i od dowiedzenia się przez pracownika o tej okoliczności należy liczyć termin jednego miesiąca określony w przepisie zd. 2 § 2 art. 55 KP w zw. z przepisem § 2 art. 52 KP. Jednak wydaje się, że rozważania SN w przedmiotowej sprawie powinny zostać w pewnym aspekcie pogłębione. Brakuje tu bowiem bardziej wnikliwej analizy w odniesieniu do samej przyczyny rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Stan faktyczny

Powód był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, od stycznia 1995 r., w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku lekarza – młodszego asystenta oddziału ginekologiczno-położniczego. Dnia 10.1.2005 r. złożył pozwanemu pisemne oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy bez wypowiedzenia i zażądał odszkodowania w wysokości 9 tys. zł oraz wydania świadectwa pracy. Jako przyczynę podał brak realizacji ustawowego obowiązku przyrostu wynagrodzenia na podstawie ustawy z 16.12.1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw2. Pracodawca wystawił powodowi świadectwo pracy ze stwierdzeniem niezastosowania skróconego okresu wypowiedzenia uprawniającego do odszkodowania na podstawie przepisów art. 361 KP. Wniosku o sprostowanie tego świadectwa i żądanie wypłaty powyższego odszkodowania zatrudniający nie uwzględnił. Co jest istotne dla przedmiotowej sprawy, pismem z 27.6.2003 r., przy utrzymaniu tożsamości pracodawcy, powód został oddelegowany do Oddziału Pomocy Doraźnej, w którym wykonywał pracę na stanowisku odpowiadającym wykształceniu, umiejętnościom i doświadczeniu zawodowemu, wszelkie dodatki za pracę w pogotowiu i godziny nadliczbowe wypłacano mu zaś terminowo.

Stanowiska sądów niższych instancji

W powyższym stanie faktycznym SR oddalił powództwo, wskazując, że w przepisach § 11 art. 55 KP stanowi się o ciężkim naruszeniu przez pracodawcę jego podstawowych obowiązków zagrażających istotnym interesom pracownika jako warunku koniecznego do zastosowania tych przepisów. Tymczasem – zdaniem sądu I instancji – wskazane przez powoda okoliczności tego nie uzasadniają, gdyż brak wypłaty przyrostu wynagrodzenia na podstawie PrzyrostWynagrU, przy jednoczesnym stałym wypłacaniu dotychczasowego wynagrodzenia, nie jest ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracodawcy. Ponadto, jak wskazał ten sąd, powód nie dochował terminu jednego miesiąca, o którym stanowi się w przepisie zd. 2 § 2 art. 52 KP.

Sąd II instancji przychylił się do argumentacji SR w zakresie braku zasadności stwierdzenia ciężkiego naruszenia przez pracodawcę jego obowiązków w zakresie niewypłacania pełnego wynagrodzenia. Sąd ten uznał, że w kontekście kontrowersyjnego charakteru uregulowań ustawy z 22.12.2000 r. o zmianie ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw i ustawy o zakładach opieki zdrowotnej3 nie można dopatrywać się w działaniu zatrudniającego złej woli czy chęci zysku. Sąd II instancji nie zgodził się jednak z oceną sądu I instancji co do tego, że powód uchybił terminowi wskazanemu w przepisie zd. 2 § 2 art. 52 KP, jak stwierdził bowiem, „termin ten należy odnieść do toczącego się między stronami procesu o wyrównanie wynagrodzenia, a przede wszystkim do daty prawomocnego wyroku z 18.3.2005 r.”.

Stanowisko SN

Z kolei SN uznał, że usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej stanowią zarzuty naruszenia:

a) przepisów § 11 art. 55 KP w zw. z przepisem pkt 5 art. 94 KP sprowadzające się do tego, że pozwany pracodawca nie dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków przez nieterminowe i nieprawidłowe wypłacanie powodowi wynagrodzenia oraz

b) przepisu zd. 2 § 2 art. 55 KP w zw. z przepisem § 2 art. 52 KP polegające na przyjęciu, że powód uchybił miesięcznemu terminowi do rozwiązania umowy o pracę, liczonemu od uzyskania wiadomości o okolicznościach uzasadniających rozwiązanie umowy.

Zdaniem glosatorki

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zasadna jest argumentacja SN, zgodnie z którą w sytuacji gdy przysługiwanie określonego składnika wynagrodzenia okazuje się sporne między stronami i w związku z tym pracodawca go nie wypłaca, to nie można przypisać podmiotowi zatrudniającemu ciężkiego naruszenia jego obowiązków. Tymczasem, jak słusznie stwierdził ten sąd, wątpliwości powstałe na gruncie stosowania przepisu art. 4a PrzyrostWynagrU są w orzecznictwie SN systematycznie wyjaśniane. Natomiast, zdaniem SN, sąd II instancji tych wyjaśnień nie wziął pod uwagę. Jednakże, moim zdaniem, można byłoby się zastanawiać nad tym, czy każdy [...]