Konstrukcja fikcji prawnej

- glosa

Monitor Prawa Pracy | 9/2017
Moduł: prawo pracy
Mateusz Podhalicz

Niniejsze opracowanie zdobyło pierwsze miejsce w konkursie na glosę do orzeczenia SN, zorganizowanego przez Katedrę Prawa Pracy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego. Honorowy patronat nad konkursem objęła prof. nadzw. dr hab. Agnieszka Liszewska – Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego. Monitor Prawa Pracy sprawował patronat medialny nad konkursem.

Uwagi wstępne

Fikcje prawne są interesującym oraz przydatnym instrumentem szeroko używanym w technice prawodawczej. Konstrukcja fikcji prawnej, pozwalająca na kształtowanie w z góry określony sposób skutków prawnych danego stanu faktycznego1, opiera się w istocie na umowie użytkowników prawa, że pewne zdania, którym logika przypisałaby wartość logiczną 0, będą uznane za prawdziwe. W wyroku z 15.3.2016 r.2 SN przypomniał jednak, że nie można tracić z oczu jednej istotnej prawdy, a mianowicie, że fikcje są wciąż tylko umową i swego rodzaju grą – i to one mają służyć prawu, a nie odwrotnie. Sąd Najwyższy uwidocznił istotność tej prawdy, „przekłuwając welon korporacyjny” za pomocą brzytwy Ockhama. Uczynił to przez przełamanie fikcji prawnej, jaką jest osobowość prawna spółek handlowych w celu ochrony niefikcyjnie naruszonych praw pracowniczych. Pozostaje jedynie żałować, iż wyżej wskazany cel został osiągnięty poprzez poświęcenie spójności argumentacji oraz z pominięciem prostszych, a tym samym bardziej wartościowych środków ochrony interesów pracownika.