Dyskryminacja ze względu na wiek

Wyrok z 11.11.2014 r., w sprawie Vital Pérez, C‑416/13

Monitor Prawa Pracy | 12/2014
Moduł: prawo UE, prawo pracy
Ewa Skibińska (oprac.)

Wykładni art. 2 ust. 2, art. 4 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2000/78/WE z 27.11.2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy1 należy dokonywać w ten sposób, że przepisy te stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które ustala przy rekrutacji na stanowisko funkcjonariusza lokalnej policji górną granicę wieku wynoszącą 30 lat.

Wyrok z 11.11.2014 r., w sprawie Vital Pérez, C 416/13


Ramy prawne

1. Prawo UE Motyw 18 dyrektywy 2000/78/WE brzmi następująco: „niniejsza dyrektywa nie wymaga, w szczególności od sił zbrojnych, policji, służb więziennych lub ratowniczych przyjmowania do pracy lub dalszego zatrudniania osób nieposiadających wymaganych zdolności umożliwiających wykonywanie zadań, które mogą im zostać powierzone z uwzględnieniem wynikającego z prawa celu utrzymania zdolności operacyjnej tych służb”. Motyw 23 dyrektywy 2000/78/WE stanowi: „w bardzo niewielu okolicznościach różnice w traktowaniu mogą być uzasadnione w przypadku, gdy cecha związana z religią lub przekonaniami, niepełnosprawnością, wiekiem bądź orientacją seksualną jest istotnym i determinującym wymogiem zawodowym, pod warunkiem że cel jest zgodny z prawem, a wymóg zachowuje proporcje”. Motyw 25 przewiduje: „zakaz dyskryminacji ze względu na wiek jest podstawowym elementem na drodze do osiągnięcia celów określonych w wytycznych dotyczących zatrudnienia i popierania zróżnicowania zatrudnienia. Jednakże w niektórych okolicznościach różnice w traktowaniu ze względu na wiek mogą być uzasadnione i wymagają wprowadzenia szczególnych przepisów, które mogą się różnić w zależności od sytuacji państw członkowskich. Należy więc odróżnić odmienne traktowanie, które jest uzasadnione, w szczególności wynikającymi z prawa celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego, od dyskryminacji, która musi być zakazana”. W myśl art. 1 dyrektywy 2000/78/WE jej celem jest wyznaczenie ogólnych ram dla walki z dyskryminacją ze względu na religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną w odniesieniu do zatrudnienia i pracy, w celu realizacji w państwach członkowskich zasady równego traktowania. Artykuł 2 dyrektywy 2000/78/WE stanowi:
„1. Do celów niniejszej dyrektywy »zasada równego traktowania« oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1. 2. Do celów ust. 1:
a) dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy osobę traktuje się mniej przychylnie, niż traktuje się, traktowano lub traktowano by inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1”.
Artykuł 3 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2000/78/WE przewiduje: „w granicach kompetencji Wspólnoty, niniejszą dyrektywę stosuje się do wszystkich osób, zarówno sektora publicznego, jak i prywatnego, włącznie z instytucjami publicznymi, w odniesieniu do warunków dostępu do zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w tym również kryteriów selekcji i warunków rekrutacji, niezależnie od dziedziny działalności i na wszystkich szczeblach hierarchii zawodowej, również w odniesieniu do awansu zawodowego. Artykuł 4 ust. 1 tej dyrektywy brzmi następująco: „Niezależnie od przepisów od art. 2 ust. 1 i 2, państwa członkowskie mogą uznać, że odmienne traktowanie ze względu na cechy związane z jedną z przyczyn wymienionych w art. 1 nie stanowi dyskryminacji w przypadku gdy ze względu na rodzaj działalności zawodowej lub warunki jej wykonywania, dane cechy są istotnym i determinującym wymogiem zawodowym, pod warunkiem że cel jest zgodny z prawem, a wymóg jest proporcjonalny”. Artykuł 6 dyrektywy 2000/78 stanowi:
„1. Niezależnie od przepisów art. 2 ust. 2, państwa członkowskie mogą uznać, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego, i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne. Takie odmienne traktowanie może polegać między innymi na: […]
c) określeniu górnej granicy wieku przy rekrutacji, z uwzględnieniem wykształcenia wymaganego na danym stanowisku lub potrzeby racjonalnego okresu zatrudnienia przed przejściem na emeryturę”.
2. Prawo hiszpańskie Każda z 17 hiszpańskich wspólnot autonomicznych przyjęła przepisy rangi ustawowej bądź wykonawczej dotyczące statusu policji lokalnej, które różnią się między sobą w zakresie górnej granicy wieku przy rekrutacji do tej formacji. Podczas gdy w niektórych z tych aktów nie ustanowiono górnej granicy wieku (m.in. Andaluzja, Aragonia, Baleary, Katalonia), w innych ustalono ją na poziomie 35 (Kraj Basków) lub 36 lat (Galicja i Walencja). Zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy 2/2007 o koordynacji policji lokalnej autonomicznej wspólnoty prowincji Asturii do zadań funkcjonariuszy policji lokalnej należą: udzielanie pomocy obywatelom, ochrona osób i mienia, zatrzymywanie sprawców przestępstw oraz dozór nad nimi, patrolowanie prewencyjne, kontrola ruchu drogowego oraz inne podobne zadania powierzone przez właściwe organy nadrzędne. Artykuł 32 lit. b) ustawy 2/2007 ustanawia jako generalny warunek dostępu do pracy w korpusie policji lokalnej wymóg ukończenia co najmniej 18 lat, jednak nie więcej niż 30 lat.