Zakres sądowej kontroli oceny okresowej członka korpusu służby cywilnej

A A A

Na mocy art. 81 ust. 1 ustawy z 21.11.2008 r. o służbie cywilnej (t.jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1345; dalej jako: SłCywU) urzędnik służby cywilnej oraz pracownik służby cywilnej zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony podlega ocenie okresowej dokonywanej przez bezpośredniego przełożonego. Od oceny okresowej służy, w terminie 7 dni od dnia zapoznania się z oceną, sprzeciw do dyrektora generalnego urzędu. Sprzeciw rozpatruje się w terminie 14 dni od dnia wniesienia. W razie nierozpatrzenia sprzeciwu w terminie albo nieuwzględnienia sprzeciwu od oceny okresowej oceniany może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji albo od dnia upływu terminu na rozpatrzenie sprzeciwu, odwołać się do sądu pracy. Ocena okresowa urzędnika i pracownika służby cywilnej, jak każda opinia, nie może pozbawiać pracodawcy prawa do indywidualnej oceny. Ocena okresowa nie jest więc wolna od subiektywnego osądu pracodawcy, którego zakres wyznaczają przepisy dotyczące jej przeprowadzenia (zob. wyrok SN z 25.8.2015 r., II PK 223/14 oraz wyrok SN z 30.10.2013 r., II PK 32/13, OSNP Nr 9/2014, poz. 128). Sądem właściwym do rozpoznania w I instancji sprawy dotyczącej ocen okresowych członków korpusu służby cywilnej jest sąd rejonowy (zob. postanowienie SA w Łodzi z 18.7.2014 r., III APz 19/14, OSAŁ Nr 2/2014, poz. 14; wyrok SN z 30.10.2013 r., II PK 32/13, OSNP Nr 9/2014, poz. 128 oraz uchwała SN z 18.11.2014 r., II PZP 2/14, OSNP Nr 9/2015, poz. 117).

Sprawa, w której wniesiono do sądu pracy odwołanie od oceny okresowej członka korpusu służby cywilnej, jest sprawą o charakterze niemajątkowym (zob. postanowienie SA we Wrocławiu z 14.3.2012 r., III APz 2/12, niepubl.). Sprawą o charakterze majątkowym jest tylko taka sprawa, w której zgłoszone przez powoda żądanie zmierza bezpośrednio do ochrony ekonomicznych interesów strony i w której rozstrzygnięcie sądu będzie rzutować bezpośrednio na sposób ukształtowania treści stosunków majątkowych między stronami (zob. postanowienie SN z 23.1.2015 r., V CZ 97/14, oraz postanowienie SN z 26.1.2006 r., V CSK 53/05, OSP Nr 2/2007, poz. 14). Odwołanie od oceny okresowej członka korpusu służby cywilnej, w którym zgłoszono roszczenie „o zmianę oceny okresowej” (względnie „o nakazanie pracodawcy zmiany oceny okresowej”) jest wywodzone ze stosunku pracy, jednakże takie roszczenie nie przekłada się w sposób bezpośredni na ochronę wynikających ze stosunku pracy ekonomicznych interesów pracownika, a orzeczenie wydane w tej sprawie nie ma bezpośredniego wpływu na realizację jego interesów majątkowych (zob. wyrok SN z 3.11.2015 r., III PK 85/14).

W sprawie o uchylenie oceny okresowej pracownika służby cywilnej sąd rozpoznający sprawę jest zobowiązany do zbadania, czy pracodawca zachował i zastosował przepisy proceduralne dotyczące przeprowadzenia oceny okresowej. Badaniu podlegają wszystkie warunki formalne, gdyż jest to warunek konieczny do ustalenia obiektywnego charakteru dokonanej oceny okresowej. Zakres kognicji sądu pracy rozpoznającego odwołanie pracownika służby cywilnej od oceny okresowej obejmuje wyłącznie kontrolę tego, czy pracodawca zachował przepisany tryb oceny oraz uzasadnienia negatywnych ocen cząstkowych pod kątem prawdziwości podanych w nim okoliczności faktycznych (zob. wyrok SN z 3.11.2015 r., III PK 85/14, niepubl.; wyrok SN z 25.8.2015 r., II PK 223/14, oraz wyrok SN z 17.6.2014 r., II PK 246/13, OSNP Nr 2/2015, poz. 159). Uchylenie negatywnej oceny okresowej jest dopuszczalne jedynie w przypadku naruszeń mających istotny wpływ na ostateczny wynik oceny okresowej. Zadaniem sądu jest w takim przypadku ocena wpływu naruszenia przepisów przez pracodawcę na wynik oceny. Weryfikacja oceny okresowej przez sąd powinna również uwzględniać konieczność stosowania przez pracodawcę obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny pracowników oraz wyników ich pracy, co wynika z art. 94 pkt 9 KP. Kryterium to obejmuje także dopuszczalność kontroli uzasadnienia negatywnych ocen cząstkowych w kwestii ich zgodności z okolicznościami faktycznymi (zob. uchwała SN z 27.1.2016 r., III PZP 10/15). W odniesieniu do członków korpusu służby cywilnej standardy te zapewnia ujęcie oceny okresowej w ramach określonej procedury wynikającej z rozporządzenia z 8.5.2009 r. w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania ocen okresowych członków korpusu służby cywilnej (Dz.U. Nr 74, poz. 633) (zob. wyrok SA w Rzeszowie z 24.6.2014 r., III APa 4/14, niepubl.). W konsekwencji rozpatrując odwołanie od oceny okresowej, sąd bada, czy dochowano przepisanego trybu oceny, a stwierdziwszy w tym zakresie uchybienia, rozważa, czy naruszenie przepisów powyższego rozporządzenia było tego rodzaju, że kryteria oceny okazały się dowolne. Obowiązek omówienia oczekiwań co do sposobu spełniania kryteriów oceny, a także celów do osiągnięcia w okresie, w którym oceniany podlega ocenie, oraz sposobu realizacji tych celów z natury rzeczy nie może mieć charakteru szczegółowego wyliczenia pożądanych zachowań pracownika w ściśle sprecyzowanych sytuacjach, które przecież mają zaistnieć w przyszłości (zob. wyrok SN z 25.8.2015 r., II PK 223/14, niepubl.).

W orzecznictwie pojawiały się twierdzenia, że sąd pracy ma legitymację do tego, aby dokonać weryfikacji ocen wystawianych przez pracownika służby cywilnej przez jego przełożonego na podstawie art. 83 ust. 4 oraz art. 81 ust. 3 i 6 SłCywU. Zakładano, że w następstwie rozpoznania powództwa po stronie sądu istnieje uprawnienie do merytorycznej ingerencji w podważaną przez pracownika ocenę i nakazanie jej zmiany przy uwzględnieniu wskazań sądu pracy. Tylko takie działanie stanowić bowiem będzie realizację prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez sąd zgodnie z art. 83 ust. 5 SłCywU (zob. wyrok SA w Szczecinie z 25.2.2014 r., III APa 13/13, niepubl.). W nowszym orzecznictwie przyjmuje się jednak, że sąd rozpatrujący odwołanie od oceny okresowej nie jest uprawniony do podwyższenia pozytywnej oceny kwalifikacyjnej na „jeszcze bardziej” pozytywną. W sytuacji uznania, że ocena nie została dokonana na podstawie obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów, sąd nie zmienia oceny okresowej, a jedynie działa kasatoryjnie (uchyla ją w całości lub części), co obliguje pracodawcę do jej ponownego sporządzenia (zob. wyrok SN z 19.1.2017 r., I PK 48/16, www.sn.pl; wyrok SN z 25.8.2015 r., II PK 223/14; wyrok SA w Poznaniu z 30.10.2014 r., III APa 17/14 oraz wyrok SN z 17.6.2014 r., II PK 246/13, OSNP Nr 12/2015, poz. 159). Kompetencja do zmiany oceny okresowej (sporządzenia jej po raz drugi, „od nowa”) przysługuje pracodawcy zatrudniającemu opiniowanego członka korpusu służby cywilnej. Z art. 83 ust. 1 i 4 SłCywU w żaden sposób nie da się wyprowadzić wniosku, że sąd pracy może samodzielnie zmienić ocenę okresową lub wystawić opiniowanemu pracownikowi powtórną ocenę (zob. wyrok SN z 3.11.2015 r., III PK 85/14, niepubl.). Kognicja sądu nie może wkraczać w zakres działań pracodawcy. Okresowa ocena kwalifikacyjna jest sumą określonych ocen wyrażanych według określonych kryteriów. Sąd, nie zastępując pracodawcy w sporządzaniu okresowej oceny kwalifikacyjnej, może ją kontrolować, jednak nie w zakresie oceny, jaka dozwolona jest pracodawcy.

W efekcie sądowa kontrola oceny kwalifikacyjnej będzie polegała – po pierwsze na zbadaniu jej – formalnego aspektu (trybu, kryteriów branych pod uwagę przez pracodawcę przy jej sporządzaniu), a po drugie na kontroli merytorycznej – ale nie w zakresie oceny, jaka dozwolona jest pracodawcy (zob. wyrok SA w Poznaniu z 14.8.2014 r., III APa 7/14, niepubl.).

[Wymienione w tekście orzeczenia SN bez podanego miejsca publikacji są dostępne na stronie internetowej: www.sn.pl]

E.S.

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Zakres sądowej kontroli oceny okresowej członka korpusu służby cywilnej
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny