Terminy wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę, żądania przywrócenia do pracy lub odszkodowania

E.S.

A A A

Niezgodność z prawem rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę pracownik może wykazać wyłącznie przez powództwo przewidziane w KP (o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie), wniesione z zachowaniem odpowiedniego terminu (zob. wyrok SN z 27.7.2011 r., II PK 21/11, niepubl.). Bez wytoczenia takiego powództwa pracownik w żadnym innym postępowaniu nie może powoływać się na bezprawność rozwiązania umowy o pracę jako na przesłankę roszczeń odszkodowawczych przewidzianych w KC (zob. wyrok SN z 23.5.2012 r., I PK 193/11, niepubl.; wyrok SN z 19.5.2011 r., III PK 74/10, niepubl.; wyrok SN z 4.11.2010 r., II PK 112/10, niepubl. oraz wyrok SN z 25.2.2009 r., II PK 164/08, niepubl.).

 

Zgodnie z art. 264 KP, odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do sądu pracy w ciągu 7 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę. Żądanie przywrócenia do pracy lub odszkodowania wnosi się do sądu pracy w ciągu 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia lub od dnia wygaśnięcia umowy o pracę. Bieg terminu z art. 264 § 2 KP nie rozpoczyna się, jeżeli w zachowaniu pracodawcy nie można dopatrzyć się oświadczenia woli, a stanowi ono jedynie udzielenie informacji, że oświadczenie woli zostanie złożone lub doręczone (zob. wyrok SN z 16.12.2008 r., I PK 88/08 MoPr Nr 4/2009).

 

Wypowiedzenie pracownikowi warunków umowy o pracę jest dokonane w momencie, w którym doszło ono do niego w sposób pozwalający zapoznać się z treścią oświadczenia pracodawcy (zob. wyrok SN z 23.1.1998 r., I PKN 501/97, OSNP Nr 1/1999, poz. 15). Pracownik musi mieć jednak świadomość, że odmowa przyjęcia pisemnego oświadczenia woli pracodawcy o wypowiedzeniu stosunku pracy, zawierającego poprawne pouczenie pracownika o przysługującym mu prawie odwołania się do sądu pracy, nie wpływa na skuteczność dokonanego wypowiedzenia i nie stanowi podstawy do przywrócenia uchybionego terminu (zob. wyrok SN z 18.4.2011 r., III PK 56/10, niepubl.; wyrok SN z 8.5.2002 r., I PKN 259/01, niepubl.; wyrok SN z 4.12.1998 r., I PKN 491/98, OSNP Nr 2/2000, poz. 47 oraz wyrok SN z 13.12.1996 r., I PKN 41/96, OSNP Nr 15/1997, poz. 268).

 

W sytuacji, w której pracodawca narusza przepisy o wygaśnięciu stosunku pracy, błędnie uznając, że nastąpiło jego ustanie, i odmawiając dalszego zatrudniania pracownika, wygaśnięcie stosunku pracy następuje dopiero wskutek tej odmowy (zob. wyrok SN z 17.11.2010 r., I PK 77/10, OSNP Nr 3–4/2012, poz. 34).

 

W orzecznictwie początkowo przyjmowano, że wniesienie odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę lub powództwa o przywrócenie do pracy czy o odszkodowanie przeciwko podmiotowi niebędącemu pracodawcą nie oznacza zachowania terminu określonego w art. 264 KP (zob. wyrok SN z 2.12.2009 r., I PK 109/09, niepubl. oraz wyrok SN z 2.6.2006 r., I PK 271/05, OSNP Nr 11–12/2007, poz. 157). Aktualnie jednak stwierdza się, że gramatyczna wykładnia art. 264 § 1 i § 2 KP nie pozwala na uznanie za bezskuteczne żądania pozwu wniesionego w terminie określonym we wskazanym przepisie, gdy pracownik nie określił w nim właściwie pozywanego pracodawcy (zob. wyrok SN z 1.6.2012 r., II PK 262/11 MoPr Nr 11/2012 oraz wyrok SN z 5.3.2009 r., II PK 213/08, niepubl.). Niewłaściwe oznaczenie strony pozwanej w pozwie powinno być usunięte przez sąd pracy przy wstępnym badaniu sprawy (zob. wyrok SN z 19.10.2010 r., II PK 99/10, MoPr Nr 4/2011).

 

Zgodnie z art. 265 KP, jeżeli pracownik nie dokonał – bez swojej winy – w terminie czynności, o których mowa w art. 264 KP, sąd pracy na jego wniosek postanowi przywrócenie uchybionego terminu (zob. wyrok SN z 29.5.2007 r., II PK 316/06, niepubl.). Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu pracy w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu. Instytucja przywrócenia terminu, o której stanowi art. 265 KP, nie jest tożsama z tą, o której traktuje art. 168 i następne KPC (zob. wyrok SN z 18.5.2010 r., I PK 15/10, niepubl.). Mając na uwadze słuszny interes pracownika i fakt, że przewidziane w art. 264 KP terminy dochodzenia roszczeń są wyjątkowo krótkie, co może prowadzić do ujemnych ze względów społecznych następstw dla pracownika z przyczyn przezeń niezawinionych, przyjmuje się, że samo wniesienie pozwu po upływie ustawowego terminu należy potraktować jako zawierające implicite wniosek o przywrócenie terminu (zob. wyrok SN z 18.5.2010 r., I PK 15/10, niepubl.; wyrok SN z 29.3.2007 r., II PK 224/06, niepubl. oraz wyrok SN z 26.9.2000 r., I PKN 43/00, niepubl.). Niemniej uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia powództwa do sądu pracy nie zwalnia strony od obowiązku udowodnienia istnienia tych okoliczności w toku procesu z zastosowaniem normalnych reguł procesowych (zob. zob. wyrok SN z 26.1.2012 r., III PK 40/11, niepubl.; wyrok SN z 9.3.2011 r., II PK 225/10, niepubl. oraz wyrok SN z 10.11.2006 r., III PK 73/06, niepubl.).

 

Przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest przy spełnieniu przesłanki braku winy pracownika w przekroczeniu terminu. Przy czym może to być zarówno postać winy umyślnej, jak i nieumyślnej, a skoro tak – to nawet opieszałość strony bądź jej lekkie niedbalstwo mogą być traktowane jako przejaw jej winy (zob. wyrok SN z 10.1.2002 r., I PKN 798/00, niepubl.). Brak winy pracownika w przekroczeniu terminów z art. 264 KP należy analizować w płaszczyźnie jego subiektywnej oceny stanu rzeczy, zwłaszcza z uwzględnieniem stopnia jego wykształcenia i posiadanej wiedzy prawniczej (zob. wyrok SN z 21.2.2002 r., I PKN 903/00, niepubl.) oraz doświadczenia życiowego, a także z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (zob. wyrok SN z 9.3.2011 r., II PK 225/10, niepubl.; wyrok SN z 12.1.2011 r., II PK 186/10, niepubl.; wyrok SN z 2.4.2008 r., II PK 274/07, niepubl. oraz wyrok SN z 13.5.1994 r., I PRN 21/94, OSNP Nr 5/1994, poz. 85). Jeśli pracownik jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wówczas przy ocenie możliwości przywrócenia terminów, o których mowa w art. 264 KP, należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (zob. wyrok SN z 7.4.2010 r., II PK 287/09, niepubl. oraz wyrok SN z 21.2.2002 r., I PKN 903/00, OSNP-wkł. Nr 19/2002, poz. 11).

 

Znaczne przekroczenie 7-dniowego terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę mogą usprawiedliwiać tylko szczególne okoliczności trwające przez cały czas opóźnienia (zob. wyrok SN z 18.5.2010 r., I PK 15/10, niepubl.; wyrok SN z 16.10.2008 r., III PK 27/08, OSNP Nr 5–6/2010, poz. 63; wyrok SN z 10.11.2006 r., III PK 73/06, niepubl. oraz wyrok SN z 22.11.2001 r., I PKN 660/00, OSNP Nr 20/2003, poz. 487). Z orzecznictwa wynika, że za okoliczności wyłączające winę pracownika w uchybieniu terminu z art. 264 KP mogą zostać uznane: choroba (zob. wyrok SN z 7.8.2002 r., I PKN 480/01, OSNP Nr 8/2004, poz. 138 oraz wyrok SN z 25.8.1998 r., I PKN 270/98, OSNP Nr 18/1999, poz. 576), wprowadzenie pracownika przez pracodawcę w błąd co do rzeczywistej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę (zob. wyrok SN z 30.5.2001 r., I PKN 415/00, OSNP Nr 7/2003, poz. 168), rozmowy z pracodawcą co do ewentualnego zatrudnienia na innym stanowisku (zob. wyrok SN z 7.9.1994 r., I PRN 55/94, OSNP Nr 4/1995, poz. 45), podjęcie przez pracownika próby polubownego załatwienia sporu na drodze pozasądowej, choćby za pośrednictwem osób trzecich (zob. wyrok SN z 13.5.1994 r., I PRN 21/94, OSNP Nr 5/1994, poz. 85). Przesłanką przywrócenia terminu może również być brak pouczenia pracownika przez pracodawcę o prawie odwołania się od wypowiedzenia oraz o terminie dokonania tej czynności (zob. wyrok SN z 23.11.2000 r., I PKN 117/00, OSNP Nr 13/2002/, poz. 304) i w rezultacie pozostawanie pracownika w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie przysługuje mu odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę (zob. wyrok SN z 17.11.2004 r., II PK 62/04, OSNP Nr 8/2005, poz. 111), chyba że uchybienie terminu wynosi kilka lat (zob. wyrok SN z 5.9.1997 r., I PKN 285/97, OSNP Nr 11/1998, poz. 332).

 

Przyczynami usprawiedliwiającymi przywrócenie materialnoprawnych terminów w trybie art. 265 KP nie mogą być natomiast: brak pracy i źródeł utrzymania (zob. wyrok SN z 5.3.1999 r., I PKN 604/98, MoP Nr 10/1999), przyjęcie przez pracownika błędnego poglądu, że nie doszło do rozwiązania umowy o pracę, jeżeli został on poprawnie pouczony o prawie odwołania do sądu pracy (zob. wyrok SN z 20.1.2005 r., I PK 148/04, OSNP Nr 19/2005, poz. 302), potrzeba merytorycznego zbadania zasadności czynności prawnych pracodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, który w dacie umocowania go przez pracownika powinien posiadać wiedzę o terminach zaskarżania wadliwych czynności prawnych pracodawcy (zob. wyrok SN z 11.1.2001 r., I PKN 179/00, niepubl.).

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Terminy wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę, żądania przywrócenia do pracy lub odszkodowania
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny