Ryczałty dla kierowców w podróżach służbowych w transporcie międzynarodowym

A A A

Jak wynika z orzeczenia SN, ryczałt za nocleg w podróży służbowej kierowcy zatrudnionego w transporcie międzynarodowym może zostać określony w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę (art. 775 § 3 KP) poniżej 25% limitu, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19.12.2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. Nr 236, poz. 1991 ze zm.; dalej jako: rozporządzenie) oraz w § 16 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29.1.2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. poz. 167).

Pracownik zatrudniony na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych w transporcie krajowym i zagranicznym otrzymywał miesięczne wynagrodzenie na poziomie minimalnym obowiązującym w danym roku kalendarzowym. U pracodawcy obowiązywał regulamin wynagradzania, zgodnie z którym za każdą dobę zagranicznej podróży służbowej pracownikowi przysługiwała dieta w wysokości 30,50 euro oraz ryczałt za nocleg w wysokości 13,50 euro. Pracodawca nie zapewniał mu w trasach międzynarodowych bezpłatnego noclegu – kierowca nocował w kabinie samochodu. Kierowca wystąpił z powództwem przeciwko pracodawcy o zapłatę wyrównania tych ryczałtów do minimalnej wysokości wyznaczonej w § 9 ust. 2 rozporządzenia. Zarówno SR, jak i SO rozpoznające sprawę uznały, że do wypłaconych kwot ryczałtów za odbyte podróże kierowca powinien otrzymać dopłatę, ponieważ zgodnie z art. 21a z 16.4.2004 r. o czasie pracy kierowców (t.jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 1155 ze zm.) kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów z tym związanych, ustalane na zasadach określonych w przepisach art. 775 § 3–5 KP, tj. ze względu na zawarte w tych przepisach odesłanie do rozporządzenia, w wysokości nie niższej niż 25% limitu określonego w załączeniu do tego rozporządzenia.

Rozpoznając skargę kasacyjną pracodawcy, Sąd Najwyższy powziął wątpliwość, czy ryczałt za nocleg w podróży służbowej kierowcy zatrudnionego w transporcie międzynarodowym określony w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania albo umowie o pracę (art. 73 § 3 KP) może zostać ustalony poniżej ww. wysokości, i przedstawił tę kwestię do rozważenia SN w składzie 7 sędziów w drodze uchwały.

W części dotychczasowych orzeczeń SN przyjmował, że kierowcy – pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu na warunkach i w wysokości wynikającej z rozporządzenia lub korzystniejszych, określonych w umowie o pracę, układzie zbiorowym lub regulaminie. Druga, odmienna linia orzecznictwa, zakładała natomiast, że pracodawca, który nie należy do kategorii podmiotów publicznej sfery budżetowej, może ukształtować warunki wypłacania ryczałtu za nocleg w umowie lub wymienionych aktach wewnętrznych zarówno w sposób korzystniejszy, jak i mniej korzystny od tego, jaki wynika z rozporządzenia.

Sąd Najwyższy dokonał szerokiej analizy tych linii orzeczniczych, a nawet porównania stanów faktycznych, w których wydane zostały poszczególne orzeczenia. Uwzględnił również wyrok TK z 24.11.2016 r. (K 11/15, Legalis). Analiza doprowadziła do wniosku, iż w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę dopuszczalne jest ukształtowanie należności z tytułu noclegu (ryczałtu za nocleg) w sposób mniej korzystny, niż to wynika z rozporządzenia wykonawczego wydanego na podstawie art. 775 § 2 KP.

Rozstrzygnięcie zasad ustalania ryczałtów za nocleg w podróżach służbowych przysługujących kierowcom międzynarodowym należy ocenić pozytywnie, zważywszy na fakt, że dotychczasowe orzecznictwo SN było bardzo niekonsekwentne.

Omawiana uchwała SN przesądza jednoznacznie, że do pracowników – kierowców w transporcie międzynarodowym zastosowanie znajdują wprost, a nie jedynie odpowiednio reguły rozliczania podróży służbowej określone w Kodeksie pracy (art. 775 KP) i rozporządzeniu wykonawczym.

Zgodnie z powołanym przepisem sytuacja prawna przebywających w podróży służbowej „pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej” została ukształtowana w sposób odmienny od sytuacji „pracowników zatrudnionych u innego pracodawcy”. W pierwszym przypadku „wysokość i warunki ustalenia” należności reguluje rozporządzenie wykonawcze (wydane na podstawie delegacji z art. 775 § 2 KP, w drugim natomiast, „warunki wypłacania” należności z tytułu podróży służbowej określa się w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę – art. 775 § 3 KP).

Oznacza, to, że pracodawcy z sektora prywatnego posiadają autonomię przy określaniu wysokości świadczeń z tytułu podróży służbowych z wyraźnie przewidzianymi jedynie ograniczeniami. Postanowienia układu, regulaminu czy umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej w wysokości niższej niż określona dla pracowników sfery budżetowej. W przypadku ryczałtu za nocleg brak jest analogicznego ograniczenia. Oznacza to, że pracodawca z sektora prywatnego nie jest związany minimalną wysokością ryczałtu za nocleg wynikającą z rozporządzenia.

Minimalne wysokości wynikające z rozporządzenia będą wiązać pracodawcę prywatnego, dopiero wówczas gdy wysokość tego rodzaju należności nie zostanie uregulowana w umowie o pracę, regulaminie pracy lub układzie zakładowym. Jeśli jednak pracodawca zdecyduje się na uregulowanie tych kwestii, to nie jest związany limitami wskazanymi w rozporządzeniu może przewidzieć zarówno korzystniejsze, jak i mniej korzystne dla pracownika rozwiązanie.

Uchwała SN z 26.10.2017 r., III PZP 2/17

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Ryczałty dla kierowców w podróżach służbowych w transporcie międzynarodowym
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny