Czterdzieści lat Kodeksu pracy – sprawozdanie z Piątego Seminarium Szubertowskiego

A A A

Dnia 28.11.2014 r. odbyło się Piąte Seminarium Szubertowskie, zorganizowane przez Katedrę Prawa Pracy, Katedrę Prawa Ubezpieczeń Społecznych i Polityki Społecznej oraz Zakład Europejskiego i Zbiorowego Prawa Pracy Uniwersytetu Łódzkiego. Spotkanie zostało zorganizowane w 40. rocznicę uchwalenia Kodeksu pracy.

Obrady rozpoczął prof. Michał Seweryński (Uniwersytet Łódzki). Referent w swoim wystąpieniu pt. Refleksje na czterdziestolecie kodyfikacji prawa pracy przedstawił drogę prowadzącą do uchwalenia Kodeksu pracy oraz wskazał, że celem kodyfikacji miała być konsolidacja rozproszonych ustaw prawa pracy w jednym akcie prawnym. Kodyfikacja była aktem ostatecznej emancypacji systemowej prawa pracy, chociaż ustawodawca, dopuszczając posiłkowe stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego, podtrzymał więź prawa pracy z prawem cywilnym. Referent zaznaczył, iż aktualny kształt Kodeksu pracy nie przekreśla potrzeby zastąpienia go nowym, spójnym wewnętrznie aktem prawnym, który umożliwiłby dokończenie procesu przekształcania polskiego prawa pracy stosownie do nowych potrzeb ustrojowych.

Następnie prof. Walerian Sanetra (Uniwersytet w Białymstoku) wygłosił referat pt. Wpływ orzecznictwa Sądu Najwyższego na Kodeks pracy i jego wykładnię. Na wstępie referent podkreślił, że Kodeks pracy od chwili jego wejścia w życie stanowi przedmiot analiz oraz ocen ze strony SN. Referent zauważył, że zasadnicza część orzeczeń SN ma na celu wyjaśnienie, jak rozumieć poszczególne przepisy prawa, w tym normy Kodeksu pracy. Liczne nowelizacje tego aktu prawnego przyczyniły się natomiast do wzmożonej aktywności interpretacyjnej sądu. Podsumowując, referent stwierdził, że wpływ orzecznictwa SN na wykładnię Kodeksu pracy jest bardzo istotny i dotyczy prawie wszystkich instytucji unormowanych w tym akcie prawnym.

Kolejny referat, pt. Ocena Kodeksu pracy z punktu widzenia wybranych jego regulacji, wygłosił prof. Jakub Stelina (Uniwersytet Gdański). Na wstępie referent podkreślił, że w czasie czterdziestu lat obowiązywania Kodeksu pracy zaszło wiele doniosłych wydarzeń, takich jak przemiany gospodarczo-ustrojowe w 1989 r. oraz integracja europejska. W związku z tym Kodeks pracy jest przedmiotem ożywionej dyskusji naukowej, politycznej i publicystycznej, a opinie dotyczące tego aktu prawnego są skrajnie różne. Niemiej jednak, zdaniem referenta, uchwalenie Kodeksu pracy umocniło odrębność prawa pracy od prawa cywilnego. Kodeks pracy w swoim pierwotnym kształcie z 1974 r. był aktem prawnym na bardzo wysokim poziomie. Liczne nowelizacje rozbiły jednak jego spójność konstrukcyjną i aksjologiczną.

Na zakończenie prof. Arkadiusz Sobczyk (Uniwersytet Jagielloński) przedstawił referat pt. Kodeks pracy jako bariera rozwoju prawa pracy. Zdaniem referenta należy przede wszystkim udzielić odpowiedzi na pytanie, czy przeszkody w rozwoju prawa wynikają wyłącznie z jego treści, czy może również ze sposobu jego pojmowania. Profesor A. Sobczyk podkreślił, że największą barierą jest niewłaściwy sposób interpretacji prawa pracy, a nie same regulacje zawarte w kodeksie. W ocenie referenta są one podobne do rozwiązań przyjętych we Włoszech, Francji czy Niemczech, a mimo to pozycja pracownika w tych krajach jest silniejsza niż w Polsce. Jest to wynikiem innej interpretacji obowiązujących tam przepisów, dokonywanej przez pryzmat ochrony wolności.

Oprócz tych wystąpień podczas Seminarium odbyła się ożywiona dyskusja, w której udział wzięli goście z różnych ośrodków naukowych. Profesor Marek Pliszkiewicz (Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach) przywołał przebieg prac nad znowelizowaniem Kodeksu pracy w 1981 r., prowadzonych pod przewodnictwem m.in. prof. W. Szuberta. Doktor Aneta Giedrewicz-Niewińska (Uniwersytet w Białymstoku) przedstawiła natomiast historię prac Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Pracy, kierowanej przez dyrektora Henryka Altmana, nad mało znanym projektem Kodeksu pracy z 1949 r. Profesor Grzegorz Goździewicz (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu) zaznaczył, że Kodeks pracy był propagowany jako konstytucja pracownicza, oraz zwrócił uwagę na kilka przyjętych w procesie jego kodyfikacji rozwiązań prawnych. Rozważania dyskutantów skupiały się jednak przede wszystkim nad oceną obowiązującego Kodeksu pracy. Większość mówców była zgodna co do tego, że Kodeks pracy nadal pełni pożyteczną rolę w społeczeństwie. Nieuzasadnione są zatem postulaty dotyczące rezygnacji z kodyfikacji prawa pracy, gdyż pełnienie przez prawo pracy funkcji ochronnej jest nadal potrzebne (dr Marcin Mielczarek, Uniwersytet Łodzki). Zdaniem prof. Ludwika Florka (Uniwersytet Warszawski) obecnie Kodeks pracy jest jednym z najbardziej rozpoznawanych przez społeczeństwo aktów prawnych. Profesor Zbigniew Hajn (Uniwersytet Łódzki) oraz dr Monika Latos-Miłkowska (Uniwersytet Warszawski) podkreślili zalety tego aktu prawnego, takie jak przejrzysta struktura, uniwersalność zawartych w nim rozwiązań oraz wyraźne podkreślenie, że stosunek pracy to stosunek zobowiązaniowy. Dyskutanci dostrzegli jednak potrzebę zmian, które umożliwiłyby dostosowanie Kodeksu pracy do obecnych wyzwań społecznych i gospodarczych oraz podnieśli, że brak woli politycznej nie jest jedyną przeszkodą w dokonaniu rekodyfikacji (prof. Mirosław Włodarczyk, Uniwersytet Łódzki, dr Katarzyna Roszewska, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie). Na temat planowanych zmian w Kodeksie pracy oraz niektórych instytucji w nim zawartych krytycznie wypowiedziała się dr Monika Gładoch (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie), określając je jako nieprzewidywalne i niespójne systemowo.

Dyskutanci wiele uwagi poświęcili również orzecznictwu SN. Profesor Małgorzata Gersdorf (Uniwersytet Warszawski, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego) oraz prof. Teresa Wyka (Uniwersytet Łódzki) stwierdziły, że wpływ orzecznictwa SN na wykładnię oraz dydaktykę i pracę naukową jest bardzo duży, wyraziły jednak swoją wątpliwość co do tego, czy w niektórych przypadkach wykładnia sądu w istocie nie prowadzi do tworzenia prawa. Zaznaczono również, że wykładnia dokonywana przez sądy coraz częściej jest dokonywana z uwzględnieniem przepisów prawa unijnego (prof. Anna Kosut, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie).

Na zakończenie prof. A. Sobczyk zaznaczył, że doktryna jest wobec orzecznictwa reaktywna i nie tworzy modeli, które mogłyby stanowić podstawę rozstrzygnięć dla sądów. Aksjologii prawa pracy nie można, jego zdaniem, sprowadzać jedynie do funkcji ochronnej, gdyż prowadzi to do bezczynności przedstawicieli nauki.

Referaty wygłoszone na Piątym Seminarium Szubertowskim oraz zgłoszone przez uczestników artykuły zostaną wydane w pokonferencyjnej publikacji.


* Doktorantka w Katedrze Prawa Pracy Uniwersytetu Łódzkiego.

** Doktorantka w Katedrze Prawa Pracy Uniwersytetu Łódzkiego.

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Czterdzieści lat Kodeksu pracy – sprawozdanie z Piątego Seminarium Szubertowskiego
Irmina Miernicka , Monika Sowińska
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny