Wypłata wynagrodzenia za umorzone udziały

Monitor Prawa Handlowego | 2/2014
Moduł: prawo handlowe
Iwona Gębusia
Wypłata wynagrodzenia za umorzone udziały

Problematyka wypłaty wynagrodzenia za umorzone udziały w kapitale zakładowym spółki z o.o. ma charakter sporny. Kontrowersje dotyczą przede wszystkim sytuacji, w której wynagrodzenie amortyzacyjne – sfinansowane poprzez obniżenie kapitału zakładowego – ma zostać uiszczone przed wpisem redukcji kapitału zakładowego do rejestru. Celem niniejszego artykułu jest analiza dopuszczalności uiszczenia wynagrodzenia w formie niepieniężnej, możliwości wypłaty wynagrodzenia za unicestwione udziały w spółce z o.o. przed rejestracją obniżenia kapitału zakładowego oraz prawnych konsekwencji takiego przysporzenia na rzecz wspólnika. Wprowadzenie Kwestię wypłaty wynagrodzenia za umorzone udziały reguluje przede wszystkim przepis art. 199 KSH1. Zgodnie z jego treścią udział może być umorzony jedynie po wpisie spółki do rejestru i tylko w przypadku, gdy umowa spółki tak stanowi. Udział może być umorzony za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę (umorzenie dobrowolne) albo bez zgody wspólnika (umorzenie przymusowe). Umorzenie udziału wymaga uchwały zgromadzenia wspólników, która powinna określać w szczególności podstawę prawną umorzenia i wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział. Spłata amortyzacyjna jest świadczeniem spółki na rzecz wspólnika w zamian za umorzony udział i stanowi realizację prawa do majątku spółki. Wynagrodzenie za umorzone udziały w przypadku umorzenia przymusowego nie może być niższe od wartości przypadających na udział aktywów netto, wykazanych w sprawozdaniu finansowym za ostatni rok obrotowy, pomniejszonych o kwotę przeznaczoną do podziału między wspólników. W przypadku umorzenia przymusowego uchwała powinna zawierać również uzasadnienie. Umorzenie udziału z czystego zysku nie wymaga obniżenia kapitału zakładowego. Z kolei w razie umorzenia wymagającego obniżenia kapitału zakładowego umorzenie następuje z chwilą obniżenia kapitału zakładowego. Odmienne źródła finansowania umorzenia prowadzą też do zróżnicowanych konsekwencji prawnych wobec wierzycieli spółki. Umorzenie udziałów kosztem obniżenia kapitału zakładowego powoduje konieczność powiadomienia o tym wierzycieli, uzyskania ich aprobaty na umorzenie, a w razie braku zgody – obowiązek zaspokojenia lub zabezpieczenia ich roszczeń względem spółki (w ramach tzw. postępowania konwokacyjnego). Umorzenie udziałów z czystego zysku natomiast wolne jest od powyższych obostrzeń. W tym bowiem przypadku wypłata świadczenia amortyzacyjnego przez spółkę nie prowadzi do uszczuplenia gwarancji wierzycieli wynikających z reguł zapewniających stabilność kapitału zakładowego2.