Geneza rejestrów publicznych a rozwój regulacji prawno-handlowych (rejestr handlowy)

Monitor Prawa Handlowego | 2/2019
Moduł: prawo handlowe, postępowanie cywilne
DOI: 10.32027/MPH.19.2.1
Marek Michalski

Genezie rejestru handlowego w prawie polskim, jako instytucji prawnej zasadniczej z punktu widzenia realizacji podstawowej zasady przesądzającej o jawności i bezpieczeństwie obrotu gospodarczego czy szerzej obrotu prawnego – podobnie jak historycznemu procesowi wykształcania się konstrukcji spółki handlowej – we współczesnej nauce prawa handlowego nie poświęcono nazbyt wiele miejsca, ograniczając się do ogólnego – bardzo wstępnego – rysu. Tymczasem historia tego rejestru dowodzi, że stanowi on efekt wielowiekowej ewolucji instytucjonalnej związanej z procesami unowocześniania prawa handlowego. Rozwój i przekształcenia, jakim podlegał rejestr handlowy (wcześniej kupiecki), towarzyszyły zmianom i ewolucjom spółek handlowych i są z nimi integralnie powiązane. Prześledzenie tej ewolucji pozwala na zrozumienie istoty, ale również kształtu współczesnego rejestru przedsiębiorców, będącego bowiem bezpośrednim sukcesorem rejestru handlowego i wcześniejszych rejestrów kupieckich.



SUMMARY

The origin of public registers and the development of commercial law regulations (commercial register)
The currently modernized – in the spirit of the digital revolution – business register is a direct descendant the commercial register, which took shape in the 19th century under the influence of economic changes triggered by the development of technology, in the times called the industrial revolution. The first, and then the second industrial revolution contributed to the emergence of shareholding companies, i.e. joint-stock companies and later limited liability companies, stimulating the regulation of legal personality and the idea of a public commercial register open to all legal players and based on the constitutive nature of entries creating new legal entities. However, the very idea of a public register – which evolved into a commercial register – dates back to the beginnings of the urban revolution, when large human settlements started to spring up in the valleys of the Euphrates and the Tigris, later to become centres of crafts and commerce. It was at that time that the evolution of public registers started, which then covered ever new human activities.
Key words: public register, court register, administrative register, guild certificate, great economic reform, business register, National Court Register, digitisation of registration procedure, digital revolution, digital economy Słowa kluczowe: rejestr publiczny, rejestr sądowy, rejestr administracyjny, metryka cechowa, wielka reforma gospodarcza, rejestr przedsiębiorców, Krajowy Rejestr Sądowy, cyfryzacja postępowania rejestrowego, rewolucja cyfrowa, gospodarka cyfrowa