Prace nad projektem ustawy – Prawo działalności gospodarczej

A A A

Trwają prace nad projektem ustawy – Prawo działalności gospodarczej (dalej jako: projekt PrDziałGosp). Obecnie znajdują się one na etapie rozpatrywania projektu przez Stały Komitet Rady Ministrów, poprzedzającym przyjęcie ostatecznej wersji projektu ustawy i skierowanie projektu do Sejmu. Nowa ustawa – Prawo działalności gospodarczej ma zastąpić obowiązującą aktualnie ustawę z 2.7.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 584 ze zm.; dalej jako: SwobGospU).

Wprowadzenie

W uzasadnieniu do projektu ustawy – Prawo działalności gospodarczej (wersja projektu według stanu na 1.7.2015 r.) wskazano, że w wyniku kompleksowego przeglądu obecnego stanu prawnego oraz analizy systematyki przyjętej w SwobGospU uprawniony jest wniosek o potrzebie eliminacji instytucji prawnych wykraczających poza zakres przedmiotowy tej ustawy, jakim powinno być zapewnienie gwarancji wolności działalności gospodarczej, wynikającej przede wszystkim z art. 20 Konstytucji RP, a także przyjęcie nowych instytucji prawnych stanowiących wyraz tych gwarancji. Podstawowym celem nowej regulacji jest urzeczywistnienie konstytucyjnej zasady wolności gospodarczej i zagwarantowanie jej wykonywania w duchu społecznej gospodarki rynkowej, z uwzględnieniem aktualnej sytuacji społecznej i gospodarczej. Przy określaniu celów regulacji w uzasadnieniu do projektu ustawy – Prawo działalności gospodarczej wskazano ponadto, że projektowane przepisy będą w pierwszym rzędzie służyć wzmocnieniu praw i gwarancji dla przedsiębiorców.

Najistotniejsze rozwiązania przewidziane w projekcie ustawy – Prawo działalności gospodarczej

1. Zakres regulacji

Projekt ustawy – Prawo działalności gospodarczej przewiduje uregulowanie podstawowych zagadnień związanych z podejmowaniem i wykonywaniem działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez przedsiębiorców, zarówno krajowych, jak i zagranicznych, podstawowych zasad dotyczących działalności gospodarczej, a także problematyki dotyczącej działalności regulowanej oraz kontroli działalności gospodarczej.

W projekcie zaproponowano następującą systematykę ustawy – Prawo działalności gospodarczej:

  • Preambuła
  • Rozdział 1. Przepisy ogólne
  • Rozdział 2. Podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej
  • Rozdział 3. Załatwianie spraw administracyjnych z zakresu działalności gospodarczej
  • Rozdział 4. Organizacje przedsiębiorców
  • Rozdział 5. Reglamentacja działalności gospodarczej
  • Rozdział 6. Kontrola wykonywania działalności gospodarczej.

2. Rozdział 1 projektu PrDziałGosp – Przepisy ogólne

W przepisach ogólnych projektu PrDziałGosp zdefiniowano podstawowe pojęcia z zakresu działalności gospodarczej oraz statuowano podstawowe zasady rządzące działalnością gospodarczą i działaniem organów władzy publicznej w dziedzinie gospodarki.

a) Artykuł 2 projektu PrDziałGosp – definicja działalności gospodarczej

Działalność gospodarczą zdefiniowano w projekcie PrDziałGosp jako działalność zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. W nowej ustawie wskazano ponadto katalog przypadków, w których stosowanie ustawy będzie wyłączone.

b) Artykuł 5 projektu PrDziałGosp – definicje ustawowe

W art. 5 projektu PrDziałGosp określono definicje ustawowe, w tym m.in. definicje przedsiębiorcy zagranicznego, średniego i małego przedsiębiorcy oraz mikroprzedsiębiorcy.

c) Artykuł 6 projektu PrDziałGosp – wolność podejmowania działalności gospodarczej, równość i niedyskryminacja

W projekcie rozbudowano i wydzielono do odrębnego przepisu zasadę wolności działalności gospodarczej oraz zasadę równości i niedyskryminacji. W tym celu przyjęto, że podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych warunkach. Ponadto, dodano doprecyzowanie wskazujące, że ­zasada ­równego traktowania jest zachowana, gdy podmioty znajdujące się w podobnej sytuacji są traktowane w porównywalny sposób. Natomiast różnice w traktowaniu są dopuszczalne tylko w przypadku wystąpienia przesłanek usprawiedliwionych obiektywnymi i istotnymi okolicznościami danej sprawy.

d) Artykuł 7 projektu PrDziałGosp – zasada „co nie jest prawem zabronione, jest dozwolone”

Projektowana norma zakłada, że przedsiębiorca, w ramach wykonywanej działalności gospodarczej, w sferze prawa publicznego, może podejmować wszelkie działania, które nie są zabronione albo uregulowane odmiennie w przepisach prawa. Innymi słowy, w obszarze nieuregulowanym prawem przedsiębiorca dysponuje swobodą wyboru celów i środków swojego działania, o ile nie narusza praw i wolności innych podmiotów.

e) Artykuł 8 projektu PrDziałGosp – przyjazna interpretacja przepisów (in dubio pro libertate)

Zgodnie z projektowaną normą, organy administracji publicznej w przypadku powstania niedających się usunąć wątpliwości w zakresie wykładni przepisów (zwłaszcza w razie możliwych wielu interpretacji) nie będą mogły rozstrzygać ich w sposób pogarszający sytuację strony. Zasada będzie wyłączona w przypadku postępowań, w których występuje więcej niż jedna strona o spornych interesach lub wynik postępowania bezpośrednio wpływa na interesy osób trzecich. Zasada znajdzie zastosowanie tylko w tych przypadkach, w których przepis pozostawia pole do pewnego luzu interpretacyjnego, wywołując przy tym wątpliwości.

f) Artykuł 9 projektu PrDziałGosp – zasada „domniemania uczciwości przedsiębiorcy” (rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony)

W myśl projektowanego art. 9 PrDziałGosp, nakazuje się organowi administracji publicznej przyjąć, że wątpliwości faktyczne, których nie udało się usunąć w postępowaniu, podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, rozstrzyga się na korzyść strony, przyjmując, że działa ona zgodnie z prawem oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów. Zasada nie będzie miała zastosowania w przypadkach, gdy rozwiązania szczegółowe:

  • wprost i precyzyjnie określają realny do spełnienia obowiązek ciążący na stronie w zakresie prowadzenia, wystawiania i przechowywania dokumentów,
  • wprost i w określonym zakresie obciążają przedsiębiorcę ciężarem dowodu.

Ponadto, zasada będzie wyłączona w przypadku postępowań, w których występuje więcej niż jedna strona o spornych interesach lub wynik postępowania wpływa na interesy osób trzecich.

g) Artykuł 10 projektu PrDziałGosp – zasada proporcjonalności

Zasada proporcjonalności przewiduje, że organ administracji publicznej podejmuje jedynie takie działania, które prowadzą bezpośrednio do celu (są odpowiednie), niezbędne i które są współmierne do obranego celu, w szczególności poprzez rozsądne wyważenie słusznego interesu prywatnego i interesu publicznego. Dodatkowo, organ administracji publicznej, zobowiązując przedsiębiorcę do dokonania określonych czynności, ogranicza je do niezbędnego minimum.

h) Artykuł 11 projektu PrDziałGosp – zasada uprawnionych oczekiwań

W projekcie znalazła się także zasada uprawnionych oczekiwań. O uprawnionych oczekiwaniach można mówić, jeżeli dotyczą działań zgodnych z prawem a organ – działając w granicach prawa – będzie stosował się do wypracowanej praktyki i działań organu w zakresie rozstrzygnięcia sprawy. Od przedmiotowej zasady organ będzie mógł odstąpić jedynie w przypadku, gdy będzie to uzasadnione ważnymi powodami.

Zasada uprawnionych oczekiwań stanowić będzie legislacyjny wyraz i konkretyzację zasady pogłębienia zaufania (art. 8 KPA).

i) Artykuł 12 projektu PrDziałGosp – zasada uczciwej konkurencji oraz poszanowania dobrych obyczajów i słusznych interesów innych przedsiębiorców i konsumentów

W projekcie PrDziałGosp zaproponowano sformułowanie normy wskazującej, że przedsiębiorca wykonuje działalność gospodarczą na zasadach uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów innych przedsiębiorców i konsumentów.

j) Artykuł 13 projektu PrDziałGosp – zasada profesjonalizmu i odpowiednich kwalifikacji

Zaproponowano również przyjęcie normy odpowiadającej dzisiejszemu brzmieniu art. 19 SwobGospU, zgodnie z którą w przypadku, gdy przepisy szczególne nakładają obowiązek posiadania odpowiednich uprawnień zawodowych przy wykonywaniu określonego rodzaju działalności gospodarczej, przedsiębiorca jest obowiązany zapewnić, aby czynności w ramach działalności gospodarczej były wykonywane bezpośrednio przez osobę legitymującą się posiadaniem takich uprawnień zawodowych.

k) Artykuł 14 projektu PrDziałGosp – zasada udzielania informacji

Projektodawcy przyjęli założenie, zgodnie z którym organ administracji publicznej, w zakresie swojej właściwości, powinien udzielać przedsiębiorcy informacji o wymogach prowadzenia działalności gospodarczej danego rodzaju.

3. Zawieszenie działalności gospodarczej

W projekcie ustawy PrDziałGosp przewidziano uelastycznienie zawieszenia działalności gospodarczej (obecny art. 14a SwobGospU) poprzez wydłużenie możliwości zawieszenia do 36 miesięcy. Niezłożenie przez przedsiębiorcę wniosku o wznowienie działalności w maksymalnym terminie ustawowym skutkować będzie wykreśleniem przedsiębiorcy z rejestru.

4. Oddziały przedsiębiorców zagranicznych

a) Utworzenie, działalność i likwidacja oddziału

Do PrDziałGosp zostały przeniesione przepisy art. 85–86, 88–92 SwobGospU dotyczące utworzenia i działalności oddziałów przedsiębiorcy zagranicznego. Dodatkowo zmodyfikowano obecny art. 92 SwobGospU. W projekcie PrDziałGosp uregulowano zasady zamykania oddziałów przedsiębiorców zagranicznych z krajów UE/EOG, a także z krajów korzystających ze swobody przedsiębiorczości na podstawie odpowiednich umów z UE, poprzez wskazanie konieczności uprzedniego zawiadamiania o planowanym zamknięciu oddziału, które podlegałoby publikacji w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na 3 miesiące przed złożeniem wniosku o wykreślenie oddziału z rejestru.

b) Zakres upoważnienia osoby ustanowionej przez przedsiębiorcę zagranicznego do reprezentacji

W zakresie reprezentacji przedsiębiorcy zagranicznego przez osobę ustanowioną do reprezentacji w projekcie PrDziałGosp doprecyzowano normę odpowiadającą obecnemu art. 87 SwobGospU przez wyraźne wskazanie, że osoba taka reprezentuje przedsiębiorcę zagranicznego w zakresie wszystkich czynności podejmowanych w oddziale, bez względu na ewentualne ograniczenia wskazane przy jej ustanowieniu, wraz z uprawnieniem do podejmowania czynności w zakresie zgłaszania samego oddziału do rejestru (wraz ze zmianami) oraz wszelkich czynności szczególnych wraz z czynnościami dotyczącymi nieruchomości. Ograniczenia w wykonywaniu reprezentacji, tak samo jak przy reprezentacji spółek, czy też przy wykonywaniu prokury, mają charakter wewnętrzny i nie odnoszą skutku wobec osób trzecich.

5. Rozdział 3 projektu PrDziałGosp – załatwianie spraw z zakresu działalności gospodarczej

W rozdziale 3 PrDziałGosp umieszczono przepisy regulujące istotne etapy procesu związanego z załatwieniem sprawy przez przedsiębiorcę, zaczynając od dostarczania przez niego dokumentów i informacji, terminów rozpatrywania wniosków i warunków udzielenia tzw. milczącej zgody, poprzez zasady przyjmowania wniosków (wnioski niekompletne i potwierdzanie wpływu wniosków), a kończąc na nowych rozwiązaniach, takich jak mediacja.

1) Artykuł 36 projektu PrDziałGosp – zakaz nakładania dodatkowych wymogów i żądania dodatkowych dokumentów

Przejęta do projektu PrDziałGosp została norma art. 6 ust. 2 SwobGospU, zgodnie z którą organ administracji publicznej nie może żądać ani uzależniać swojego rozstrzygnięcia od spełnienia przez przedsiębiorcę warunków lub podania informacji nieprzewidzianych w przepisach prawa. Ponadto, przeniesione zostały przepisy z art. 6 ust. 3 SwobGospU, na podstawie których organ administracji publicznej nie może żądać ani uzależnić swoich rozstrzygnięć od przedłożenia dokumentów w formie oryginału, poświadczonej kopii lub poświadczonego tłumaczenia, chyba że obowiązek taki jest przewidziany wprost w przepisach odrębnych z uwagi na nadrzędny interes publiczny lub wynika z bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo ratyfikowanych umów międzynarodowych.

6. Rozdział 5 projektu PrDziałGosp – reglamentacja działalności gospodarczej

W projekcie PrDziałGosp uregulowano trzy podstawowe typy reglamentacji działalności gospodarczej:

  • koncesjonowaną działalność gospodarczą, której podjęcie i wykonywanie zależy od uzyskania koncesji; dotyczy to każdego przedsiębiorcy, który zamierza podjąć tego rodzaju działalność gospodarczą;
  • regulowaną działalność gospodarczą, której podjęcie i wykonywanie zależy od spełnienia szczególnych warunków określonych w odrębnej ustawie oraz uzyskania, co do zasady, wpisu w rejestrze działalności regulowanej (dalej jako: RDR);
  • działalność gospodarczą objętą zezwoleniem, której podjęcie i wykonywanie jest dopuszczalne po uzyskaniu stosownego zezwolenia (względnie licencji lub zgody), co może dotyczyć każdego przedsiębiorcy, który zamierza podjąć i wykonywać tego rodzaju działalność gospo­darczą.

1) Artykuły 58–74 projektu PrDziałGosp – koncesje

Dotychczasowe instytucje prawne dotyczące koncesji, uregulowane w SwobGospU, zostały przeniesione do projektu PrDziałGosp. Zgodnie z założeniem przyjętym przez projektodawcę, wykaz rodzajów działalności gospodarczej, której podjęcie i wykonywanie wymaga uzyskania koncesji, zostanie zamieszczony w załączniku nr 1 do PrDziałGosp. Pozostałe przepisy dotyczące koncesji pozostaną bez zmian.

2) Artykuły 75–86 projektu PrDziałGosp – działalność regulowana

a) Ograniczenie przesłanek stosowania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o zakazie wykonywania działalności gospodarczej

W projekcie PrDziałGosp ograniczono przesłanki stosowania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o zakazie wykonywania działalności regulowanej (obecny art. 71 ust. 2 SwobGospU) tylko do przypadków złożenia przez przedsiębiorcę oświadczenia o spełnieniu warunków wykonywania działalności niezgodnego ze stanem faktycznym oraz stwierdzenia przez organ administracji publicznej prowadzący rejestr działalności regulowanej „rażącego naruszenia warunków wymaganych do wykonywania działalności regulowanej przez przedsiębiorcę” (obecny art. 71 ust. 1 pkt 1 i 3 SwobGospU).

b) Rodzaje działalności regulowanej

Zgodnie z założeniami projektodawcy wszystkie rodzaje działalności regulowanej wskazano w załączniku do ustawy. Stanowi to realizację postulatu zupełności PrDziałGosp.

3) Artykuły 87–92 projektu PrDziałGosp – działalność objęta zezwoleniami

W zakresie działalności objętej zezwoleniami (uzyskaniem licencji albo zgody) opracowano przepisy wspólne dla wszystkich zezwoleń. Przyjęto normę, zgodnie z którą udzielenie zezwolenia, odmowa udzielania, zmiana i cofnięcie zezwolenia następuje w drodze decyzji administracyjnej. Wskazano jednocześnie, że organ nie może odmówić przedsiębiorcy zezwolenia, jeżeli spełnia on przewidziane prawem warunki jego uzyskania. W załączniku nr 3 do projektu PrDziałGosp zamieszczono wykaz rodzajów działalności gospodarczej, której podjęcie i wykonywanie wymaga uzyskania zezwolenia, zgody lub licencji.

7. Rozdział 6 projektu PrDziałGosp – Kontrola wykonywania działalności gospodarczej

1) Kontrole na podstawie identyfikacji prawdopodobieństwa naruszenia prawa („analizy ryzyka”)

W projekcie PrDziałGosp wprowadzono normę, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny planować i organizować kontrole po uprzednim przeprowadzeniu identyfikacji prawdopodobieństwa naruszenia prawa. Tak zwana analiza ryzyka powinna wskazać, w jakim obszarze i u których przedsiębiorców ryzyko naruszenia przepisów jest największe. Sposób przeprowadzenia analizy ryzyka określi właściwy organ lub organ nadrzędny.

Wymóg przeprowadzenia analizy ryzyka nie będzie dotyczył kontroli, której przeprowadzenie wobec określonych podmiotów i w określonym czasie wynika z:

  • odrębnych przepisów,
  • wystąpienia szczególnych okoliczności przemawiających za przeprowadzeniem kontroli (np. uzasadnionego podejrzenia istnienia zagrożenia dla życia i zdrowia w wyniku wykonywania działalności gospodarczej).

Ponadto, wymóg przeprowadzenia analizy nie będzie znajdował zastosowania, gdy analiza jest niecelowa lub organ nie jest w stanie jej przeprowadzić, a określona kontrola jest przeprowadzana na zasadzie losowej.

Regulacja ma na celu ograniczenie liczby i zakresu kontroli przedsiębiorców, u których występuje niewielkie ryzyko bądź nie stwierdzono wcześniej naruszeń przepisów.

8. Proponowany termin wejścia w życie PrDziałGosp

Zgodnie z projektem PrDziałGosp, szczegóły dotyczące wejścia w życie PrDziałGosp zostaną określone w ustawie – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo działalności gospodarczej. W projekcie tej ustawy przewidziano z kolei, że PrDziałGosp powinno wejść w życie z dniem 1.1.2016 r.

Michał Szumbarski,
aplikant adwokacki, Zespół Prawa Spółek
oraz Fuzji i Przejęć, Dentons

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Prace nad projektem ustawy – Prawo działalności gospodarczej
Michał Szumbarski
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny