Odpowiedzialność odszkodowawcza byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Postanowienie SA w Łodzi z 24.10.2012 r. (I ACa 354/13)

A A A

Teza:

"Odwołanie z pełnienia funkcji członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie skutkuje zwolnieniem z solidarnej odpowiedzialności".

Stan faktyczny

1. W omawianym postępowaniu SO w Łodzi zasądził od D.S. (dalej: Pozwany) na rzecz Ż.W. (dalej: Powódka) kwotę 492 394,85 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Pozwany odpowiadał z art. 299 § 1 KSH dotyczącego odpowiedzialności solidarnej członka zarządu w sytuacji wystąpienia bezskuteczności egzekucji wobec spółki.

2. Pozwany reprezentował spółkę z o.o. z siedzibą w P. (dalej: Spółka) jako jedyny jej członek zarządu począwszy od lutego 2008 r. 6.11.2008 r. Powódka zawarła z Pozwanym umowę cesji, na mocy której przeniosła na Spółkę przysługującą jej wierzytelność, natomiast Spółka zobowiązała się zapłacić Powódce w terminie do 31.12.2008 r. tytułem ceny kwotę 1 213 245 zł. Następnie 10.11.2008 r. odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników, na którym Pozwany został odwołany z funkcji prezesa zarządu, a na jego miejsce został powołany nowy prezes zarządu. 21.11.2008 r. Pozwany sprzedał swoje udziały w Spółce na rzecz nowego prezesa zarządu. Nowy zarząd Spółki upoważnił zaś Pozwanego, tj. byłego prezesa zarządu, do czynności windykacyjnych związanych z przedmiotową wierzytelnością nabytą w drodze cesji.

3. Powódka podpisała ze Spółką aneks do umowy przelewu wierzytelności, w którym został wyznaczony ostateczny i bezwarunkowy termin zapłaty ceny z umowy cesji na dzień 30.4.2009 r. 21.9.2009 r. SO w Poznaniu zasądził od Spółki prawomocnym nakazem zapłaty na rzecz Powódki kwotę 475 500 zł z odsetkami wraz z kwotą 13 161 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Egzekucja wszczęta przeciwko Spółce okazała się bezskuteczna.

4. Powódka wniosła pozew przeciwko byłemu prezesowi zarządu Spółki, a Sąd I Instancji uznał powództwo za zasadne. Ponadto Powódka wystąpiła o zasądzenie od Pozwanego kosztów procesu i postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa, odpowiedzialność z art. 299 § 1 KSH obejmuje również odsetki oraz koszty należne od spółki (por: uchwała SN z 7.12.2006 r., III CZP 118/06; wyroki SN z 7.12.2006 r., III CSK 219/06 oraz z 8.3.2007 r., III CSK 352/06). Sąd uwzględnił zatem powództwo w całości i zasądził od Pozwanego na rzecz Powódki całą dochodzoną kwotę.

5. Pozwany zaskarżył zapadły wyrok w ten sposób, że zarzucił Sądowi I Instancji brak rozważenia faktu odwołania go z funkcji prezesa zarządu oraz sprzedaży udziałów na rzecz nowego prezesa zarządu. Dodatkowo, mimo braku niezwłocznego zgłoszenia zmian w organie Spółki do właściwego rejestru, Powódka miała jednak świadomość tej zmiany, ponieważ do umowy cesji został zawarty aneks. Zdaniem Pozwanego powoduje to utratę roszczenia przez Powódkę z racji modyfikacji pierwotnej umowy. SA uznał jednak, że apelacja Pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie.

Komentarz

1. Podstawę prawną żądania Powódki stanowił art. 299 § 1 KSH, zgodnie z którym w przypadku, gdy egzekucja prowadzona przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. SO wskazał, że samo powstanie zobowiązania (zawarcie umowy cesji) powoduje możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności członka zarządu, nie warunkuje zaś tego wymagalność tej wierzytelności. Skoro Pozwany reprezentował Spółkę przy zawarciu umowy cesji z Powódką i zawarcie umowy doszło do skutku w czasie, kiedy Pozwany pełnił jeszcze w Spółce funkcję prezesa jej zarządu, to podstawa zobowiązania do zapłaty powstała właśnie w tym czasie. Zatem dla ustalenia istnienia odpowiedzialności z art. 299 KSH konieczne jest powstanie (istnienie) określonego zobowiązania, a nie jego wymagalność, która ma znaczenie przy stwierdzaniu ewentualnej niewypłacalności spółki.

2. Przesłankami odpowiedzialności przewidzianej w art. 299 § 1 KSH jest istnienie określonego zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w czasie, kiedy dana osoba była członkiem zarządu spółki oraz bezskuteczna egzekucja tej wierzytelności bez względu na to, czy dana osoba pełniła wtedy jeszcze funkcję w zarządzie tej spółki, czy też nie (por. wyroki SN z 28.9.1999 r., II CKN 608/98, z 16.5.2002 r., IV CKN 933/00 oraz z 17.6.2011 r., II CSK 571/10). Dodatkowo samo podpisane aneksu wydłużającego termin zapłaty świadczenia nie będzie skutkowało utartą prawa dochodzenia roszczenia od byłego już członka zarządu. Z odpowiedzialności solidarnej były członek zarządu mógłby się zwolnić, jeżeli aneks modyfikowałby należne wierzycielowi świadczenie, a nie tylko termin jego płatności.

3. Pozwany nie podnosił argumentu, iż doszło do ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania likwidacyjnego w Spółce, co w ocenie Sądu spowodowało nie tylko brak obalenia domniemania, które wynika z art. 299 § 2 KSH, ale też przyznał w złożonych zeznaniach, że Spółka w chwili zawarcia umowy cesji z Powódką nie posiadała takiej ilości środków, aby zapłacić zobowiązanie.

4. Należy zwrócić uwagę właśnie na brak posiadania przez Spółkę majątku, co potwierdził Pozwany w swoich zeznaniach. Biorąc pod uwagę art. 11 ust. 2 w zw. z art. 10 PrUpadNapr, taka wiedza implikowała za sobą obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postepowania układowego. Wówczas wiązałoby się to z możliwością zwolnienia się przez Pozwanego z odpowiedzialności solidarnej na podstawie art. 299 § 2 KSH. Zdaniem Sądu, brak udowodnienia przez Pozwanego przesłanek zwalniających go z ww. odpowiedzialności, musiał skutkować uznaniem istnienia związku przyczynowego pomiędzy pełnieniem przez Pozwanego funkcji członka zarządu w Spółce a szkodą Powódki. W zaistniałej sytuacji Sąd słusznie przyjął, że Spółka w chwili zawierania umowy cesji była niewypłacalna i nie uwzględnił apelacji Pozwanego.

Wnioski praktyczne

1. Aby zwolnić się z odpowiedzialności solidarnej należy kierować się katalogiem zawartym w art. 299 § 2 KSH – nie wystarczy zostać odwołanym z funkcji pełnionej w zarządzie spółki. Oznacza to, że odpowiedzialność na podstawie art. 299 § 1 KSH ponoszą wszystkie osoby będące członkami zarządu w czasie istnienia (powstania) zobowiązania, którego egzekucja prowadzona przeciwko spółce okazała się następnie bezskuteczna. Możliwe będzie wyłączenie takiej odpowiedzialności wobec byłych członków zarządu, ale tylko w przypadku, gdy pomiędzy nowym uprawnionym do reprezentowania spółki, a wierzycielem, zawarta zostanie umowa modyfikująca poprzedni przedmiot świadczenia.

2. Należy pamiętać, że odpowiedzialność z art. 299 § 1 KSH jest odszkodowawczą odpowiedzialnością deliktową. W praktyce oznacza, to że jest ona sankcją za kierowanie sprawami spółki w sposób uniemożliwiający skuteczną egzekucję wierzytelności. Zawieranie zatem zobowiązań przez spółkę bez pokrycia finansowego może prowadzić do odpowiedzialności solidarnej członków zarządu sp. z o.o., jeżeli pełnili oni funkcje w czasie istnienia zobowiązania.

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Odpowiedzialność odszkodowawcza byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
Ina Lesiuk (opracowanie)
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny