Nowelizacja ustawy o obrocie instrumentami finansowymi

A A A

Zmiany dotyczą wprowadzenia możliwości otwierania rachunków zbiorczych przez podmioty uprawnione do prowadzenia rachunków papierów wartościowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rachunki zbiorcze (Omnibus ­accounts) – zgodnie z przyjętym w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej rozumieniem, są to rachunki prowadzone przez uczestników systemu depozytowo-rozliczeniowego, na których mogą być rejestrowane papiery wartościowe nie należące do osób, dla których rachunki te formalnie są prowadzone, lecz należące do innej osoby lub innych osób.

Zmiany w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi (ObrInstFinU), polegają m.in. na dodaniu definicji rachunku zbiorczego (art. 8a ust. 1 ObrInstFinU) oraz wskazaniu kręgu podmiotów uprawnionych do prowadzenia rachunków zbiorczych. W nowym art. 8a ust. 2 ObrInstFinU wskazano natomiast krąg podmiotów, dla których możliwe będzie prowadzenie takich rachunków. Zgodnie z tym przepisem rachunki zbiorcze mogą być prowadzone wyłącznie dla:

osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych z siedzibą poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które wykonują zadania w zakresie centralnej rejestracji papierów wartościowych i podlegają nadzorowi właściwego organu sprawującego nadzór nad instytucjami finansowymi w państwie członkowskim albo w państwie równoważnym;

zagranicznych firm inwestycyjnych nieprowadzących działalności maklerskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, uprawnionych do prowadzenia działalności w zakresie rejestrowania instrumentów finansowych w państwie ich siedziby;

zagranicznych firm inwestycyjnych prowadzących działalność maklerską na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez otwierania oddziału, uprawnionych do prowadzenia działalności w zakresie rejestrowania instrumentów finansowych w państwie ich siedziby;

zagranicznych osób prawnych z siedzibą w państwie równoważnym, uprawnionych do prowadzenia działalności maklerskiej w zakresie rejestrowania instrumentów finansowych w państwie ich siedziby, nieprowadzących działalności maklerskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

banków zagranicznych z siedzibą w państwie równoważnym, uprawnionych do prowadzenia działalności w zakresie rejestrowania instrumentów finansowych w państwie ich siedziby.

W ustawie określone zostały także zasady ustalania osób uprawnionych z papierów wartościowych zapisanych na rachunku zbiorczym (art. 8a ust. 3 i 4 ObrInstFinU), a także skutki, jakie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wywoływać będą zapisy dokonywane na rachunku zbiorczym (art. 8a ust. 5 ObrInstFinU). Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami podmiot, dla którego prowadzony jest rachunek zbiorczy (posiadacz rachunku zbiorczego), nie będzie uważany za uprawnionego z zapisanych na tym rachunku zdematerializowanych papierów wartościowych. Z zastrzeżeniem projektowanych ust. 4 i 5 art. 8a ObrInstFinU do ustalania osób uprawnionych z takich papierów wartościowych nie będą znajdowały zastosowania przepisy prawa polskiego. Osoba wskazana podmiotowi prowadzącemu rachunek zbiorczy przez posiadacza tego rachunku jako osoba uprawniona z papierów wartościowych zapisanych na takim rachunku będzie uważana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za osobę uprawnioną ze zdematerializowanych papierów wartościowych zapisanych na tym rachunku w liczbie wynikającej z tego wskazania.

Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dla potrzeb określenia chwili powstania praw ze zdematerializowanych papierów wartościowych, ich przeniesienia na inną osobę, uzyskania lub utraty uprawnienia z takich papierów wartościowych, a także dla ustalenia dopuszczalności zobowiązania się do ich zbycia będzie uznawać się, że zapis na rachunku zbiorczym wywołuje skutki prawne, które ustawa wiąże z zapisem na rachunku papierów wartościowych. Natomiast zgodnie ze nowym art. 8a ust. 6 ObrInstFinU świadczenia wynikające ze zdematerializowanych papierów wartościowych zapisanych na rachunku zbiorczym, otrzymane bezpośrednio lub pośrednio od emitentów, podmiot prowadzący rachunek zbiorczy przekazuje lub stawia do dyspozycji wyłącznie posiadaczowi tego rachunku. Osobom uprawnionym z papierów wartościowych zapisanych na rachunku zbiorczym nie przysługuje wobec podmiotu prowadzącego ten rachunek zbiorczy roszczenie o wydanie tych świadczeń.

W uzasadnieniu projektu podkreślono, że rachunki zbiorcze staną się trzecim, obok kont depozytowych oraz rachunków papierów wartościowych, urządzeniem ewidencyjnym prowadzonym w ramach depozytu papierów wartościowych. Od rachunków papierów wartościowych różnić je będzie to, że nie będą one pozwalać na identyfikację osób uprawnionych z zapisanych na nich papierów wartościowych, zaś od kont depozytowych to, że nie będą one powiązane z rachunkami papierów wartościowych w rozumieniu ObrInstFinU oraz że będą mogły być prowadzone nie tylko przez KDPW S.A., ale także przez uczestników depozytu papierów wartościowych prowadzonego przez KDPW S.A.

Rachunki zbiorcze będą mogły prowadzić wyłącznie podmioty uprawnione zgodnie z ObrInstFinU do prowadzenia rachunków papierów wartościowych (prowadzenie takich rachunków będzie w rozumieniu ustawy przejawem prowadzenia działalności maklerskiej albo działalności powierniczej), zaś ich posiadaczami będą mogły być wyłącznie podmioty uprawnione do prowadzenia działalności w zakresie rejestrowania instrumentów finansowych w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej albo państwie równoważnym w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

Z uwagi na niemożność samodzielnego ustalenia przez podmiot prowadzący rachunek zbiorczy osób uprawnionych z rejestrowanych na nim papierów wartościowych projekt zakłada wprowadzenie zasady obligatoryjnego pośrednictwa posiadacza tego rachunku w wykonywaniu praw wynikających z zapisanych na nim papierów wartościowych (art. 8a ust. 6 ObrInstFinU).

Ponadto w celu przeciwdziałania możliwości wykorzystywania rachunków zbiorczych do przeprowadzania transakcji naruszających przepisy prawa ustawa przewiduje nałożenie na posiadaczy rachunków zbiorczych obowiązku przekazania, na żądanie Komisji Nadzoru Finansowego lub Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, informacji na temat osób uprawnionych z rejestrowanych na takim rachunku papierów wartościowych oraz stanów ich posiadania.

W przypadku gdyby posiadacz rachunku zbiorczego nie posiadał takich informacji, wówczas powinien on wskazać w odpowiedzi na takie żądanie dalszych pośredników finansowych, dla których rejestruje te papiery wartościowe w prowadzonej przez siebie ewidencji (art. 8b ust. 1 i 2 ­ObrInstFinU). W przypadku gdy posiadacz rachunku zbiorczego nie przekaże informacji w odpowiedzi na żądanie Komisji, albo przekaże informacje nieprawdziwe lub nierzetelne, Komisja będzie mogła nałożyć na niego karę pieniężną do wysokości 500 000 zł.

Zgodnie z nowym art. 8b ust. 4 ObrInstFinU umowa o prowadzenie rachunku zbiorczego powinna zawierać informacje o obowiązku składania przez podatników – osoby fizyczne zeznań podatkowych oraz o obowiązku zapłaty podatku. Dane osobowe otrzymane przez podmiot prowadzący rachunek od posiadacza będą mogły być przez niego przetwarzane jedynie w celach dopuszczonych w ustawie.

Nowy art. 8c ObrInstFinU przewiduje natomiast wydawanie, na żądanie podatnika, przez podmiot prowadzący rachunek zbiorczy zaświadczenia określającego osobę uprawnioną (podatnika) oraz wysokość dochodu (przychodu) przekazanego posiadaczowi rachunku zbiorczego.

Michał Szumbarski
Prawnik, Zespół Prawa Spółek oraz Fuzji i Przejęć, Salans

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Nowelizacja ustawy o obrocie instrumentami finansowymi
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny