Aktualności

A A A

Nowelizacja ustawy o wrogich przejęciach

W dniu 6.2.2016 r. weszła w życie ustawa o kontroli niektórych inwestycji (Dz.U. poz. 149; dalej jako: ZmKontInwU), którą w wersji pierwotnej uchwalono dnia 24.7.2015 r. (Dz.U. poz. 1272 ze zm.; dalej jako: KontInwU).

Nowelizacja poszerza katalog przedsiębiorstw mogących podlegać szczególnej ochronie o przedsiębiorstwa mające wpływ na bezpieczeństwo dostaw komponentów w łańcuchu produkcyjnym uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz przedsiębiorstwa zajmujące się przesyłem paliw gazowych. Jednocześnie, na podstawie art. 1 ust. 4 pkt b) ­ZmKontInwU, art. 13 ust. 3 KontInwU określający skład Komitetu Konsultacyjnego (organu doradczego) uzupełniony został o przedstawicieli ministra właściwego do spraw energii, ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej oraz ministra właściwego do spraw gospodarki złożami kopalin.

KontInwU obowiązuje od października 2015 r. i ma w założeniu chronić strategiczne, z punktu widzenia interesu narodowego, spółki przed wrogim przejęciem przez podmioty zewnętrzne. Dotychczas ustawa obejmowała swoim zakresem spółki z sektorów: energetycznego, paliwowego, chemicznego, wojskowego i telekomunikacyjnego, które zapewniają bezpieczeństwo kraju.

Niższe kary z ustawy o ofercie

W dniu 4.6.2016 r. wejdzie w życie ustawa o zmianie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz niektórych innych ustaw (dalej jako: ZmOfertaPublU), w brzmieniu przewidującym znaczne obniżenie wysokości kar finansowych względem pierwotnych założeń.

Projekt zmian, który został przygotowany przez resort finansów, a następnie przyjęty przez Sejm, zmniejszył z 40 000 000 zł do 5 000 000 zł maksymalny wymiar kary dla emitentów za nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych w odniesieniu do informacji okresowych. Zmniejszeniu uległa także wysokość sankcji za brak zawiadomienia o stanie posiadania znacznych pakietów akcji. W tym przypadku najwyższy wymiar kary dla osoby fizycznej został zmniejszony z 8 000 000 zł do 1 000 000 zł, a dla innych podmiotów z 40 000 000 zł do 5 000 000 zł.

W odniesieniu do pierwotnego brzmienia projektu ­ZmOfertaPublU wskazywano na nieadekwatny – względem sytuacji rynkowej większości spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. – wymiar sankcji finansowych. W przypadku znacznej liczby emitentów maksymalny wymiar kar przekraczał wartość kapitalizacji akcji. Wynikało to z faktu, że w pierwotnej wersji projektu ZmOfertaPublU wysokość sankcji finansowych odpowiadała sankcjom przewidzianym przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego 2013/50/UE z 22.10.2013 r. zmieniającej dyrektywę 2004/109/WE (Dyrektywa Transparency, Dz.Urz. L Nr 294 z 6.11.2013 r., s. 13) oraz rozporządzenia MAR [rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z 16.4.2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE, Dz.Urz. L Nr 173 z 12.6.2014 r., s. 1].

Niemniej jednak, pomimo obniżenia wysokości kar, wymiar sankcji finansowych przewidzianych w projekcie ZmOfertaPublU i tak jest wyższy od wysokości sankcji obowiązujących aktualnie. Stąd też w bieżącym roku szczególnej uwadze emitentów podlegać powinny zmieniające się przepisy dotyczące obowiązków informacyjnych.

Publikacja podręcznika dobrych praktyk spółek notowanych na GPW

Na stronie internetowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. (dalej jako: GPW) opublikowano podręcznik „Dobre praktyki spółek notowanych na GPW 2016”. Autorem wydania jest Andrzej S. Nartowski – ekspert corporate governance i rynku kapitałowego. Publikacja, jak zaznacza w swoim komunikacie GPW, jest „wyrazem dbałości Giełdy o edukację uczestników rynku, a w szczególności spółek giełdowych, w zakresie zagadnień związanych z ładem korporacyjnym”.

Zbiór dobrych praktyk został podzielony na sześć części, poświęconych polityce informacyjnej i komunikacji z inwestorami, zarządowi i radzie nadzorczej, systemowi i funkcjom wewnętrznym, walnemu zgromadzeniu i relacjom z akcjonariuszami, konfliktowi interesów i transakcjom z podmiotami powiązanymi, a także wynagrodzeniom.

Dokument jest wynikiem prac ekspertów reprezentujących różne grupy uczestników rynku kapitałowego wchodzących w skład komitetu konsultacyjnego GPW ds. ładu korporacyjnego. Treść publikacji była przedmiotem publicznych konsultacji i została ostatecznie zatwierdzona 13.10.2015 r. przez Radę Giełdy.

GPW podkreśla, że zbiór dobrych praktyk nie ma charakteru soft law, a zasady w nim wyrażone stanowią jedynie wskazówkę postępowania dla spółek giełdowych. W praktyce jednak znaczenie tego zbioru jest nie do przecenienia. Coraz częściej bowiem sądy, jak i strony postępowania, powołują się na zasady w nich wyrażone, zwłaszcza w kontekście oceny dobrych obyczajów.

Nowy mechanizm naliczania odsetek

Z dniem 1.1.2016 r. zaczęły obowiązywać nowe przepisy dotyczące sposobu naliczania i wysokości odsetek. Wprowadzone zmiany są wynikiem ustawy z 9.10.2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1830), która stanowi uzupełnienie wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z 16.2.2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w transakcjach handlowych (wersja przekształcona Dz.Urz. L Nr 48 z 23.2.2011 r., s. 1).

Znowelizowane przepisy ujednolicają i upraszczają mechanizm naliczania odsetek w obrocie cywilnoprawnym. System obliczania aktualnej wartości wszystkich rodzajów odsetek występujących w obrocie cywilnoprawnym sprowadza się obecnie do zsumowania wartości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego (która jest stopą podstawową NBP) oraz określonej wysokości punktów procentowych. Obecnie wysokość stopy referencyjnej NBP stanowi 1,5%.

Aktualnie odsetki są obliczane według poniższych mechanizmów:

– odsetki ustawowe (art. 359 KC): suma stopy referencyjnej NBP + 3,5 punktu procentowego (aktualnie 5%);

– odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 KC): suma stopy referencyjnej NBP + 5,5 punktu procentowego (aktualnie 7%);

– odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych (art. 4 pkt 3 ustawy z 8.3.2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, Dz.U. poz. 403 ze zm.): suma stopy referencyjnej NBP + 8 punktów procentowych (aktualnie 9,5%).

Nowelizacja wprowadziła także zmianę w zakresie wysokości odsetek maksymalnych. Obecnie odsetki maksymalne nie mogą przekroczyć kwoty stanowiącej dwukrotność wysokości odpowiednio – odsetek ustawowych oraz odsetek ustawowych za opóźnienie.

Trzeba również zwrócić uwagę, że wysokość stopy referencyjnej NBP, która jest podstawą określenia wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, będzie ustalana dwa razy w roku, tj. 1 stycznia – w odniesieniu do odsetek należnych za okres obejmujący pierwszą połowę roku (1 stycznia – 30 czerwca) – oraz 1 lipca – w odniesieniu do odsetek należnych za drugą połowę roku (1 lipca – 31 grudnia).

Kwestie intertemporalne rozstrzyga art. 56 ustawy nowelizującej, zgodnie z którym: „Do odsetek należnych za okres kończący się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe”. Oznacza to, że dla należności, które stały się wymagalne jeszcze przed nowelizacją, przy naliczaniu odsetek ustawowych do 31.12.2015 r. trzeba stosować stare reguły, natomiast odsetki liczone za każdy kolejny dzień, począwszy od 1.1.2016 r., należy wyliczać zgodnie z nowym mechanizmem.

Przyjęta nowelizacja z jednej strony wprowadza jednakową i stałą podstawę oraz takiż sposób naliczania odsetek w obrocie cywilnoprawnym, z drugiej zaś zapobiega ustalaniu odsetek na poziomie niższym niż wynikający z przepisów dyrektywy. Pozwala ponadto zagwarantować, że wysokość odsetek będzie nadążać za zmianami stóp procentowych. Powyższa zmiana powinna przyczynić się do stabilizacji i bezpieczeństwa obrotu cywilnoprawnego.

Zmiana opodatkowania dochodów menedżerów niektórych spółek

Z dniem 1.1.2016 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. poz. 1992 ze zm.). Zakres podmiotowy ustawy jest szeroki i nie dotyczy wyłącznie członków zarządu, ale także wszystkich innych osób zatrudnionych na podstawie umów o pracę oraz kontraktów menedżerskich w spółkach, w których m.in. Skarb Państwa posiada bezpośrednio lub pośrednio większość głosów na walnych zgromadzeniach bądź zgromadzeniach wspólników.

Zgodnie z przyjętym projektem, stawka podatku dochodowego w wysokości 70% obejmie odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji w części, w jakiej odszkodowanie przekraczać będzie wysokość wynagrodzenia z ostatnich 6 miesięcy poprzedzających pierwszy miesiąc wypłaty odszkodowania, natomiast w odniesieniu do odpraw lub odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia, podatek będzie należny od części uzyskanego świadczenia którego wysokość przekracza trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia.

Ostatnie miesiące alternatywy informacyjnej

Już tylko do 3.7.2016 r. obowiązywać będą nierówności pomiędzy różnymi platformami obrotu giełdowego w sferze norm regulujących zakres oraz sposób wykonywania obowiązków informacyjnych emitentów.

W ramach odbywającego się na terytorium Unii Europejskiej obrotu giełdowego wyróżnić należy co najmniej dwie platformy handlu, a wśród nich rynek regulowany oraz alternatywny system obrotu. Alternatywne systemy obrotu instrumentów finansowych organizowane przez giełdy papierów wartościowych na terytorium Unii Europejskiej nazywane są powszechnie rynkami regulowanymi przez giełdę (ang. exchange-regulated markets), co wskazuje bezpośrednio na podmioty odpowiedzialne za konstruowanie zasad ich funkcjonowania. Innymi słowy, reguły rządzące w ramach alternatywnego systemu obrotu określa samodzielnie giełda będąca jego organizatorem, w szczególności w zakresie obowiązków informacyjnych, do których realizowania zobowiązują się emitenci przystępujący do przedmiotowej platformy obrotu.

Rynek regulowany przeznaczony jest dla spółek o istotnym rozmiarze działalności – są to liderzy biznesu, którzy starają się przekonać inwestorów do powierzenia im dodatkowych środków finansowych, mających służyć dynamizacji rozwoju wewnętrznego lub zewnętrznego. Natomiast alternatywny system obrotu, który w Polsce organizowany jest przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. (dalej jako: GPW) pod nazwą rynku NewConnect, przeznaczony jest dla innej kategorii emitentów – należą do nich przede wszystkim przedstawiciele małych oraz średnich przedsiębiorstw, którzy w omawianej platformie handlu dostrzegają szansę pozyskania finansowania niemożliwego do otrzymania z innych źródeł.

Swoistym kosztem zaistnienia emitenta na rynku zorganizowanym, w tym również w alternatywnym systemie obrotu, jest przyjęcie na siebie zobowiązania do wywiązywania się z określonego reżimu obowiązków informacyjnych. Obowiązki informacyjne spółek publicznych biorących udział w alternatywnym systemie obrotu zostały ukształtowane mniej restrykcyjnie. Wynika to w szczególności z braku ­konieczności upubliczniania za pośrednictwem raportów bieżących przez tę kategorię emitentów „informacji poufnych”, o których mowa w art. 154 ustawy z 29.7.2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t. jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 94 ze zm.).

Do zadań GPW należy również weryfikowanie przestrzegania przez emitentów istniejących reguł transparentności. W ubiegłym roku GPW nałożyła na emitentów ponad 165 sankcji związanych z niewykonywaniem powinności regulaminowych, w tym regulacji odnoszących się do obowiązków informacyjnych. Niektóre z tych kar wiązały się nawet z wykluczeniem instrumentów finansowych z obrotu. Mając na uwadze, że na rynku NewConnect z końcem 2015 r. notowane były akcje łącznie 418 emitentów, powyższą liczbę podmiotów upomnianych należy traktować jako znaczącą.

Obecny stan swoistego uprzywilejowania emitentów występujących w ramach alternatywnego systemu obrotu w postaci zmniejszonego zakresu obowiązków informacyjnych – w porównaniu z reżimem obowiązującym na rynku regulowanym prowadzonym przez GPW – ma się jednak ku końcowi. Związane jest to w szczególności z uzyskaniem z dniem 3.7.2016 r. pełnej skuteczności przez rozporządzenie MAR [rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z 16.4.2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE, Dz.Urz. L Nr 173 z 12.6.2014 r., s. 1], a także koniecznością implementacji do krajowego systemu prawnego w tym samym terminie postanowień wynikających z dyrektywy MAD [dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/57/UE z 16.4.2014 r. w sprawie sankcji karnych za nadużycia na rynku (dyrektywa w sprawie nadużyć na rynku), Dz.Urz. L Nr 173 z 12.6.2014 r., s. 179]. Akty te ustanawiają w rzeczywistości jednakowe obowiązki informacyjne właściwe dla obydwu komentowanych platform handlu giełdowego. Wspomniane wcześniej „informacje poufne” w końcu będą podlegały raportowaniu ­również w alternatywnym systemie obrotu, zaś nadzór nad jego ­transparentnością przejmie Komisja Nadzoru Finansowego.

Nowe zasady wynagradzania spółek Skarbu Państwa oraz samorządowych

W dniu 18.4.2016 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami. Wskazuje się, że nowa ustawa pozwoli na odejście od niespełniającej pierwotnych założeń przepisów ustawy kominowej (ustawa z 3.3.2000 r. o wynagrodzeniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi, t. jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 2099), która z jednej strony określała limity wynagrodzeń prezesów spółek państwowych i samorządowych, a z drugiej umożliwiała im uzyskiwanie dodatkowych dochodów np. poprzez pełnienie funkcji w radach nadzorczych spółek zależnych.

Podstawową zmianą przewidzianą w projekcie ww. ustawy jest objęcie jej postanowieniami wszystkich spółek z udziałem Skarbu Państwa, a więc również tych, w których udział ten wynosi poniżej 50%. Co więcej, na mocy nowych przepisów, na całkowite wynagrodzenie prezesów będzie składało się wynagrodzenie stałe i zmienne. Poszczególne składniki wynagrodzenia będą natomiast uzależnione od wielkości spółki, skali prowadzonej działalności, liczby pracowników, osiąganych wyników czy realizacji celów inwestycyjnych i zarządczych. Ponadto prezesom będzie mogło także przysługiwać wynagrodzenie uzupełniające po zatwierdzeniu sprawozdania zarządu z działalności spółki i sprawozdania finansowego za poprzedni rok obrotowy oraz po udzieleniu absolutorium przez walne zgromadzenie.

Zgodnie z projektowanymi zmianami podstawą przeliczania zarobków prezesów spółek z udziałem Skarbu Państwa będzie przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale poprzedniego roku. Wynagrodzenie kadry zarządzającej będzie określane w uchwale walnego zgromadzenia, na którym przedstawiciele Skarbu Państwa będą zobligowani do respektowania przepisów ustawy.

Ponadto projekt ustawy ustala również maksymalny, 6-miesięczny okres na jaki będzie mógł zostać ustanowiony zakaz konkurencji oraz uzależnia możliwość jego ustanowienia od warunku pełnienia funkcji członka zarządu przez okres minimum 3 miesięcy. W przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy o zakazie konkurencji, były członek zarządu będzie zobowiązany do zapłaty kary umownej na rzecz spółki w wysokości nie niższej niż wysokość odszkodowania przysługującego mu za cały okres obowiązywania zakazu konkurencji.

Projekt przewiduje także uzależnienie wysokości wynagrodzenia członków rad nadzorczych od wielkości spółki, skali prowadzonej przez nią działalności, a także realnego nakładu pracy członków organu.

Nowe zasady obrotu ziemią rolną

Z dniem 30.4.2016 r. weszła w życie ustawa o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. poz. 585), nowelizująca m.in. przepisy ustawy z 11.4.2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (t. jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 803 ze zm.).

Nowelizacja ta w sposób istotny ogranicza możliwość zbywania nieruchomości rolnych o powierzchni co najmniej 0,3 ha, bowiem nabywcą takiej nieruchomości (prawa własności, użytkowania wieczystego, udziału lub części udziału w użytkowaniu wieczystym lub we współwłasności) może być – o ile ustawa nie stanowi inaczej – wyłącznie rolnik indywidualny, tj. osoba fizyczna będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha oraz posiadająca przy tym kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkała w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadząca przez ten okres osobiście to gospodarstwo. W przypadku, gdy nabywcą będzie inny podmiot, sprzedaż ziemi będzie musiała zostać potwierdzona zgodą Agencji Nieruchomości Rolnych (dalej jako: „ANR”). W każdym jednak przypadku, nabycie nieruchomości będzie – co do zasady – trwale połączone z wymogiem osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz zakazem zbywania i wydzierżawiania zakupionej ziemi przez 10 lat. Nowe zasady obrotu nieruchomościami zawierają jednak szereg wyłączeń, m.in. nie dotyczą nabywania ziemi w wyniku dziedziczenia, orzeczenia sądu lub organu egzekucyjnego.

Przedmiotowa ustawa ma doniosłe znaczenie dla spółek prawa handlowego posiadających nieruchomości rolne, bowiem w przypadku sprzedaży akcji bądź udziałów w nich prawo ich pierwokupu będzie przysługiwało ANR, za wyjątkiem transakcji zbycia akcji dopuszczonych do obrotu na rynku giełdowym w rozumieniu ustawy z 29.7.2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2014 r. poz. 94 ze zm.) oraz dokonanej na rzecz osoby bliskiej (zstępnego, wstępnego, rodzeństwa, dzieci rodzeństwa, małżonka, osoby przysposabiającej i przysposobionego).

W zakresie zaś spółek osobowych, które są właścicielami nieruchomości rolnych, w przypadku zmiany wspólnika lub przystąpienia nowego wspólnika do takiej spółki, ANR może złożyć oświadczenie o nabyciu posiadanej przez nią nieruchomości za zapłatą równowartości pieniężnej odpowiadającej jej wartości rynkowej. W związku z powyższym zachodzi konieczność powiadomienia ANR o zmianie bądź przystąpieniu nowego wspólnika do takiej spółki w terminie miesiąca liczonego od dnia dokonania czynności prawnej, w wyniku której nastąpiła zmiana bądź przystąpienie wspólnika.

Należy podkreślić, że powyższa regulacja będzie dotyczyła wszystkich spółek handlowych, które są właścicielami (lub użytkownikami wieczystymi) nieruchomości rolnych niezależnie od tego, czy w rzeczywistości prowadzą działalność rolną.

 

dr Radosław L. Kwaśnicki
radca prawny, Kancelaria RKKW (Partner Zarządzający)

Piotr Letolc
adwokat, Kancelaria RKKW

Maria A. Czaińska
aplikant radcowski, Kancelaria RKKW

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Aktualności
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny