Wchodzi w życie ustawa o fundacji rodzinnej | Nowelizacja Kodeksu pracy w zakresie pracy zdalnej | CRBR – więcej czasu na zgłoszenie lub aktualizację danych | Zmiany w KSH dotyczące sposobu wnoszenia wkładów | Zmiany dla przedsiębiorców w zakresie prawa użytkowania wieczystego | Nowelizacja Kodeksu karnego – obostrzenie kar i nowe przestępstwa gospodarcze

A A A

Wchodzi w życie ustawa o fundacji rodzinnej

W dniu 6.2.2023 r. Prezydent RP podpisał ustawę o fundacji rodzinnej1.


Celem ustawy jest kompleksowe wzmocnienie narzędzi prawnych do przeprowadzenia procesów sukcesyjnych poprzez dodanie do systemu prawa instytucji służącej do gromadzenia rodzinnego majątku, pozwalającej na zatrzymanie kapitału w kraju na wiele pokoleń oraz zwiększenie potencjału krajowych inwestycji. Fundacja rodzinna ma w założeniu minimalizować ryzyko nieudanej sukcesji i gwarantować kontynuację działalności biznesowej. Ponadto przekazanie majątku fundacji rodzinnej ma chronić go przed podziałem, umożliwić jego pomnażanie, a więc także czerpanie z niego korzyści, które będzie można przeznaczyć na pokrycie kosztów utrzymania osób wskazanych przez fundatora. Kluczowa ma być też możliwość zapewnienia ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa prywatnego, w szczególności dla celów zabezpieczenia rodziny.

Ustawa reguluje m.in. kwestie ustanawiania, organizacji, funkcjonowania, rozwiązania i likwidacji fundacji rodzinnej oraz prawa i obowiązki fundatora i beneficjenta. Uzupełniająco wprowadzono także zmiany w zakresie prawa do zachowku oraz reguły opodatkowania w związku z ustanowieniem i działalnością fundacji rodzinnej.

Założycielem fundacji (fundatorem) będzie mogła być wyłącznie osoba fizyczna, która ma pełną zdolność do czynności prawnych. Ustawa przewiduje, że fundację rodzinną będzie mogło utworzyć kilku fundatorów, również osoby niespokrewnione (w takiej sytuacji fundatorzy wykonują prawa i obowiązki fundatora wspólnie, chyba że statut stanowi inaczej). Wyjątkiem będzie fundacja ustanowiona w testamencie, która będzie mogła mieć tylko jednego fundatora. Prawa i obowiązki fundatora będą niezbywalne. Jednak będzie on mógł w statucie zrezygnować z wykonywania swoich uprawnień oraz upoważnić inną osobę do ich wykonywania, co będzie rozwiązaniem na wypadek ewentualnej niemożności realizacji niektórych zadań osobiście przez fundatora, np. z powodu choroby.

Co istotne, przeniesienie mienia na fundację rodzinną przerwie związek między tym mieniem a jego dotychczasowym właścicielem, dlatego fundator nie będzie odpowiadał za zobowiązania fundacji rodzinnej. Przekazanie majątku do fundacji nie będzie jednak mogło pogorszyć sytuacji wierzycieli fundatora w związku z zaciągniętymi przez niego zobowiązaniami cywilnoprawnymi. Zgodnie z tym fundacja rodzinna będzie odpowiadała solidarnie z fundatorem za jego zobowiązania (wymagalne i niewymagalne) powstałe przed ustanowieniem fundacji (dotyczy to także obowiązków alimentacyjnych fundatora, za które fundacja będzie odpowiadała subsydiarnie). Roszczenia osób, wobec których fundatora obciąża obowiązek alimentacyjny, niezależnie od tego, czy są beneficjentami, czy nie, będą zaspokajane w pierwszej kolejności. Odpowiedzialność fundacji będzie się ograniczać do wartości mienia przekazanego przez fundatora według stanu w chwili nabycia, a według cen – w chwili zaspokojenia wierzyciela.

Z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego fundacji rodzinnej albo ogłoszenia testamentu powstanie fundacja rodzinna w organizacji. Natomiast fundacja rodzinna w organizacji stanie się fundacją rodzinną i uzyska osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim.

W przypadku gdy fundacja rodzinna nie zostanie zgłoszona do rejestru fundacji rodzinnych w terminie 6 miesięcy od dnia sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu albo w przypadku gdy postanowienie sądu odmawiające zarejestrowania stanie się prawomocne, fundacja rodzinna w organizacji ulegnie rozwiązaniu. Jeśli taka fundacja rodzinna w organizacji nie będzie w stanie niezwłocznie pokryć w pełni wierzytelności beneficjentów i osób trzecich, zarząd dokona jej likwidacji (w przypadku braku zarządu fundator, zgromadzenie beneficjentów albo sąd rejestrowy ustanowi likwidatora albo likwidatorów).

Fundacja rodzinna będzie spełniała na rzecz określonych przez jej fundatora beneficjentów określone świadczenia, tj. przenoszenie środków albo oddawanie ich beneficjentowi do korzystania (zgodnie z wolą fundatora wyrażoną w statucie oraz informacjami zawartymi w liście beneficjentów). W szczególności będzie mogło to być pokrycie kosztów utrzymania, kształcenia, leczenia i opieki beneficjenta. W przypadku organizacji pozarządowych świadczenie może być przeznaczone na wsparcie działalności pożytku publicznego. Beneficjentem, a więc osobą odnoszącą określone korzyści zgodnie z wolą fundatora, będą mogły być osoba fizyczna, organizacja pozarządowa prowadząca działalność pożytku publicznego albo sam fundator fundacji rodzinnej. Ustawa nie przewiduje wymogu pokrewieństwa między fundatorem a beneficjentem.

Oprócz ogólnego wskazania w statucie szczegółowe dane dotyczące beneficjenta i jego uprawnień będą określone w liście beneficjentów, której jawność (np. dla pozostałych beneficjentów) będzie mogła być wyłączona przez fundatora. Uprawnienie to nie będzie dotyczyło zachowania w tajemnicy tożsamości beneficjentów, np. wobec organów administracji skarbowej, lecz poufności w relacjach prywatnoprawnych.

Fundator będzie mógł dokonać zmian w zakresie beneficjentów i przysługujących im świadczeń, bez ograniczeń, w tym także czasowych (jeżeli fundacja rodzinna będzie miała więcej niż jednego fundatora, zmiana beneficjenta lub jego uprawnień będzie mogła być dokonana za zgodą pozostałych fundatorów, chyba że statut stanowi inaczej).

Fundacja rodzinna będzie zarządzać majątkiem w oparciu o mienie, jakie przekaże jej fundator lub inne osoby (nie tylko najbliższe, bowiem fundacja rodzinna będzie mogła otrzymać darowiznę od dowolnej osoby fizycznej i prawnej), oraz wypracowane zyski, majątek nabyty w zamian za majątek dotychczas posiadany itp. Co istotne, fundacja rodzinna będzie mogła zaciągać zobowiązania wyłącznie w celu zapewnienia jej bieżącej działalności, np. z tytułu wynagrodzenia za pracę w organach, najmu powierzchni biurowej, obsługi rachunku bankowego itp. Fundacja rodzinna co do zasady nie będzie mogła wykonywać działalności gospodarczej. Ustawa wprowadza jednak wyjątki w postaci możliwości wykonywania określonej działalności. Należy pamiętać, że prowadzenie działalności gospodarczej przez fundację rodzinną, poza wyjątkami wymienionymi w ustawie, będzie zagrożone utratą zwolnienia z CIT.

Fundacja rodzinna, podobnie jak spółki prawa handlowego, będzie działać przez swoje organy: zarząd, radę nadzorczą oraz zgromadzenie beneficjentów. Taki podział ma przede wszystkim zapewnić sprawne zarządzanie fundacją rodzinną i wybór następców w przypadku wygaśnięcia mandatu członka danego organu.

Zarząd będzie organem zarządzającym dla fundacji rodzinnej, prowadzącym jej sprawy oraz reprezentującym ją na zewnątrz. To na zarządzie będzie ciążyć odpowiedzialność za faktyczną realizację celów, dla których fundacja rodzinna została utworzona. Zarząd będzie pośrednikiem między fundacją a beneficjentami i będzie wykonywał ich uprawnienia w oparciu o utworzoną listę beneficjentów. Zarząd może być jedno- albo wieloosobowy (bez limitu). Członkiem zarządu może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, nieskazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisach rozdziałów XXXIII–XXXVII Kodeksu karnego.

Rada nadzorcza będzie co do zasady organem fakultatywnym, jednak obowiązek jej powołania powstanie, gdy liczba beneficjentów przekroczy 25 osób. Głównym zadaniem rady nadzorczej będzie sprawowanie nadzoru nad działalnością zarządu i jej zgodności z prawem oraz aktami obowiązującymi w fundacji rodzinnej. Członkiem rady nadzorczej będzie mogła być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych.

Zgromadzenie beneficjentów będzie obligatoryjnym organem ustanawianym w statucie przez fundatora. To więc fundator określi, którzy beneficjenci są uprawnieni do uczestnictwa w zgromadzeniu, a którzy pozostaną beneficjentami pasywnymi (otrzymującymi jedynie świadczenia). Zgromadzenie beneficjentów będzie działało w przypadku wystąpienia okoliczności faktycznych wymagających podjęcia decyzji w konkretnych, ściśle określonych w ustawie bądź statucie sprawach, np. zatwierdzenia sprawozdania finansowego, udzielenia absolutorium członkom zarządu. Jego głównym celem będzie zachowanie ciągłości funkcjonowania pozostałych organów, a tym samym właściwego działania fundacji rodzinnej.

Fundacja odpowiadać będzie za zapłatę zachowku jako spadkobierca lub obdarowany (w zależności, czy otrzymała spadek po fundatorze albo innej osobie, czy darowiznę). Fundacja będzie ponadto odpowiadać za zachowek z tytułu wniesienia przez fundatora będącego spadkodawcą funduszu założycielskiego, o ile wniesienie to nastąpi w ciągu 10 lat przed śmiercią fundatora. Podobnie osoby, które otrzymają mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, będą odpowiadać za zachowek, o ile mienie to zostanie im przekazane w ciągu 10 lat przed śmiercią fundatora. Co przy tym istotne, świadczenia otrzymane przez uprawnionego od fundacji rodzinnej obniżą wartość zachowku, a otrzymany zachowek pomniejszy wartość przyszłych świadczeń przysługujących beneficjentowi od fundacji rodzinnej.

Ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia jej opublikowania.


Karol Maciej Szymański - Partner Zarządzający w Kancelarii RKKW

Maria Czaińska - radca prawny, Kancelaria RKKW




Nowelizacja Kodeksu pracy w zakresie pracy zdalnej

W pierwszej połowie 2023 r. planowana jest nowelizacja2 Kodeksu pracy przewidująca całkowitą pracę zdalną, częś­ciową (hybrydową) i okazjonalną. Do tej pory kwestia ta była uregulowana jedynie w specustawie ­covidowej.


Pracodawca i pracownik będą mogli wprowadzić pracę zdalną do stosunku pracy przy zawieraniu umowy o pracę lub w trakcie zatrudnienia (będzie mogła to być inicjatywa każdej ze stron). Natomiast jeżeli w trakcie zatrudnienia pracownik nie zgodziłby się na zaoferowaną mu pracę zdalną, to pracodawca nie będzie mógł wypowiedzieć mu z tego powodu umowy o pracę. Zmiana formy pracy z „klasycznej” na zdalną będzie mogła zostać dokona w postaci papierowej lub elektronicznej. Będzie to zatem wyjątek od regulacji zawartej w art. 29 § 4 KP.

W przypadku podjęcia pracy zdalnej już w trakcie zatrudnienia co do zasady każda ze stron umowy o pracę będzie mogła wystąpić z wiążącym wnioskiem o powrót do tradycyjnej pracy w zakładzie pracy i przywrócenie poprzednich warunków wykonywania pracy.

Praca będzie mogła być wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy jako praca zdalna albo też tylko częściowo. Przykładowo 2 dni w tygodniu w siedzibie pracodawcy i 3 dni w tygodniu np. w miejscu zamieszkania pracownika (tryb hybrydowy). Miejsce wykonywania pracy wskaże pracownik, ale każdorazowo będzie musiało być ono zaakceptowane przez pracodawcę. Będzie można również ustalić, że praca zdalna będzie wykonywana w różnych lokalizacjach, o których pracownik będzie informował pracodawcę. Ten aspekt pracy zdalnej będzie wymagał uprzedniego uzgodnienia pomiędzy stronami stosunku pracy.

Zasady wykonywania pracy zdalnej mają być określone w:

1) porozumieniu pomiędzy pracodawcą i zakładową organizacją związkową (zakładowymi organizacjami związkowymi);

2) regulaminie – jeżeli nie dojdzie do zawarcia porozumienia z ww. podmiotami oraz w przypadku gdy u pracodawcy nie działa żadna organizacja związkowa (jednak po konsultacji z przedstawicielami pracowników);

3) jeżeli nie zostanie zawarte porozumienie albo nie zostanie wydany regulamin – wówczas zasady pracy zdalnej będzie określać porozumienie z pracownikiem (ew. treść polecenia pracodawcy, o ile zachodzą przesłanki do jego wydania).


Praca zdalna wykonywana będzie m.in. z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Co istotne, pracodawca ma prawo kontrolowania pracownika wykonującego pracę zdalną w miejscu jej wykonywania.

Wniosek pracownika dotyczący wykonywania pracy zdalnej co do zasady nie będzie wiążący dla pracodawcy. Wyjątkiem będą wnioski złożone przez pracownice w ciąży, pracowników wychowujących dziecko do ukończenia przez nie 4. roku życia, pracowników sprawujących opiekę nad innym członkiem najbliższej rodziny lub inną osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym (posiadającymi orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności) oraz pracowników wymienionych w art. 1421 § 1 pkt 2 i 3 KP. Pracodawca będzie mógł odmówić uwzględnienia wniosku tych pracowników wyłącznie wtedy, gdy praca zdalna nie będzie możliwa ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika.

Pracodawca będzie odpowiedzialny za dostarczenie pracownikowi wykonującemu pracę zdalną materiałów i narzędzi pracy niezbędnych do jej wykonywania (w tym za zapewnienie ich serwisu oraz konserwacji). Pracodawca będzie też musiał pokryć m.in. koszty energii elektrycznej oraz usług telekomunikacyjnych niezbędnych do świadczenia pracy zdalnej (ew. inne koszty bezpośrednio związane z wykonywaniem pracy zdalnej, jeżeli taki obowiązek został wcześniej uzgodniony).

Pracownik będzie mógł używać prywatnych materiałów i narzędzi pracy (np. własnego laptopa), aby jednak było to możliwe:

1) obie strony stosunku pracy muszą zawrzeć stosowne porozumienie w tym przedmiocie, a

2) prywatne materiały i narzędzia pracy muszą zapewniać bezpieczeństwo pracy.


W takim przypadku pracownikowi będzie przysługiwał ekwiwalent pieniężny w wysokości określonej w ww. porozumieniu. Obowiązek wypłaty ekwiwalentu (lub pokrycia kosztów pracy zdalnej takich jak energia elektryczna) będzie mógł być zastąpiony obowiązkiem wypłaty ryczałtu, którego wysokość odpowiadać będzie przewidywanym kosztom ponoszonym przez pracownika w związku z wykonywaniem pracy zdalnej.

Co istotne, obowiązkiem pracodawcy w zakresie BHP jest sporządzenie oceny ryzyka zawodowego. W rezultacie pracodawca, samodzielnie lub z pomocą specjalistów, będzie musiał zidentyfikować zagrożenia dla zdrowia i życia pracowników, występujące lub mogące wystąpić w związku z wykonywaniem pracy zdalnej.

Aby świadczenie pracy zdalnej było możliwe, pracodawca musi w pierwszej kolejności uzyskać od pracownika następujące oświadczenia (w postaci papierowej lub elektronicznej):

1) oświadczenie, że pracownik posiada warunki lokalowe i techniczne do wykonywania pracy zdalnej;

2) oświadczenie zawierające potwierdzenie, że na stanowisku pracy zdalnej w miejscu wskazanym przez pracownika i uzgodnionym z pracodawcą zapewnione są bezpieczne i higieniczne warunki tej pracy;

3) oświadczenie o zapoznaniu się z przygotowaną przez pracodawcę oceną ryzyka zawodowego oraz informacją zawierającą zasady bezpiecznego i higienicznego wykonywania pracy zdalnej wraz ze zobowiązaniem się do ich przestrzegania;

4) oświadczenie o zapoznaniu się z określonymi przez pracodawcę procedurami ochrony danych osobowych wraz ze zobowiązaniem się do ich przestrzegania.


Jeżeli przy zawieraniu umowy o pracę pracodawca zdecyduje o przeprowadzeniu w formie zdalnej szkolenia wstępnego BHP osoby przyjmowanej do pracy na stanowisko administracyjno-biurowe – pracownik będzie musiał potwierdzić fakt odbycia takiego szkolenia.

Nowelizacja KP przewiduje również rozwiązania, które pozwolą pracodawcy w szczególnych sytuacjach (losowych i od niego niezależnych) na określony czas skierować pracownika do wykonywania pracy zdalnej, np. w okresie obowiązywania klęski żywiołowej. Takie polecenie pracodawca będzie mógł cofnąć w każdym czasie.

Nie można jednak zapominać, że też w tym przypadku pracownik będzie musiał złożyć uprzednio oświadczenie, że posiada warunki lokalowe i techniczne do wykonywania pracy zdalnej. Tym samym jeżeli pracodawca nie uzyska takiego oświadczenia, nie będzie mógł wydać polecenia pracy zdalnej.

Nowelizacja KP wprowadza również instytucję tzw. pracy zdalnej okazjonalnej. Jest to rozwiązanie, które umożliwi pracownikowi wykonywanie pracy zdalnej na żądanie (zgłoszone w postaci papierowej lub elektronicznej). Pracownik będzie mógł wziąć home office w wymiarze nieprzekraczającym 24 dni w roku kalendarzowym.

Wykonywanie pracy w powyższy sposób będzie miało charakter incydentalny, uzasadniony interesem (potrzebą pracownika). Z tego względu wyłączone będzie zastosowanie szeregu przepisów dotyczących obowiązków pracodawcy przy pracy zdalnej w pełnym wymiarze, np. ustalania zasad wykonywania takiej pracy w porozumieniu zawartym ze związkami zawodowymi lub regulaminie czy też obowiązku zapewnienia materiałów i narzędzi pracy.


Kornelia Łuczejko - radca prawny, Kancelaria RKKW




CRBR – więcej czasu na zgłoszenie lub aktualizację danych

W dniu 10.11.2022 r. weszła w życie ustawa z 7.10.2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców3, zmieniająca m.in. przepisy ustawy z 1.3.2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu4.


Na mocy nowelizacji zmianie uległ art. 60 TerroryzmU, określający terminy zgłaszania informacji do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych5.

Dzięki tej zmianie termin na złożenie pierwszego zgłoszenia do CRBR został wydłużony do 14 dni roboczych od dnia wpisu podmiotu do Krajowego Rejestru Sądowego. Termin na złożenie zgłoszenia aktualizacyjnego w przypadku zmiany danych również uległ wydłużeniu o 14 dni roboczych od dnia ich zmiany w KRS, a w przypadku zmian, dla których skuteczności nie jest wymagany wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, od ich dokonania.

Podkreślenia wymaga, że TerroryzmU określa terminy w dniach roboczych, do biegu których nie wlicza się sobót i dni ustawowo wolnych od pracy.


Izabela Dziwińska  - aplikant adwokacki, Kancelaria RKKW




Zmiany w KSH dotyczące sposobu wnoszenia wkładów

W dniu 15.12.2022 r. weszła w życie nowelizacja Kodeksu spółek handlowych6 regulująca, a zarazem potwierdzająca możliwość dokonania wpłat na pokrycie udziałów w kapitale zakładowym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością poprzez wykonanie transakcji płatniczej przez Internet.


Zgodnie bowiem z nowo wprowadzonym art. 161¹ KSH: „Spółka w organizacji umożliwia rozliczenie z tytułu wpłaty na poczet udziałów przez wykonanie transakcji płatniczej z wykorzystaniem połączenia z siecią Internet na rachunek płatniczy prowadzony przez bank, świadczący usługi na terytorium Unii Europejskiej lub państwa – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, oraz przedstawienie dowodu takiej transakcji z wykorzystaniem połączenia z siecią Internet”.

Nowo wprowadzona regulacja potwierdza możliwość otwarcia rachunku bankowego dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, na który to rachunek wspólnicy mogą dokonywać wpłat na pokrycie udziałów. Należy jednak zauważyć, że spółka z o.o. w organizacji nie ma obowiązku otwarcia rachunku bankowego. Wspólnicy spółki nadal mają możliwość ustalenia innego sposobu dokonywania wpłat na pokrycie kapitału zakładowego.

Powodem wprowadzenia przedmiotowej zmiany był przewidziany przez dyrektywę 2017/11327 obowiązek zapewnienia przez państwa członkowskie UE możliwości dokonywania wpłat przez Internet w sytuacji, gdy wymagane jest wniesienie kapitału zakładowego.

Zmiana ma przeciwdziałać sytuacjom utrudniającym proces tworzenia spółek. Dotychczas bowiem od spółek z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, chcących otworzyć rachunek bankowy, instytucje finansowe w wielu przypadkach żądały potwierdzenia wpisu spółki do rejestru, co w konsekwencji uniemożliwiało otwarcie rachunku bankowego dla spółki w organizacji.

Dodanie powyższej regulacji do Kodeksu spółek handlowych powinno zakończyć wszelkie próby uchylania się przez instytucje finansowe od otwierania rachunków bankowych dla spółek z o.o. w organizacji.

Omawiana zmiana dotyczy wyłącznie spółek z o.o. – zarówno tych, których umowy zawarto u notariusza, jak i przez system teleinformatyczny S24.


Aleksander Skirpan - adwokat, Kancelaria RKKW

Anna Urbaniak - aplikant adwokacki, Kancelaria RKKW




Zmiany dla przedsiębiorców w zakresie prawa użytkowania wieczystego

W dniu 5.12.2022 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw8.


Nowelizacja stanowi drugi etap reformy użytkowania wieczystego, a jej głównym założeniem jest umożliwienie nabywania przez użytkowników wieczystych prawa własności gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego, w tym w szczegól­ności ­wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej, które dotąd nie uległy uwłaszczeniu z mocy prawa.

Przedstawiony projekt ustawy realizuje kolejny etap eliminacji użytkowania wieczystego poprzez:

1) wprowadzenie zgodnej z unijnymi przepisami o pomocy publicznej preferencyjnej zasady ustalania ceny gruntu sprzedawanego na rzecz użytkownika wieczystego w drodze umowy;

2) przyznanie w przepisach epizodycznych użytkownikom wieczystym gruntów oddanych na różne cele ograniczonego w czasie roszczenia o nabycie prawa własności.


Z wyjątkiem roszczenia o nabycie własności gruntu proponowane rozwiązania będą dedykowane użytkownikom wieczystym bez ograniczenia w czasie. Podmioty, które w określonym ustawowo terminie nie zdecydują się na skorzystanie z roszczenia, będą mogły nadal ubiegać się o nabycie własności gruntu w warunkach autonomii woli stron.

Projekt ustawy zakłada, że sprzedaż nieruchomości gruntowej na rzecz jej użytkownika wieczystego nie może nastąpić wcześniej niż przed upływem 10 lat od dnia zawarcia umowy o oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste. Nowelizacja zakłada, że wojewoda lub właściwa rada lub sejmik będą mogli ustalić, odpowiednio w drodze zarządzenia lub uchwały, szczegółowe warunki sprzedaży nieruchomości gruntowych na rzecz ich użytkowników wieczystych.

Zgodnie z założeniami projektu ustawy w przypadku jednorazowej płatności cena gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa wyniesie 20-krotność dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. W przypadku płatności ratalnej to będzie 25 opłat rocznych. Samorządy będą mogły przyjąć tę samą zasadę lub negocjować cenę z nabywcą. Cena gruntu zbywanego przez jednostkę samorządu terytorialnego nie będzie mogła jednak przekroczyć rynkowej wartości gruntu.

W celu zapewnienia zgodności tej zasady z regułami udzielania pomocy publicznej korzyść przedsiębiorcy obejmująca różnicę pomiędzy wartością rynkową gruntu i ustaloną ceną będzie mogła zostać rozliczona w ramach limitu pomocy de minimis. W przypadku gdy różnica ta przekroczy dostępny limit pomocy publicznej, przedsiębiorca będzie zobowiązany do uiszczenia dopłaty.

Zarówno cena gruntu, jak i dopłata będą mogły być rozłożone na raty. Oprocentowanie rat będzie oparte na stopie referencyjnej ustalonej zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych.

Zgodnie z założeniami jednakowe zasady nabywania praw własności do gruntów publicznych użytkowanych wieczyście mają zapewnić spójny system regulacji prawnych umożliwiający stopniowe wygaszanie praw użytkowania wieczystego. Ponadto nowe regulacje mają wzmocnić poczucie stabilizacji prawnej obywateli użytkujących i gospodarujących na gruntach dotychczas publicznych poprzez wyeliminowanie czasowego użytkowania gruntu na rzecz prawa własności. To z kolei ograniczy obciążenie ekonomiczne użytkowników wieczystych w postaci obowiązku ponoszenia przez kilkadziesiąt lat opłat rocznych, a także wyeliminuje obawy o zaskakujące podwyżki opłat rocznych.

Wprowadzenie nowych regulacji powinno zakończyć proces eliminacji użytkowania wieczystego z polskiego porządku prawnego. Cała procedura będzie angażująca zarówno ze strony samorządów, jak i przedsiębiorców i z pewnością postawi przed nimi nowe wyzwania. Projekt ustawy znajduje się obecnie na etapie opiniowania.

Ustawa ma wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.


Aleksander Skirpan - adwokat, Kancelaria RKKW

Izabela Dziwińska - aplikant adwokacki, Kancelaria RKKW




Nowelizacja Kodeksu karnego – obostrzenie kar i nowe przestępstwa gospodarcze

Wchodzi w życie nowelizacja9 Kodeksu karnego m.in. w zakresie zwiększenia kary pozbawienia wolności z 25 do 30 lat, zaostrzenia kar za przestępstwa menedżerskie (white-collar crimes), niektóre przestępstwa finansowe uznane za zbrodnie, a także zmian zasad nadzwyczajnego złagodzenia kary.


Zmiana odnosi się do postaci kwalifikowanej przestępstw przywłaszczenia (art. 284 § 1 i § 2 KK), oszustwa (art. 286 § 1 KK), wyrządzenia szkody w obrocie gospodarczym (art. 296 § 1 i 2 KK), przekupstwa na stanowisku kierowniczym (art. 296a § 1 KK), wyłudzenia kredytu (art. 297 § 1 i 2 KK), prania brudnych pieniędzy (art. 299 § 1, 2, 5, 6 KK) oraz nieprawidłowego prowadzenia dokumentacji działalności gospodarczej (art. 303 § 1 KK).

Zgodnie z procedowaną ustawą sprawca ww. przestępstw, jeżeli zostaną one popełnione w stosunku do mienia o wartości większej niż 5 000 000 zł może podlegać karze od 3 do 20 lat pozbawienia wolności, zaś w stosunku do mienia o wartości większej niż 10 000 000 zł – od 5 do 25 lat pozbawienia wolności. Tym samym niektóre przestępstwa finansowe staną się zbrodniami.

Kolejnym nowym typem czynu zabronionego jest uchylanie się od orzeczonego przez sąd obowiązku naprawienia szkody, zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub nawiązki (art. 244c § 1 KK). Karę przewidzianą za to przestępstwo ustalono od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Co istotne, sprawca tego przestępstwa ma nie podlegać karze w przypadku, gdy wykonał w całości orzeczony wobec niego środek kompensacyjny nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego.

Zmiany dotyczą także przestępstwa narażenia na wyrządzenie szkody w obrocie gospodarczym wskutek nadużycia menedżerskiego (art. 296 § 1a KK). W tym zakresie zmianie ma ulec kwestia ścigania tego czynu. Obecnie, jeżeli pokrzywdzonym nie jest Skarb Państwa, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Projekt zakłada, że wniosek o ściganie będzie mógł złożyć także wspólnik, udziałowiec, akcjonariusz czy członek spółdzielni pokrzywdzonej ww. czynem.

Zgodnie z nowelizacją zmienić się mają także znamiona czynu zakłócenia przetargu (art. 305 § 1 KK). Bezprawne zachowania penalizowane na gruncie ww. przepisu mają się nie ograniczać do przetargu „publicznego”, ale każdego (również prywatnego). Jednocześnie bezprawność działania obejmie również postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego. Czyn ten będzie mógł być popełniony także w ramach aukcji (art. 305 § 4 KK). Co równie istotne, usunięto znamię działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Proponowana zmiana ma umożliwić penalizowanie zachowań opisanych w art. 305 § 1 KK również wtedy, kiedy sprawca nie działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, a np. z innych niskich pobudek.

No­we­li­za­cja wpro­wa­dza tak­że zmia­ny do treści art. 305 § 2 KK, tj. do prze­stęp­stwa dotyczącego tzw. zmo­wy prze­tar­go­wej, poprzez określenie penalizacji zarówno co do prze­targu (lub postępowania o udzielenie zamówienia publicznego) już trwającego, jak i dopiero przygotowywanego.

Nowelizacja Kodeksu karnego zakłada w swej istocie zaostrzenie odpowiedzialności w zakresie niemal wszystkich przestępstw. Wynika to z przemodelowania systemu wymierzania kar oraz podniesienia dolnej i górnej granicy za poszczególne czyny zabronione.

Główna zmiana dotyczy jednak usunięcia z systemu osobnej kary 25 lat pozbawienia wolności przy jednoczesnym zwiększeniu tzw. górnych widełek wymiaru terminowej kary pozbawienia wolności. W aktualnym stanie prawnym kara ta może wynosić minimalnie 1 miesiąc, maksymalnie zaś 15 lat pozbawienia wolności, zaś zgodnie z projektem ustawy o zmianie Kodeksu karnego ma wynosić minimalnie 1 miesiąc, zaś maksymalnie 30 lat pozbawienia wolności. Zmiana ta powoduje m.in., że w ramach orzekanej kary łącznej w przypadku sprawcy, który popełnia wielokrotnie drobne przestępstwa, możliwe będzie orzeczenie kary w wymiarze do 30 lat pozbawienia wolności, a nie do 20, jak to jest obecnie.

Jednocześnie nowelizacja zakłada również orzekanie kary dożywotniego pozbawienia wolności bez możliwości późniejszego ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie oraz określenie minimalnej wysokości kary grzywny, a także minimalnego wymiaru kary ograniczenia wolności w zależności od górnej granicy ustawowego zagrożenia.

Dodatkowo w zakresie przepisów określających zasady i dyrektywy wymiaru kary wprowadzono katalog okoliczności łagodzących oraz obciążających, które sąd obligatoryjnie będzie musiał badać i uwzględniać w procesie orzekania (w sposób ściśle określony w Kodeksie karnym).

Zwiększeniu ulec mają także dodatkowe kary majątkowe, przy czym sądy nie będą miały swobody i wyboru w nakładaniu finansowych dolegliwości. Zmianie poprzez podwyższenie ma ulec dolna granica kary grzywny oraz kary ograniczenia wolności. W zakresie czynu za­gro­żo­ne­go ka­rą po­zba­wie­nia wol­no­ści nie­prze­kra­cza­ją­cą ro­ku mi­ni­mal­na ka­ra grzyw­ny bę­dzie wy­no­sić 50 sta­wek (a nie jak do­tych­czas 10). Z kolei w przypadku przestępstwa zagrożonego karą po­zba­wie­nia wol­no­ści nie­prze­kra­cza­ją­cą 2 lat mi­ni­mal­ny wy­miar grzyw­ny będzie wynosił 100 sta­wek, zaś przy czynach zagrożonych ka­rą po­zba­wie­nia wol­no­ści powyżej 2 lat – 150 stawek. W myśl podobnych zasad nastąpić ma podwyższenie kary ograniczenia wolności. Jej dolna granica ma wynosić odpowiednie 2, 3 lub 4 miesiące, co uzależnione jest od wysokości zagrożenia karą pozbawienia wolności za dany czyn.

Nowelizacja Kodeksu karnego podpisana została przez Prezydenta RP w dniu 2.12.2022 r. Co do zasady ustawa przewiduje trzymiesięczne vacatio legis – z wyłączeniem przepisów dotyczących obligatoryjnego przepadku pojazdu mechanicznego lub jego równowartości w wypadku spowodowania przestępstwa w ruchu lądowym, w tym przypadku przepisy wejdą w życie po upływie roku od dnia ogłoszenia.


Marcin Olchowicz - adwokat, Partner w Kancelarii RKKW

Dominik Pyka - aplikant adwokacki, Kancelaria RKKW




  1. Ustawa z 26.1.2023 r. o fundacji rodzinnej, orka.sejm.gov.pl/proc9.nsf/ustawy/2798_u.htm; dalej jako: ustawa.
  2. Ustawa z 1.12.2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2023 r. poz. 240.
  3. Dz.U. poz. 2185 ze zm.
  4. Dz.U. poz. 593 ze zm.; dalej jako: TerroryzmU.
  5. Dalej jako: CRBR.
  6. Ustawa z 4.11.2022 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Kodeks spółek handlowych, Dz.U. poz. 2436.
  7. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 z 14.6.2017 r. w sprawie niektórych aspektów prawa spółek, Dz.Urz. L Nr 169 z 30.6.2017 r., s. 46.
  8. Zob. https://legislacja.rcl.gov.pl/docs/2/12366955/12934832/12934833/dokument590998.pdf; dalej jako: projekt ustawy lub nowelizacja.
  9. Ustawa z 7.7.2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 2600.
Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Wchodzi w życie ustawa o fundacji rodzinnej | Nowelizacja Kodeksu pracy w zakresie pracy zdalnej | CRBR – więcej czasu na zgłoszenie lub aktualizację danych | Zmiany w KSH dotyczące sposobu wnoszenia wkładów | Zmiany dla przedsiębiorców w zakresie prawa użytkowania wieczystego | Nowelizacja Kodeksu karnego – obostrzenie kar i nowe przestępstwa gospodarcze
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny