Zwrotu podatku akcyzowego - wybrane problemy

Zwrotu podatku akcyzowego - wybrane problemy

Monitor Podatkowy | 8/2006
Moduł: prawo podatkowe
Mariusz Popławski

Przedmiotem niniejszego opracowania jest przedstawienie zasad zwrotu akcyzy przysługującego od nabytego oleju napędowego oraz wskazanie niektórych problemów, które mogą powstać na gruncie funkcjonowania tej instytucji.


Uwagi ogólne

W dniu 1 kwietnia b.r. weszła w życie ustawa z 10.3.2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej1. Celem wprowadzenia tego aktu jest obniżenie kosztów ponoszonych przez użytkowników gruntów rolnych prowadzących na nich produkcję rolną. Dokonano tego poprzez umożliwienie producentom rolnym uzyskiwania zwrotu części podatku akcyzowego płaconego przez nich przy nabywaniu oleju napędowego wykorzystanego do produkcji rolnej. Ogólnie stwierdzić należy, iż według ZwrAkcU zwrot przysługuje posiadaczowi użytków rolnych, który posiadając faktury VAT potwierdzające nabycie oleju napędowego wystąpi do wójta, burmistrza lub prezydenta ze stosownym wnioskiem. Przedmiotem niniejszego opracowania jest przedstawienie tych zasad i wskazanie niektórych problemów, które mogą powstać na gruncie funkcjonowania tej instytucji.


Podmioty uprawnione do uzyskania zwrotu podatku akcyzowego

Co prawda, w art. 3 ZwrAkcU jednoznacznie wskazuje się, że zwrot podatku akcyzowego przysługuje producentowi rolnemu, to ustalenie kto tym podmiotem jest może przysporzyć sporo trudności. Nie ułatwia tego definicja zawarta w art. 3 ust. 2 ZwrAkcU. Zgodnie z tym przepisem, za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym2. Analizując tę definicję szczególnej uwagi wymaga pojęcie posiadania.

Ustawodawca wskazując podmiot uprawniony do uzyskania zwrotu akcyzy posłużył się pojęciem „posiadacza” gospodarstwa rolnego, bez sprecyzowania jego rodzaju. W związku z tym, pojęcie to należy interpretować zgodnie z art. 336 KC, gdzie wskazuje się, iż posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Wynika z tego, że posiadaczem gospodarstwa rolnego jest zarówno właściciel gruntów jako posiadacz samoistny3, jak i ich dzierżawca. Nie oznacza to jednak, że oba te podmioty są uprawnione do uzyskania zwrotu podatku akcyzowego. Artykuł 3 ust. 3 ZwrAkcU stanowi, iż w przypadku gdy grunty gospodarstwa rolnego stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, zwrot podatku przysługuje posiadaczowi zależnemu. Oznacza to, że właściciel nie jest uprawniony do zwrotu podatku akcyzowego jeśli jego grunty oddane zostały w posiadanie zależne innemu podmiotowi. Podkreślić należy, że podmiotem uprawnionym do uzyskania zwrotu jest posiadacz zależny (dzierżawca) bez względu na to, czy jest on podatnikiem podatku rolnego w zakresie gruntów, z których korzysta.

Kolejny problem dotyczący ustalenia kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania zwrotu podatku akcyzowego dotyczy sytuacji, gdy grunty gospodarstwa rolnego są we współposiadaniu kilku podmiotów. Kwestia ta jest przedmiotem regulacji art. 3 ust. 4 ZwrAkcU. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy grunty gospodarstwa rolnego stanowią przedmiot współposiadania, zwrot podatku przysługuje temu współposiadaczowi, w stosunku do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Na końcu tego przepisu wskazuje się, iż pisemna zgoda nie dotyczy współmałżonków. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, iż w opisanej wyżej sytuacji, o zwrot wystąpić powinien tylko jeden ze współposiadaczy, który uzyskał zgodę pozostałych na pobranie akcyzy. Brak zgody choćby jednego ze współposiadaczy użytków rolnych skutkuje tym, iż [...]