Zwolnienie z VAT usług nabywanych przez podmiot wykonujący działalność medyczną

Monitor Podatkowy | 9/2016

Nabywane przez skarżącą usługi zarządzania medycznego, usługi zarządzania finansami w działalności medycznej, usługi wsparcia w zarządzaniu oraz usługi wsparcia rozwoju biznesowego nie posiadają przymiotu bezpośredniej niezbędności w odniesieniu do działalności zwolnionej skarżącej. Nie korzystają one ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 21 VATU.

Nabywane przez skarżącą usługi zarządzania medycznego, usługi zarządzania finansami w działalności medycznej, usługi wsparcia w zarządzaniu oraz usługi wsparcia rozwoju biznesowego nie posiadają przymiotu bezpośredniej niezbędności w odniesieniu do działalności zwolnionej skarżącej. Nie korzystają one ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 21 VATU.

Wyrok WSA we Wrocławiu z 21.4.2016 r., I SA/Wr 91/16

Wyrok dotyczy następującego stanu faktycznego. Spółka świadczy w Polsce usługi medyczne, które są zwolnione z VAT. Spółka wraz z innymi podmiotami z grupy kapitałowej, świadczącymi podobne usługi w krajach swojej siedziby, zawarła umowę z podmiotem trzecim (dalej: Lider), tworząc niezależną grupę osób. Na podstawie umowy Lider ma świadczyć na rzecz spółek określone usługi. Całkowitą cenę kupowanych od Lidera usług ma stanowić zwrot poniesionych przez niego kosztów, bez jakiejkolwiek marży – działalność Lidera w ramach umowy nie ma mieć charakteru nastawionego na zysk. Spółka wskazała, że w zakres nabywanych od Lidera usług mają wchodzić usługi zarządzania medycznego, zarządzania finansami, wsparcia w zarządzaniu i wsparcia rozwoju biznesowego. W związku z powyższym Spółka wystąpiła z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku VAT, w którym zadała pytanie, czy nabywane od Lidera usługi podlegają opodatkowaniu VAT w Polsce i czy powinny być rozpoznane jako import usług oraz czy poszczególne ww. usługi są zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 21 VATU. Spółka stwierdziła, że nabywane od Lidera usługi podlegają w Polsce opodatkowaniu VAT i jako takie powinny być rozpoznane jako import usług oraz że korzystają one ze zwolnienia z VAT na gruncie powołanego przepisu. Minister Finansów uznał stanowisko Spółki za prawidłowe w zakresie rozpoznania nabycia omawianych usług jako import usług, natomiast jako nieprawidłowe ocenił stanowisko wnioskującej w zakresie prawa do skorzystania ze zwolnienia nabycia tych usług z VAT na gruncie art. 43 ust. 1 pkt 21 VATU. Organ podatkowy wskazał, że prawo do zwolnienia wymaga spełnienia kumulatywnie wszystkich wymienionych w przepisie przesłanek, a w opisanym stanie faktycznym nie można stwierdzić, że usługi nabywane od Lidera są bezpośrednio niezbędne do wykonywania przez Spółkę działalności zwolnionej. Spółka zaskarżyła interpretację do WSA we Wrocławiu, który podzielił zdanie organu podatkowego i wskazał, że usługi nabywane przez Spółkę od Lidera nie mają charakteru bezpośrednio niezbędnego w odniesieniu do świadczonych przez Spółkę usług medycznych, toteż nie mogą podlegać zwolnieniu z VAT w oparciu na treści art. 43 ust. 1 pkt 21 VATU.

Komentarz

Warunkiem skorzystania ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 21 VATU jest wypełnienie kumulatywnie wszystkich przesłanek zawartych w dyspozycji tego przepisu. Niespełnienie chociażby jednej z nich uniemożliwia zastosowanie zwolnienia. Sedno komentowanego wyroku sprowadza się do wykładni jednej z tych przesłanek – „bezpośredniej niezbędności” w kontekście prawa do zwolnienia z VAT zakupu usług opisanych we wniosku o wydanie interpretacji. Orzeczenie jest próbą określenia, jakie usługi można uznać za bezpośrednio niezbędne na gruncie ww. przepisu, a jakie usługi nie mogą zostać zaliczone do tej kategorii. Skarżąca wnioskowała o interpretację w związku z zakupem usług mających optymalizować procesy finansowe i medyczne, które w konsekwencji przyczynią się do zwiększenia efektywności prowadzonej działalności zwolnionej z VAT. Wykładnia przepisu, na podstawie którego Spółka chciała skorzystać ze zwolnienia, jest znacznie utrudniona przez generalny i niedookreślony charakter sformułowań użytych w jego dyspozycji, dlatego też kluczowego znaczenia w rozumieniu pojęcia „bezpośredniej niezbędności” nabiera dorobek orzecznictwa – zarówno sądów polskich, jak i TSUE. Analizując komentowany wyrok oraz inne wyroki i interpretacje zapadające w podobnym stanie faktycznym, można zauważyć tendencję sądów i organów podatkowych do wąskiego rozumienia usług bezpośrednio związanych z działalnością zwolnioną w kontekście prawa do skorzystania z art. 43 ust. 1 pkt 21 VATU. Wydaje się, że orzecznictwo konsekwentnie zmierza do nakreślenia linii, zgodnie z którą zwolnieniu z VAT na gruncie powołanego przepisu mogą podlegać jedynie usługi niezbędne do wykonywania konkretnej działalności zwolnionej z VAT, a nie działalności gospodarczej jako takiej. Wskazują na to znane w tym zakresie wyroki NSA (I FSK 212/14) oraz TSUE (C-407/07). Tendencja ta uwidocznia się szczególnie w kontekście podmiotów świadczących usługi finansowe. Biorąc pod uwagę wyżej opisaną linię orzeczniczą, wydaje się, że w omawianym przypadku WSA słusznie wskazuje, iż prawo zwolnienia z VAT na gruncie powołanego przepisu przysługuje podmiotom prowadzącym działalność zwolnioną w przypadku zakupu usług, które są bezpośrednio niezbędne do prowadzenia tej właśnie działalności zwolnionej, a nie ­działalności gospodarczej samej w sobie. Na tej podstawie nie skorzystają ze zwolnienia objęte wnioskiem usługi zarządzania medycznego, zarządzania finansami w działalności medycznej, wsparcia w zarządzaniu oraz wsparcia rozwoju biznesowego. W mojej ocenie WSA dokonał prawidłowej wykładni przepisu. Wydaje się trafne podejście podkreślające potrzebę związku nabywanych usług mających podlegać zwolnieniu bezpośrednio z działalnością zwolnioną. Taka interpretacja nie może prowadzić jednak do zbyt wąskiego rozumienia przepisu, które uniemożliwiłoby rzeczywiste skorzystanie ze zwolnienia, a tym samym prowadziło do stanu, gdzie omawiany przepis byłby w praktyce martwy. Opracowanie i komentarz: Adam Doroszuk, konsultant

Komentarze przygotowali eksperci z PwC