Zasady powstawania przychodów z działalności gospodarczej

Zasady powstawania przychodów z działalności gospodarczej

Monitor Podatkowy | 10/2006
Moduł: prawo podatkowe
Mariusz Chudzik

Zagadnienie zasad powstawania przychodów z działalności gospodarczej nasuwa wiele wątpliwości interpretacyjnych. W artykule omówiono ogólne zasady powstawania przychodów z działalności gospodarczej a więc regulacje art. 14 ust.1, 1c-1g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 12 ust. 3-3d ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Obecnie trwają prace legislacyjne nad nowelizacją omawianych regulacji.

Zagadnienia ogólne

Źródłami przychodu, które odnoszą się do działalności gospodarczej są pozarolnicza działalność gospodarcza w przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych i działalność gospodarcza oraz działy specjalne produkcji rolnej w przypadku podatku dochodowego od osób prawnych. Wydaje się, bowiem, że w przypadku podatku dochodowego od osób prawnych pomimo braku wyraźnego odwołania się przez ustawodawcę do pojęcia źródła przychodów i wyszczególnienia ich rodzajów tak jak to uczyniono w podatku dochodowym od osób fizycznych źródła takie występują również w podatku dochodowym od osób prawnych i należy do nich zaliczyć działalność gospodarczą oraz działy specjalne produkcji rolnej. W przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych przychodami z pozarolniczej działalności gospodarczej (zdefiniowanej w art. 5a pkt 5 PDOFizU) są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. W przypadku natomiast podatku dochodowego od osób prawnych przychodami związanymi ze źródłami przychodów, jakimi jest działalność gospodarcza oraz działy specjalne produkcji rolnej są także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

O ile w przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych ustawa wprost stanowi, że przychodami z pozarolniczej działalności gospodarczej są określone rodzaje przychodów (kwoty należne) to w przypadku podatku dochodowego od osób prawnych, aby dany przychód można było przyporządkować do źródła przychodów, jakim jest działalność gospodarcza musi być on związany z taką działalnością. W kwestii związku przychodu z działalnością gospodarczą w art. 12 ust. 3 PDOPrU wypowiedział się WSA w uzasadnieniu wyroku z 23.2.2005 r.1, stwierdzając, że przychody uzyskane z odszkodowania za przedterminowe rozwiązanie umowy leasingu mają charakter przychodów związanych z działalnością gospodarczą, a tylko, co do zasady, do takich przychodów ma zastosowanie memoriałowa zasada rozpoznawania przychodu oraz konkretyzujące ją przepisy art. 12 ust. 3a-3d PDOPrU, a więc również art. 12 ust. 3c PDOPrU. Stanowisko WSA w tej kwestie zostało krytycznie ocenione w doktrynie poprzez zakwestionowanie przytoczonej powyżej tezy. Jak bowiem podniesiono świadczenie usług w zakresie umów leasingu jest przedmiotem działalności gospodarczej natomiast otrzymywanie z tego tytułu odszkodowań pozostaje[...]