Zakaz podejmowania czynnoości in fraudem legis w prawie podatkowym na tle orzecznictwa

Zakaz podejmowania czynnoości in fraudem legis w prawie podatkowym na tle orzecznictwa

Monitor Podatkowy | 1/1999
Moduł: prawo podatkowe
Adam Wołkowicz, Dariusz Niestrzębski

Problematyka związku prawa cywilnego z prawem podatkowym jest zagadnieniem, które nie doczekało się bogatej literatury naukowej. Każdy istotny głos w dyskusji poświęconej temu problemowi jest głosem zasługującym na uwagę. Autorzy artykułu wnikliwie analizują kwestię możliwości stosowania w prawie podatkowym instytucji “obejścia ustawy”. Zastanawiają się w jaki sposób ważność czynności prawnej wpływa na przedmiot opodatkowania, stawiają pytania dotyczące zakresu autonomiczności prawa podatkowego, rozpatrują kwestie interpretacji czynności prawnej dokonywanej przez organy podatkowe oraz skutków tej interpretacji na gruncie prawa podatkowego.

Wstęp

Zagadnienie “celu obejścia ustawy” i możliwości korzystania z przepisu art. 58 § 1 KC przez organy podatkowe szczególnie interesująco przedstawia się na tle prawa podatkowego. Problem jak dotąd nie został jeszcze rozstrzygnięty w doktrynie, również judykatura nie zajmuje w tej kwestii jednolitego stanowiska. Aczkolwiek SN zakwestionował możliwość stosowania klauzuli obejścia prawa przez organy podatkowe1 i pogląd taki został też wyrażony w jednym z późniejszych wyroków NSA2, to jednak przeważają rozstrzygnięcia dopuszczające podniesienie przez organy skarbowe zarzutu obejścia prawa.