Wydatki na PCC w związku z wniesieniem dopłat do spółki nie stanowią kosztu uzyskania przychodów

Monitor Podatkowy | 12/2015

Podatek od czynności cywilnoprawnych, zapłacony przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu wniesienia przez wspólników dopłat, nie stanowi kosztu uzyskania przychodów u tej spółki w rozumieniu art. 15 ust. 1 PDOPrU.

Podatek od czynności cywilnoprawnych, zapłacony przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu wniesienia przez wspólników dopłat, nie stanowi kosztu uzyskania przychodów u tej spółki w rozumieniu art. 15 ust. 1 PDOPrU.

Wyrok NSA z 3.9.2015 r., II FSK 1581/13

Komentowany wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym: spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: spółka) wystąpiła z wnioskiem o udzielenie interpretacji przepisów prawa podatkowego, wskazując, że prowadzi inwestycję, którą finansuje częściowo ze środków zewnętrznych (pożyczek i kredytów), a częściowo ze środków własnych (dopłat wniesionych przez wspólników w trybie art. 177 i nast. KSH). W związku z wniesieniem przez wspólników dopłat spółka poniosła koszt podatku od czynności cywilnoprawych (dalej: PCC) w wysokości 0,5% kwoty dopłat. Na tle powyższego stanu faktycznego spółka zwróciła się z zapytaniem, czy będzie mogła zaliczyć kwotę zapłaconego PCC do kosztów uzyskania przychodów w momencie poniesienia tego kosztu. Spółka stanęła na stanowisku, że PCC może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust. 1 PDOPrU, ponieważ z jednej strony nie został on wymieniony w katalogu kosztów, zawartym w art. 16 ust. 1 PDOPrU, niestanowiących kosztu uzyskania przychodu, a ponadto wydatek ten jest w ewidentny sposób powiązany z prowadzoną przez spółkę działalnością gospodarczą, nastawioną na uzyskiwanie przychodów. Minister Finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, prezentując pogląd, że skoro w świetle postanowień art. 12 ust. 4 pkt 11 PDOPrU dopłaty wniesione do spółki nie stanowią przychodu, to koszty jego uzyskania nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów. Stanowisko Ministra Finansów zostało podtrzymane przez WSA, który również uznał, że nieuprawnione jest łączenie w sposób pośredni wydatków powiązanych z przychodem nieopodatkowanym (tu: z tytułu wniesionych dopłat) z osiągnięciem innych przychodów, o których mowa w art. 15 ust. 1 PDOPrU. Wyżej wymieniony wyrok został przez spółkę zaskarżony do NSA, lecz wniesiona skarga kasacyjna nie została uwzględniona. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił argumentację sądu I instancji oraz wskazał, że podatek od czynności cywilnoprawnych sam w sobie nie pozostaje w żadnym, nawet pośrednim, związku z tą działalnością [działalnością gospodarczą spółki – przyp. aut.], a jedynie z czynnościami prawnymi wspólników, wynikającymi z ich obowiązków względem spółki.

Komentarz

Stanowisko wyrażone przez sąd w komentowanym wyroku jest istotne z praktycznego punktu widzenia. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym nie stanowią kosztu uzyskania przychodów wydatki, pozostające w bezpośrednim związku ze świadczeniem neutralnym podatkowo, niezaliczanym do przychodów przy obliczaniu dochodu podatkowego. Powołując się w komentowanym rozstrzygnięciu na argumentację przedstawioną w uchwale siedmiu sędziów (II FPS 6/10), która dotyczyła m.in. braku możliwości kwalifikacji PCC z tytułu podwyższenia kapitału jako podatkowych kosztów, NSA potwierdził w zasadzie jednolitą linię orzeczniczą. Co istotne, choć zasadnie może budzić to kontrowersje, w komentowanym orzeczeniu NSA wykluczył również możliwość uznania, że zapłata podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu wnoszonych dopłat przyczynia się – choćby w sposób pośredni – do zabezpieczenia lub zachowania źródła przychodów. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił również koncepcję prezentowaną przez spółkę w zakresie odwołania się do kosztów uzyskania przychodów związanych z umowami pożyczek i kredytów. Choć w doktrynie prezentowany jest pogląd, że dopłaty wnoszone na podstawie regulacji umowy spółki przez jej wspólników stanowią świadczenie znajdujące się pomiędzy pożyczką a wkładem, NSA w komentowanym wyroku wyraźnie podkreślił brak możliwości stosowania na gruncie PDOPrU analogii dopłat względem pożyczki (która zasadniczo również jest neutralna podatkowo). W praktyce oznacza to, że nawet w przypadku gdy wniesione przez wspólników dopłaty zostaną przeznaczone na cele prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, koszty uiszczonego podatku od czynności cywilnoprawnych, które mogą mieć dla spółek materialną wartość, nie będą mogły zostać zakwalifikowane jako koszt uzyskania przychodów. Takie stanowisko nie uwzględnia niestety podłoża biznesowego dopłat wnoszonych przez wspólników. Dopłaty, stanowiąc formę dofinansowania spółek (a z którymi nierozerwalnie związany jest koszt uiszczonego PCC), mają zasadniczo na celu umożliwienie prowadzenia działalności gospodarczej, a więc można wskazać związek z osiąganymi przychodami. Niestety dla podatników sąd nie podzielił takiego pragmatycznego podejścia. Opracowanie i komentarz: Aleksandra Marchewka, LL.M., konsultant

Komentarze przygotowali eksperci z PwC